پایان‌نامه: ژئوپلیتیک شیعه در خاورمیانه پس از انقلاب اسلامی

رایگان

توضیحات

دانشکده معارف اسلامی وعلوم سیاسی

پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و علوم سیاسی

ژئوپلیتیک شیعه در خاورمیانه پس از انقلاب اسلامی

استاد راهنما:

دکتر جلال درخشه

استاد مشاور:

دکتر محمد حسن خانی

دانشجو:

محمد الوندی

شهریور ۱۳۸۷

چکیده:

این پایان نامه رویکردی است ۳ گانه که به موضوعات ذیل می پردازد: فصل اول به تحقیق در خصوص مفاهیم ژئوپلیتیک از حیث معانی فلسفی و ماهیت آن و چگونگی ظهور آن در خلال قرن بیستم در جهان اسلام می پردازد.به طوری که ما می توانیم تاثیر مفاهیم اندیشه سیاسی غالب در این قرن را بر روی مفاهیم ژئوپلیتیکی و تحولات برخاسته از آن را مشاهده نمائیم. این تاثیرات را می توان در هویت سیاسی و اجتماعی، رویکردها و جنبش های اسلامی بویژه جنبش های شیعی در بالاترین سطح سیاسی و اجتماعی مشاهده نمود.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، مفاهیم ژئوپلیتیکی وارد گستره ی جدیدی شد که دیگر از اصول قرارداد وستفالیا و مفهوم دولت- ملت متاثر نبود بلکه از مفاهیمی که انقلاب اسلامی در زمینه جغرافیای سیاسی تولید کرد منتج می شد که در بردارنده ی تاکید بر نقش مذهب و نیروهای مذهبی مانند نیروهای اجتماعی موثر در گستره جغرافیای سیاسی می باشد.این امر منجر به ظهور مفاهیم جدیدی در زمینه ی سیاسی تحت عناوین: «ژئوپلیتیک مذهب»، «ژئوپلیتیک عرفان» و … شد. بنابراین این فصل علاوه بر توضیح مفاهیم ژئوپلیتیکی و تغییراتش، مبتنی بر رویکرد انسان شناسانه ای که اساس آن از پیروزی انقلاب اسلامی شکل گرفته و به تبع آن باعث افزایش نقش نیروهای اجتماعی در زمینه های جغرافیائی و ژئوپلیتیکی شده به مفاهیم فرهنگی اجتماعی موجود در جغرافیای سیاسی می پردازد.

در بخش دوم علاوه بر پرداختن به هویت سیاسی شیعه در خلال قرون گذشته به مولفه های جنبش های شیعی در منطقه و میزان تاثیر پذیری آن از مفاهیم درون مذهبی در حرکت های شیعی می پردازیم. از سوی دیگر بر چگونگی تاثیر پذیری این جنبش ها از مفاهیم ژئوپلیتیکی و اندیشه سیاسی غالب در قرن بیستم می پردازیم. علاوه بر این، این پایان نامه بر تاثیر گذاری انقلاب اسلامی بر هویت سیاسی شیعه از حیث ترویج اندیشه اسلامی رائج می پردازد.

این پژوهش در بخش سوم به مطالعه ی جامعه شیعان در ۴ بخش  که مشتمل بر شیعیان عربستان، کویت، بحرین و لبنان می باشد در قالب جنبش های شیعی قبل از انقلاب اسلامی و بعد از آن به عنوان نیروهای اجتماعی مظلوم و فراموش شده می پردازد.و نشان می دهد که چگونه وقایع متاثر از انقلاب اسلامی مانند دفاع مقدس، جنگ ۳۳روزه و پیروزی شیعیان در عراق به عنوان حکومت شیعی عرب بر وزن شیعیان در ساختار سیاسی و اجتماعی در منطقه تاثیر گذاشته است.

کلیدواژه: جغرافیای سیاسی، هویت سیاسی شیعه، انقلاب اسلامی ایران، جغرافیای سیاسی شیعه، نیروهای اجتماعی

العنوان:الجغرافیه السیاسیه للشیعه فی الشرق الأوسط بعد انتصار الثوره الإسلامیه فی إیران

الباحث:محمد الوندی

الاستاذ المشرف:الدکتور جلال درخشه

الاستاذ المساعد:الدوکتور محمد حسن خانی

الفرع الدراسی:الدراسات الإسلامیه و العلوم السیاسیه

الخلاصه:

یتطرق هذا التحقیق إلی دراسه الموضوعات التالیه: یتناول الفصل الأوّل دراسه مفاهیم الجغرافیه السیاسیه من حیث المعانی الفلسفیه و الماهیه إلی جانب دراسه کیفیه ظهورها خلال القرن العشرین فی العالم الاسلامی؛ بحیث یمکننا من رؤیه تاثیر مفاهیم الجغرافیه السیاسیه المنبثقه عن مفاهیم الفکره السیاسیه الساعده فی هذا القرن إلی جانب تطورها، من خلال الهویه السیاسیه و الهویه الإجتماعیه و اتجاه و الحرکات الإسلامیه خاصهً حرکات الشیعه علی الأصعده السیاسیه و الاجتماعیه.

