دروس و منابع حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها

پایان­‌نامه: فرقه گرایی، انحرافات اجتماعی و فرآیند جرم انگاری آن

دانشگاه امام صادق(ع)

دانشکده معارف اسلامی و حقوق

پایان­ نامه دوره کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و حقوق

تحت عنوان

فرقه گرایی، انحرافات اجتماعی و فرآیند جرم انگاری آن

سید عباس واعظی

استاد راهنما:

دکتر علی غلامی

استاد مشاور:

دکتر عباس منصورآبادی

شهریور ۱۳۹۱

چکیده

پس از چند قرن تزریق تفکر پایان دینداری، بازگشت به ایمان مذهبی در قرن بیستم خط بطلانی بر این نظریه کشید. تشنگی روز افزون به دین، میدانی مناسب برای سودجویان ایجاد کرد که در جهت کسب منافع مادی و معنوی فرقه­های مذهبی را ایجاد نموده و زمینه­های انحرافی گوناگونی را ایجاد کنند؛ از سکس و مواد مخدر گرفته تا ایجاد مشکلات امنیتی در سطح ملی. در واقع دین در این گروه­ها صرفا یک امر معنوی نیست بلکه در بسیاری از موارد وسیله­ای است در جهت کسب منابع مالی و غیرمالی برای فرقه سازان. در تبیین علل گرایش به این فرقه­ها می­توان گفت که  مدرنیته و تبعات آن و جنگ­های قرن بیستم همگی دست به دست هم داده­اند تا روح ناامیدی از رسیدن به سعادت به واسطه تکنولوژی را در کالبد بشر بدمند تا انسان عرفان و معنویت را منبع فیض و آرامش حقیقی بشر ببیند. عامل مهم دیگری که فرقه­ها را به گروه­هایی جذاب برای اقشار گوناگون مردم تبدیل کرده است وجود خلاء­های جدی در نهادهای مذهبی است که با توجه به عملکرد غیر اصولی، زمینه را برای گروه­های جایگزین فراهم می­آورند. همه این عوامل دست به دست هم داده­اند تا جوانان مشتاق به دام سودجویان بیفتند و زمینه­های انحرافات اجتماعی را برای آن­ها فراهم آورد. سوال اصلی این است که حقوق جزا چگونه باید با این پدیده مواجه شود. آیا لزومی برای جرم­انگاری فعالیت­های این فرقه­ها وجود دارد؟ به نظر می­رسد که با توجه به اعمال این فرقه­ها به خصوص در جامعه ایران که از لحاظ مذهبی دارای حساسیت­هایی گسترده وقوی می­باشد ناگزیر از جرم انگاری این رفتارها هستیم لیکن با عنایت به اصول حاکم  از جمله اصل حداقلی بودن حقوق جزا  باید میان فرقه­سازان که به دنبال سوء استفاده هستند و کسانی که فریب فرقه­سازان را خورده و با وجود کمبود­های اجتماعی به سمت این گروه­ها می­روند تفکیک قائل شد و گروه نخست را بزهکار و دیگری را بزه دیده تلقی نمود و در صدد حمایت از آن­ها بر آمد. چرا که جنبه تنبیهی دادن به این مقوله موجبات تجری بیشتر و بزه­دیدگی مجدد را فراهم می­آورد.

