توضیحات

دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد

پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و اقتصاد تحت عنوان:

تفکیک ثابت و متغیر در احکام معاملات؛ مطالعه موردی: قرارداد آتی­ها و اختیار معامله در بازار سرمایه

استاد راهنما:حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر مصباحی مقدم

استاد مشاور:جناب آقای دکتر کامران ندری

نام دانشجو: سید مهدی پاک­ذات

بهمن ۱۳۸۹

چکیده:

یکی از مقولاتی که در تحلیل فقهی عقود جدید، غالباً مورد تأکید قرار گرفته و نهایتاً مورد غفلت واقع شده است، توجه به مصالح و مفاسد احکام است به نحوی که گاه در تحلیل فقهی این مسائل مستحدثه، تا حدی سطحی و ظاهری عمل می­شود که نتایج تحلیل در تعارض قطعیبا مقاصد و اهداف شریعت قرار می­گیرد.

یکی از مجالات ظهور این مقوله، مبحث احکام ثابت و متغیر می­باشد. بدون شک ملاکات احکام که شارع برای نیل به آن­ها احکام شرعی را جعل کرده است، بدون در نظر گرفتن تأثیر زمان و مکان در فقه، تحت الشعاع قرار می­گیرند.

این تحقیق پس از بررسی آراء فقها و متکلمین اسلامی در مورد مبحث ملاکات احکام و همچنین ثبات و تغیّر در احکام، به مطالعه موردی دو قرارداد نوظهور در بازار سرمایه می­پردازد. در این رساله ضمن ارائه موضوع شناسی دقیق و مؤثر در تحلیل فقهی نسبت به دو قرارداد آتی­ها و اختیار معامله، مروری اجمالی بر ادبیات مطرح شده در تحلیل فقهی این قراردادها صورت پذیرفته و سرانجام به اثرات اهتمام به ملاکات احکام و اهداف شریعت در تحلیل فقهی این قراردادها پرداخته می­شود. بدین منظور شماری از شبهات فقهی مطرح شده در مورد این دو قرارداد و پاسخ­های متخصصان در رد یا تقویت این شبهات ـ از جمله شبهه بیع کالی بالکالی، بیع العربون، قمار، اکل مال بالباطل و صوری بودن این معاملات ـ مورد نقد و بررسی واقع شده و آثار به کارگیری رویکرد مطلوب در این تحلیل­ها نشان داده می­شود.

واژگان کلیدی: ثابت و متغیر، ملاک حکم، مصالح و مفاسد، مقاصد شریعت، تنقیح مناط، عقود مستحدثه، عقود شرعی، فقه الاقتصاد، قراردادآتی­ها، قرارداد اختیار معامله

العنوان: الفصل بین العناصر الثابته و المتغیره فی احکام المعاملات؛ دراسه حاله العقود المستقبلیه و الخیارات فی الأسواق المالیه

الباحث: سید مهدی باک ذات

الأستاذ المشرف: حجه الاسلام و المسلمینالدکتور مصباحی مقدم

الأستاذ المساعد: الدکتور کامران ندری

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه و الاقتصاد

الخلاصه:

من أهم القضایا فی التحلیل الفقهی للعقود الجدیده، و الّتی غالباً ما یتمّ إهمالها، هی إیلاء اهتمام لمصالح و مفاسد الأحکام الإسلامیه. لأنّ تجاهل هذه المسأله المهمّه فی التحلیل الفقهی للقضایا المستحدثه أحیاناً یؤدی إلی نتائج سطحیه لها تناقض واضح مع مقاصد الشریعه الإسلامیه.

مفهوم العناصر الثابته و المتغیره فی احکام المعاملات یعتبر من القضایا الهامه جداً فی هذا الصدد. لا شک أنّ معاییر الشارع المقدّس للوصول إلی مقاصد الشریعه لا یمکن أن تکون فعاله بغض النظر عن عنصر الزمان و المکان فی عملیه الاجتهاد.

هذه الأطروحه قامت بتحقیق مقترحات العلماء و المجتهدین حول معاییر الشارع المقدّس للوصول إلی مقاصد الشریعه الإسلامیه، فضلاً عن دراسه العناصر الثابته و المتغیره من الأحکام الإسلامیه. و بعد ذلک تمت دراسه عقدین ظهرا حدیثاً فی الأسواق المالیه. و فی هذا الصدد، حاولنا تحدید الموضوع بشکل مضبوط و مؤثر علی التحلیل الفقهی، و استعراض موجز للأدب ذات الصله بهذا الموضوع، و أخیراً قمنا بدراسه الآثار المترتبه علی الالتفات إلی معاییر الشارع المقدّس للوصول إلی مقاصد الشریعه الإسلامیه فی التحلیل الفقهی للعقود الجدیده. و لهذا الغرض، تمّت دراسه بعض الشبهات حول هذه العقود – منها البیع الکالی بالکالی، بیع العربون، القمار، و کون هذه المعاملات غیر حقیقیه – فضلاً عن مراجعه الإجابات الإیجابیه و السلبیّه من قبل العلماء حول هذه الشبهات و من ثمّ حاولنا أن نسلط الضوء علی آثار اتباع نهج مرغوب فیه فی هذه التحلیلات.

الکلمات الأساسیه: العناصر الثابته و المتغیره، معاییر الأحکام، المصالح و المفاسد، مقاصد الشریعه، تنقیح المناط، العقود المستحدثه، المعاملات الشرعیه، فقه الاقتصاد، العقود المستقبلیه، الخیارات

 

 

Title: The separation between constant and variable elements of Islamic verdicts of transactions, case study of futures and options in capital market.

Abstract:

One of the issues in jurisprudential analysis of new contracts, which is often being neglected is the consideration of advantages and disadvantages of Islamic verdicts in a way that sometimes new issues, the jurisprudential analysis has become superficial and its results will have a definite contradiction with the purpose of Shariah.

Constant and variable elements of Islamic verdicts are very important issues in this respect. Undoubtedly, the criteria of lawgiver to achieve the purpose of Shariah, could not be effective regardless of the time and place in jurisprudence.

After studying the propositions of Islamic scholars about the criteria of lawgiver to achieve the purpose of Shariah as well as the constant and variable elements of Islamic verdicts, this thesis has studied two newly emerged contracts in capital market. In this respect, we try to provide a detailed subjectology of jurisprudential analysis, and to provide a brief review of related literature and finally examine the effects of paying attention to the criteria of lawgiver to achieve the purpose of Shariah in jurisprudential analysis of new contracts. For this purpose, we evaluate some doubts and misgivings about these contracts as well as the answers of scholars pros and cons of these doubts and misgivings and finally we will show the effects of desirable approach in these analysis.

Keywords: Constant and variable elements, criteria of lawgiver, advantages and evils of Islamic verdicts, purpose of Shariah, refinement of criteria, new contracts, legal contracts, jurisprudential economics, futures, option

 

Imam Sadeq University

Faculty of Islamic studies & economic field

Continus M.A thesis in Islamic studies & economic field

The separation between constant and variable elements of Islamic verdicts of transactions, case study of futures and options in capital market

Superviser:

Gholam Reza Mesbahi Moghadam

Adviser:

Kamran Nadri

Student:

Seyed Mahdi Pakzat

February 2011

 

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “پایان‌نامه: تفکیک ثابت و متغیر در احکام معاملات؛ مطالعه موردی: قرارداد آتی­ها و اختیار معامله در بازار سرمایه”