توضیحات

دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد

پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته الهیات، معارف اسلامی و ارشاد

گرایش فقه و مبانی حقوق

بررسی فقهی سن بلوغ دختران

استاد راهنما :

حضرت آیت الله جمال‌الدین محمود زنجانی

استاد مشاور :

دکتر اصغرآقا مهدوی

دانشجو:

       محمدهادی قبادی (آل یمین)

شهریور ۱۳۹۰

چکیده

صاحب‌نظران برای شناسایی فرد بالغ از نابالغ، علائمی را برشمرده‌اند که برخی از این علائم از سوی همگان پذیرفته شده و برخی دیگر، مانند «سن» میان فقها اختلاف برانگیخته است. گروهی، اساساً سن را علامت بلوغ به شمار نیاورده و به سراغ دیگر علائم رفته‌اند. در مقابل، گروهی هم سنین متعددی را برای بلوغ برشمرده‌اند که در نبود دیگر علائم، سن علامت بلوغ خواهد بود.

اختلاف نظر در فقه شیعه هم بر سر سن این گونه به چشم می‌خورد که پیشینیان با توجه به نصوص، سن را علامت بلوغ دانسته و آن را نه سال تمام برای دختر و پانزده سال تمام برای پسر اعلام کرده‌اند. این دیدگاه، آن‌سان بر اندیشه‌ها و فتواهای آنان سایه انداخته که کمتر مخالفی به صراحت از آن انتقاد کرده است. با وجود این، در لابه‌لای سخنان پیشینیان، آرایی یافت می‌شود که خود گویای آن است که این علامت، پذیرش همگانی نداشته است.

امروزه معاصران با توجه به مقتضیات زمانی و مکانی به بررسی دیدگاه‌های پیشینیان پرداخته و آن را به بوته نقد کشیده و نسبت به درستی آن تردید کرده‌اند. به باور این دسته، نسبت به پدیده‌ای طبیعی که در اثر عوامل گوناگون از فردی به فرد دیگر متفاوت می‌نماید، چگونه می‌توان یک ضابطه (سن نه و پانزده سال) را علامت بلوغ دانست؟ افزون بر این، از دختر نه ساله که به رشد فکری و جسمی نرسیده، چگونه می‌توان انتظار داشت که تکالیف شرعی را رعایت کند؟

اکنون پرسش این است که آیا اساساً سن، علامت بلوغ است و آیا می‌توان آن را اماره تعبدی بلوغ دانست و برفرض که سنّ در کنار سایر علامات طبیعی و خارجی بلوغ اماره شرعی برای بلوغ باشد، چه سنی می‌بایست که در اینجا معیار بلوغ بوده و ملاک عمل قرار گیرد؟

واژگان کلیدی: سن بلوغ، علائم بلوغ، اماره تعبّدی، نصوص.

العنوان: دراسۀ فقهیۀ لسن بلوغ الانثی

الباحث: محمدهادی قبادی

الاستاذ المشرف:آیۀ الله شیخ محمود زنجانی

الاستاذ المساعد: الدکتور اصغرآقا مهدوی

الفرع الدراسی: الشریعۀ و الدراسات الاسلامیۀ و الدعوۀ

الخلاصۀ

ذکر اصحاب الرای عدۀ علامات للوقوف علی بلوغ الاشخاص، بعضها مقبول عند الجمیع و الاخر افضی الی تضارب الاراء بین الفقها منذ سنین طویلۀ. فمن هولاء من لم یعتبر السن علامۀ علی البلوغ و تمسک بعلامات اخری لذلک و ذکر الاخرون سنین متعددۀ التی هی مقبولۀ عند عدم سائر العلامات.

ان ما یظهر من الاختلاف حول مسئلۀ السن فی فقه الشیعۀ هو ذهاب الکثیر من المتقدمین الی کونه علامۀ علی البلوغ بحیث تصبح الانثی بالغۀ عند بلوغها تسع سنین و الذکر عند بلوغه خمس عشر سنین. کان و لایزال هذا الرأی مهیمناً علی آراء الفقهاء، بحیث نری قلۀ انتقاد المخالفین له طیلۀ حیاۀ علم الفقه. و رغم ذلک نجد من بین أقوال المتقدمین آراءً تبرهن علی عدم مقبولیۀ هذه العلامۀ عند الجمیع.

لقد عمل المعاصرون الیوم علی دراسۀ رؤی المتقدمین حول مسئلۀ السن نظراً الی الظروف المکانیۀ و الزمنیۀ العارضۀ علیها، الأمر الذی دفعهم الی التردید فی صحۀ ذلک علامۀ علی البلوغ. فهم یتسائلون:کیف یمکن اعتبار ظاهره طبیعیه یتفرد بها الاشخاص بسبب توفر عناصر مختلفه فیها، کضابطه عامه للتعرف علی بلوغهم؟ و فضلاً عن ذلک،کیف یمکن أن نتوقع من صبیه بلغت تسع سنین و لا تکون رشیده جسماً و فکراً، أن تؤدی الواجبات الشرعیه بأجمعها؟

و هاهنا، یجب الاجبابه علی هذا السؤال و هو: هی یکون السن علامه علی البلوغ اساساً؟ و هل یمکن اعتبار ذلک کإماره تعبدیه للتعرف علیه؟ ولو فُرض أنه یکون إماره شرعیه للبلوغ جنباً الی جنب غیره من العلامات الطبیعیه فأی سن یناسب لذلک؟

الکلمات الاساسیه: سن البلوغ، علامات البلوغ، الإماره التعبدیه، النصوص.

Abstract:

Authorities have mentioned some signs to identify a mature person from an under age. Some of these signs have been accepted by all and some others, such as: “ age “ has caused disagreements among Islamic jurists. Some people do not consider age as a sign of puberty and they are looking for other signs, but other authorities have mentioned several ages for puberty in which when there are not any other signs, age would be puberty sign.

There are disagreements in Shiite jurisprudence regarding this issue which our predecessors – according to the texts- considered age as puberty sign and they identified it to be 9 years old for a girl and 15 years old for a boy. This view had such a widespread influence over their thoughts and Fatwas in which there were few people who criticized it clearly. However, there are some views among predecessors that these signs were not accepted by all.

Considering the circumstances of time and place, nowadays, the contemporary thinkers and scholars have studied the views of predecessors, criticized it and they hesitated about its correctness. They believe that, regarding a natural phenomenon which is different from person to person due to various factors, it is not correct to say that a rule (9 or 15 years old) is the sign of puberty. Moreover, how can we expect a 9 years old girl who is not reached mental and physical growth, to observe religious duties?

Here is a question: Is age a sign of puberty? Can we consider it as a definite presumption for puberty, and assuming that age with other natural and external signs of puberty, is the religious sign of puberty, which age is the criterion of puberty?

Keywords: Puberty age – Puberty signs – Definite Presumption – Texts.

Imam Sadiq University

Faculty of theology, Islamic Studies and Guidance

A Thesis Presented For the Degree of Master of Arts in Theology

Jurisprudence and Principles of Law

A Jurisprudential Survey of Girls, Maturity in Islam

Supervisor:

Ayatollah Zanjani

Advisor:

Dr. A. Mahdavi

Student:

Mohammad Hadi Ghobadi

September 2011

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

گرایش تحصیلی

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر