دروس و منابع حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها

پایان‌نامه: امکان‌سنجی فقهی، حقوقی و اقتصادی ایجاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک در صنایع بالادستی نفت

دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام)

دانشکده معارف اسلامی و مدیریت

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد

(گرایش مدیریت مالی)

امکان‌سنجی فقهی، حقوقی و اقتصادی ایجاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک در صنایع بالادستی نفت

استاد راهنما:

دکتر سید محسن فاضلیان

اساتید مشاور:

حجت‌الاسلام دکتر محمد نقی نظرپور

دکتر مسعود امانی

دانشجو:

رضا حاجیوند

شهریور ۱۳۹۲

چکیده

مسئله تأمین مالی بنگاه­ها و پروژه‌ها، همواره به عنوان یکی از مهم‌ترین مسائل اقتصاد مطرح بوده است. در این میان صنایع بزرگ و سرمایه­بر که عموماً بخش مهمی از درآمد یک اقتصاد و تولید ناخالص ملی وابسته به آن است؛ مهم‌تر جلوه می‌کنند. در کشور ما به دلیل نفت خیز بودن و ابتنای گسترده اقتصاد آن بر منابع نفتی، راه اندازی پروژه­های بالادستی نفت از اهمیت بسیاری برخوردار هستند. در راه اندازی این پروژه­ها غالباً دو محور اساسی مورد بحث قرار می‌گیرد. یکی تخصص و نیروی فنی لازم، دوم منابع مالی لازم برای تأمین مالی این‌گونه پروژه­ها.

در این پژوهش بر محور اول، یعنی تأمین مالی این گونه پروژه­ها تمرکز کرده‌ایم و محور دوم، یعنی وجود نیروی متخصص، را به عنوان پیش­فرض در نظر گرفته‌ایم.

بعد از تحریم‌های گسترده مالی و اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران، تأمین مالی صنایع، خصوصاً صنایع بالادستی نفت در کشور با مشکلات عمده‌ای مواجه شده است. من جمله این مشکلات می‌توان مسئله پیشرفت کُند صنعت نفت کشور در راه­اندازی و توسعه میادین مشترک را نام برد. برای حل این مشکل در این پژوهش سعی کردیم مسئله را به وسیله تأمین مالی از بازارهای داخلی با تمرکز بر بازار سرمایه و پتانسیل­های آن پاسخ دهیم. لذا صندوق‌های سرمایه­گذاری مشترک را به عنوان یک ابزار مناسب برای رسیدن به هدف مذکور انتخاب و بعد از ارائه یک مدل مناسب از این نوع صندوق­ها با انجام برخی تغییرات مبتنی بر تأمین مالی پروژه­ای، به امکان سنجی فقهی، حقوقی و اقتصادی این صندوق‌ها پرداخته ایم و در نهایت نتیجه گرفتیم که امکان استفاده از این صندوقها از نظر فقهی، حقوقی و اقتصادی برای تامین مالی صنایع بالادستی ممکن است.

 

العنوان: دراسه جدوی استخدام صنادیق الاستثمار المشترکه فی الصناعات العالیه فی مجال النفط من منظار فقهی، اقتصادی و حقوقی

الباحث: رضا حاجیوند

الأستاذ المشرف: الدکتور قاسم محسنی

الأستاذ المساعد: الدکتور السید محسن فاضلیان

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه و الإداره

الخلاصه

تعتبر قضیه تمویل المشاریع و الشرکات من أهم القضایا الاقتصادیه دائما، و لاسیّما الصناعات العملاقه التی تحتاج إلی الموارد المالیه الکثیره، و الناتج الإجمالی المحلی و دخل الاقتصاد مبنییّ علیها و فی بلدنا إیران تکون غنیّه بالنفط واقتصادها مبنی علی الموارد النفطیه، تعتبر هذه المسئله مهمه جدًا.و فی إطلاق هذه المشاریع، هناک نوعان من القضایا الرئیسیه تتمّ مناقشتها. الأولی هی الخبره و القدرات التقنیه اللازمه، و الثانیه الموارد المالیه اللازمه لتمویل مثل هذه المشاریع. فی هذه الدراسه، رکّزنا علی المحور الثانی، و المحور الأوّل، وهو وجود القدرات التقنیه، رأیناه مفروضا. بعد العقوبات المالیه والاقتصادیه ضدّ الجمهوریه الإسلامیه الإیرانیه، فی تمویل الصناعات، خاصه فی مجال الصناعات العالیه فی مجال النفط، واجهنا مشاکل کبیره. من بین هذه المشاکل هی البطء فی إنشاء و تقدّم مشاریع صناعه النفط  فی الحقول المشترکه .

حاولنا أن نحلّ هذه المشکله من خلال التمویل عن طریق الأسواق الداخلیه و الترکیز علی سوق رأس المال و إمکاناتها. و لذلک اخترنا صنادیق الاستثمار المشترکه کأداه مناسبه للوصول إلی هذا الهدف. و بعد تقدیم نموذج مناسب من هذه الصنادیق مع بعض تعدیلات علی أساس أسلوب تمویل المشاریع، قمنا بدراسه جدوی تمویل الصناعات العالیه فی مجال النفط عن طریق استخدام صنادیق الاستثمار المشترکه من منظار فقهی و اقتصادی و حقوقی و وجدنا أنّه یمکن استخدام هذه الصنادیق فی هذه الصناعات العالیه.

 

الکلمات الأساسیه:النفط، الصناعات العالیه، التمویل، صنادیق الاستثمار المشترکه

Abstract

Companies and projects financing issues have always been considered as one of the most important economic issues. In this case, the heavy capital and big industries that generally produce an important part of the income and GDP of an economy are more important. In the oil-rich country of Iran and its economy that vastly is based on oil resources, launching upstream oil project is very important. In launching these projects mostly two major issues are discussed. The necessary technical expertise and financial resources in financing this kind of projects. In this study, we focus on the first axis, the financing of projects and the second axis, namely the existence of technical expertise, supposed to be given. After the financial and economic sanctions against the Islamic Republic of Iran, the financing of the industries, especially the upstream oil industry financing in the country faced major problems. For example, low speed development and initiating mutual oil well can be mentioned. For solving this problem, we tried to use internal capital market and in this regard to focus on our markets and their potentials. We have chosen mutual fund as a good instrument for achieving the goal and after customizing it and implementing some changes based on project finance we have done research on the feasibility of using mutual fund according to economic, religious and legal issues. Finally we found that using this instrument from the point of view of legal, Sharia and economy is possible.

Keywords: Oil, Upstream industries, Finance, Mutual fund.

Imam Sadiq University

Islamic Studies and Management Faculty

A Thesis Presented for the Degree of Master of Art

(Financial Management) 

Sharia, law and economic feasibility of mutual funds in upstream sector of oil industry

Supervisor

Mohsen Fazeliyan (PhD)

Advisor

Mohammad Naghi Nazarpour (PhD)

Masuod Amani (PhD)

Student:

Reza Hajivand

September 2013