دروس و منابع حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها

پایان‌نامه: قدرت نرم از نگاه قرآن کریم

دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد پیوسته رشته معارف اسلامی و علوم سیاسی

تحت عنوان

قدرت نرم از نگاه قرآن کریم

استاد راهنما: دکتر اصغر افتخاری

استاد مشاور: دکتر عباس مصلائی­پور

وحید کرباسی عامل

تیر ماه ۱۳۹۱

چکیده

پژوهش حاضر با موضوع «قدرت نرم از نگاه قرآن کریم» به دنبال آن است که نظریه­ای اسلامی پیرامون قدرت نرم، مبتنی بر آیات قرآن کریم ارائه نماید، زیرا بر اساس نظر نگارنده- و البته با تکیه بر دلیل و برهان- نظریه «قدرت نرم از نگاه غربی» دارای نقایص و نیز تعارض­هایی با آموزه­های اسلامی است و استفاده از آن منوط به اصلاح و بازتعریف آن می­باشد.

بر همین اساس در این تحقیق از یک سو، با استناد به متون غربی، نظریه قدرت نرم از نگاه نظریه­پردازان و متفکران غربی تبیین گردیده و نقایص و اشکالات آن با توجه به نگاه قرآنی بیان شده است. روش به کار گرفته شده در این قسمت روش اسنادی می­باشد. از سوی دیگر با مراجعه به آیات قرآن کریم و مبنا قراردادن آنها، نظریه قرآنی قدرت نرم ارائه و تبیین گردیده و منابع و آفات آن معرفی شده است. روش به کار گرفته شده در این قسمت، همان روشی است که در تفسیر موضوعی قرآن کریم مورد استفاده پژوهشگران می­باشد. در این روش ابتدا موضوع پژوهش- که در اینجا همان نظریه قدرت نرم است- به آیات عرضه شده و سعی گردیده آیات مربوطه احصا شود. در مرحله بعد با برداشت از آیات و کنار هم قراردادن آنها، نظریه قدرت نرم طراحی شده است. در مرحله آخر نیز با مراجعه با تفاسیر معتبر اهل خاصه و عامه، نظریه ارائه شده، اعتبارسنجی گردیده است.

نتایج به دست آمده از این پژوهش آن است که نظریه قدرت نرم در نگاه غربی اولاً تک بعدی است زیرا صفت نرم و سخت را تنها برای توصیف منابع قدرت در نظر می­گیرد و ثانیاً به دلیل ابتنایش بر نگاه مادی، قائل به تفکیک بین قدرت و اخلاق بوده و از درک و استفاده از برخی منابع غیرمادی قدرت عاجز می­باشد. این در حالی است که در نگاه قرآنی، نظریه قدرت نرم، یک نظریه چهاربعدی است که در آن علاوه بر منابع، استحکام، مدیریت و خاستگاه قدرت نیز قابل تقسیم به نرم و سخت می­باشد. همچنین در این نظریه، تفکیکی بین قدرت و اخلاق وجود نداشته و برخی منابع غیرمادی جدید برای قدرت نرم معرفی شده است.

واژگان کلیدی: اسلام، قرآن، قدرت نرم، قدرت سخت

العنوان: القوه الناعمه فی رؤیه القرآن

الأستاذ المشرف: الدکتور أصغر افتخاری

الأستاذ المساعد: الدکتور عباس مصلائی­بور

الطالب: وحید کرباسی عامل

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه والعلوم السیاسیه

الخلاصه:

تتطرق هذه الأطروحه إلی تقدیم رؤیه إسلامیه حول القوه الناعمه حسب ما ورد فی آی الذکر الحکیم. فالباحث فی إطار اعتماده علی الأسباب والبراهین یعتقد أن نظریه (القوه الناعمه فی الرؤیه  الغربیه) لها إشکالیه تتعارض و التعالیم الإسلامیه ولابد من إضفاء تعدیلات علیها ودراستها مره أخری.

وبناء علی هذا تم فی هذه الأطروحه تسلیط الضوء علی نظریه القوه الناعمه فی رؤیه المفکرین و من له رأی فی الغرب حسب ما ورد فی کتبهم والترکیز علی نقصها وضعفها. فالأسلوب المعتمد علیه فی هذه الأطروحه هو المنهج الإسنادی کما وأنه نظرنا إلی القرآن کمصدر رئیسی لمعرفه رؤیته حول القوه الناعمه وحاولنا أن نأتی بمصادرها وما یهددها.

ففی هذا المجال اعتمدنا علی الأسلوب الذی یختاره الباحثون فی التفاسیر القرآنیه الموضوعیه. یرتکز هذا الأسلوب بدایه علی استخراج الآیات التی أنزلت حول القوه الناعمه ومن ثم خلق نظریه القوه الناعمه عبر جمع هذه الآیات ودراستها وفی النهایه معالجه مدی توثیقها بالنظر فی التفاسیر المعتمد علیها عند الشیعه و أهل السنّه.

فحسب ما تمخض من هذه الأطروحه أن نظریه القوه الناعمه فی المنظور الغربی لها بعد واحد بما أنها تختار وصف الناعم والصلب لبیان مصادر القوه أولاً و ثانیاً لاعتمادها علی الرؤیه المادیه، تفصل بین القوه والأخلاق ولیس بإمکانها استخدام بعض مصادر القوه غیر المادیه ومعرفتها. هذا وإن نظریه القوه الناعمه من منظور القرآن لها أربعه ابعاد حیث تتمتع بالمصادر، الصلابه والإداره وتنقسم إلی مصدر القوه الناعمه والصلبه کما وأنه لیس فی هذه النظریه تفصیل بین القوه والأخلاق وقد ورد فیها بعض مصادر غیر مادیه وجدیده للقوه الناعمه.

المصطلحات الرئیسه: الإسلام، القرآن، القوه الناعمه والقوه الصلبه

Abstract:

The Following, which is a research on the issue of The Holy Quran’s Perspective about the Soft Power, tries to present an Islamic theory about the Soft Power based on the Holy Quran, because according to the authors the Western understanding of the Soft Power has some weaknesses and contradicts the Islamic thought in several aspects and hence needs some reviews and redefinitions.

On this basis, in this research on the one hand by citing the western texts, the western viewpoints about the Soft Power are discussed and their weaknesses are explained, and on the other hand, with reference to the Holy Quran, the Islamic theory of Soft Power, together with its potential problems are established. The method used for the first part is the documentary method, but for the second part we used the method adopted by Islamic researchers in the field of thematic interpretation of the Holy Quran. Then after putting these interpretations together, the Islamic theory of Soft Power are extracted. At the end, the validity and reliability of this theory is verified with reference to the known and widely accepted interpretations.

To conclude it could be said that, the western theory of Soft Power is firstly one-dimensional, because it defines the Soft Power only by considering the resource of the Power; secondly it separates the ethics from the Power and hence cannot give any understanding about the spiritual resources of Power. While the Islamic theory of Soft Power is a four-dimensional theory in which, not only the resource of Power but also the management, strength and the origin of power could be divided into hard or soft. Also, there is no separation between ethics and Power in this theory and hence it can present some additional and spiritual resources of power.

Keywords: Islam, Quran, Soft Power, Hard Powe

Islamic Thoughts and political Science

Soft Power from the perspective of the Holy Quran

Supervisor: Asqar Eftekhari PhD

Advisor: Abbas Mosalai Pour PhD

Vahid Karbasi Amel

Summer 2012