کلمات کلیدی: فرقه­گرایی، جنبش­های نوپدید دینی، انحرافات اجتماعی، جرم­انگاری

العنوان:  الطائفیه و الانحرافات الاجتماعیه و عملیه تجریمها

الأستاذ المُشرف: الدکتور علی غلامی

الأستاذ المُساعد: الدکتور عباس منصورآبادی

الطالب: سید عباس واعظی

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه و القانون

المُلخّص

لقد أبطلت العوده إلی الإیمان والدین فی القرن العشرین، فکره نهایه الالتزام بالدین التی کانت یتم حقنها للشعوب خلال بضعه قرون. فقد فسح هذا التعطش المتزاید للدین مجالا واسعا للانتهازیین کی یتمکنوا من إنشاء فرق مذهبیه لنیل مصالحهم المادیه والمعنویه وخلق شتی الأرضیات الخصبه للانحراف بدءاً من الجنس ومروراً بالمخدرات و وصولا إلی خلق مشاکل أمنیه علی المستوی القومی. فی الحقیقه لیس الدین فی هذه الفرق مجرد قضیه معنویه بحته بل یعتبر  فی أغلب الأحیان کأداه للحصول علی مصادر مالیه وغیرمالیه لصناع هذه الفرق. فیما یتعلق بأسباب المیل نحو هذه الفرق، یمکن القول بأن الحداثه ونتائجها وکذلک الحروب فی القرن المنصرم حاولت أن تنفث الیأس من نیل السعاده عبر اعتمادها التقنیه، فی العالم بأسره وبطبیعه الحال یستنتج الإنسان أن النعمه والسکینه الحقیقیه تکمن فی العرفان و الروحانیه؛ کما أن للثغرات الخطیره فی المؤسسات الدینیه دور هام  فی استقطاب الفرق، شتی شرائح المجتمع ولاسیما إذا أخذنا بعین الاعتبار أداء هذه المؤسسات المتدنی الذی وفر المجال للفئات البدیله. فقد ساعدت کُلّ من هذه الأسباب لیقع الشبابُ المتحمسون کفریسه فی فخ هؤلاء الانتهازیین حیثُ وفرت لهم مختلف الانحرافات الاجتماعیه. فالسؤال الرئیسی فی هذا السیاق هو کیف ینبغی للقانون الجنائی التصدّی لهذه الظاهره، وهل هناک ضروره لتجریم نشاطات هذه الفرق؟ حیثُ یبدو أنه لامناص من تجریم هذه النشاطات خاصه فی المجتمع الإیرانی الذی یتمتع بحساسیات واسعه وقویه فی هذا المجال لکنه ونظرا إلی المبادئ والأصول السائده کأصل مراعاه الحد الأدنی فی القانون الجنائی، لابُدّ من اعتبار الفرق بین صُنّاع هذه الفرق و مخدوعی هؤلاء، واعتبار القسم الأول جانیا ومجرما والثانی ضحیه ینبغی رعایتها وحمایتها. لأن العقوبه قد تؤدی إلی جرأه أکثر وکونهم ضحیه لهذه الفرق مراراً.

الکلمات الدلیله: الطائفیه، الحرکات الدینیه الحدیثه، الانحرافات الاجتماعیه، التجریم

Abstract:

Religious thinking was assumed to have come to an end, when a return to religious faith disproved this assumption. An increasing thirst for religion paved the way for some profiteers to establish some cults in order to pursue their own materialistic and spiritual desires, thus creating some deviations; sex, illegal drugs, and national security crises, to name a few. In reality, religion within these cults is not sheerly something spiritual, but in many cases it is a means of gaining financial and otherwise profits. In order to explain the reason behind their popularity, it could be said that Modernism and its offspring and also twentieth-century’s wars came hand in hand to make men sceptical of reaching salvation with only technological advancement, so that mysticism and spirituality came to be regarded as the true source of serenity. Another factor which has made these cults so attractive to people is serious defects within religious institutions that facilitate the growth of these alternative cults by their own malfunctions. All these factors come hand in hand to pave the way for the youth to fall into these profiteers’ trap, and thus be deviated. The question is: how should Criminal Law deal with this problem? Is there a necessity to criminalize the actions of these cults? It seems that we have to criminalize them, especially in a religiously sensitive society like Iran, but with regard to the principles such as the required minimalism in Criminal Law, there should be a distinction between profiteers and those who are decieved by them, and only consider the former as criminal, and support the latter. For to make it seem like a punishment leads only to further frustration and makes people more vulnerable to future crimes.

Keywords:

Sectarianism, Social deviants, New religious movements, Criminalisation

Imam Sediq University (I.S.U)

The Faculty of  Islamic studies and Law

A Dissertation Presented in Partial Fullfillment of the Requirements

For the Degree Master of Law

Sectarianism, Social Deviations and the Process of Criminalisation

Seyyed Abbas Vaezi

Superviser Professor:

Dr.Ali Gholami

Advisor Professor:

Abbas Mansourabadi

Summer 2012