بعد انتصار الثوره الإسلامیه، دخلت مفاهیم الجغرافیه السیاسیه فی نطاق حدیثٍ لم یتاثر من مبادئ اتفاقیه وستفالیا و مفهوم الحکومه و الشعب بل نجم عن المفاهیم التی افرزتها الثوره الاسلامیه فی مجال الجغرافیه السیاسیه حیث تؤکد علی دور المذهب و القوی الدینیه کالقوی الاجتماعیه الموثره علی صعید الجغرافیه السیاسیه.و هذا الأمر أدّی إلی ظهور مفاهیم حدیثه فی مجال الجغرافیه السیاسیه تحت عناوین:«الجغرافیه السیاسیه الدینیه»،«الجغرافیه السیاسیه العرفانیه» و….فعلی ضوء هذا یتمّ خلال هذا الفصل تسلیط الضوء علی المفاهیم الجغرافیه السیاسیه و تطوراتها إلی جانب دراسه مفاهیمها من خلال اتجاه انسانی ینبثق من انتصار الثوره الإسلامیه فی إیران و تصعید دور القوی الاجتماعیه فی المجالین الجغرافی و السیاسی.نرکزّ خلال الفصل الثانی علی دراسه الهویه السیاسیه خلال القرن الماضی إلی جانب عناصر الحرکات الشیعیه فی المنطقه و مدی تأثرها من المفاهیم الدینیه من ناحیه، و من ناحیه اُخری ندرس کیفیه تأثر هذه الحرکات من مفاهیم الجغرافیه السیاسیه السائده و الفکره السیاسیه خلال القرن العشرین، و إضافه إلی ذلک تتم دراسه تاثیر الثوره الإسلامیه فی ایران علی الهویه السیاسیه للشیعه کالفکره الإسلامیه الرائجه فی هذا الفصل.

ندرس خلال الفصل الثالث مجتمع الشیعه الذی یشمل الشیعه الساکنین فی المملکه العربیه و الکویت و البحرین و لبنان قبل الثوره الإسلامیه إلی جانب تأثیر الثوره الإسلامیه علی حرکات الشیعه کالقوی الاجتماعیه المضطهده و المنسیه و نشیر إلی آثار الأحداث المتأثره من الثوره الاسلامیه کالدفاع المقدس، الحرب البالغه ۳۳ یوماً و انتصار الشیعه فی العراق کحکومه شیعیه عربیه؛ علی ثقل الشیعیه علی الهیکل السیاسی و الاجتماعی فی المنطقه.

الکلمات الأساسیه :الجغرافیه السیاسیه، الهویه السیاسیه الشیعیه، الثوره الإسلامیه فی إیران، الجغرافیه السیاسیه للشیعه، القوی الاجتماعیه

Abstract

This dissertation is a three- dimensional approach that discusses the followings:

Chapter 1 discusses the geopolitical concepts in their philosophical and natural meanings and their emergence in 20 st century in Islamic world so that the effect of these concepts originating from the dominant political thought of 20st centuryalong with the changes of their meanings is clearly seen in the politico- social nature of Islamic movements, specially shiites , in the field of politics and social science. With the victory of Islamic Revolution of Iran, geopolitical concepts cam into a new field that is the effective role of religion in the field of political geography.

This was the foundation of new concepts in geopolitics,namely Religious Geopolitics, ethical geopolitics etc. So this chapter,  in addition to explaining geopolitical concepts and their changes ,has taken a humanistic approach with the cultural-social content toward the concepts of political geography and geopolitics that is originated from the victory of Islamic Revolution of Iran and the strength of the role of social forces in the geographical and political conditions resulting from it.

In the second chapter, in addition to the discussion of shiite political nature in the previous century and the indicators and factors of shiite movement in the region and the effect of inter-religious concepts on shiite movements, the way that the geopolitical concepts and political thought influence these movements is discussed. In addition, we will study the effect of Islamic and shiite thought.

In the third partner, along with the study of shiites societies within 4 chapters-Saudi Arabia, Kuwait, Bahrain and Lebonanshiites before the Islamic revolution, we discuss the effect of Islamic Revolution on the shiites movements of the,and show how some events influenced by Islamic Revolution namely Holly Defense, 33 day war and shiites victory in the Iraqi election as a shiite Arabs government, have influenced the shiites in getting power in the political and social structure of the region.

Keywords: Geopolitics, Shiites politico nature, Islamic Revolution of Iran, Shiites geopolitics, Social forces

Imam Sadiq University

A Thesis Presented for the Degree of Master of Art

In Faculty of Islamic Studies and Political Sience

Shiites Geopolitics in the Middle East after Islamic Revelution

Supervisier:

Dr. R.Jalal Derakhshe

Advisor:

Dr. R.Mohammad Hassan Khani

Student

Mohammad Alvandi

Septamber 2008

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر