پایان‌نامه: معقولیت و لوازم دینی آن از دیدگاه ابن‌سینا و ویتگنشتاین

رایگان

توضیحات

دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد

پایان‌نامه دوره دکتری الهیات (گرایش فلسفه و کلام اسلامی)

معقولیت و لوازم دینی آن از دیدگاه ابن‌سینا و ویتگنشتاین

استاد راهنما:

آیت‌الله سید حسن سعادت مصطفوی

دکتر حسین هوشنگی

اساتید مشاور:

دکتر مالک حسینی

دکتر رضا اکبری

دانشجو:

محسن طلایی ماهانی

آذر ۱۳۸۷

چکیده

دیدگاه‌های فلسفی ویتگنشتاین متأخر با توجه به مبانی، پیش‌فرضها و لوازم دینی آنها در نهایت به این نکته  منجر می‌شود که گزاره‌های دینی با گزاره‌های علمی و تاریخی تفاوت دارند و از جایگاه متعالی‌تری برخوردارند. ضمن اینکه چنین باورهایی سراسر زندگی و حیات یک انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. توصیف و برجسته نمودن نظریات ویتگنشتاین متأخر در ابعاد دینی مستلزم آشنایی با برخی عناوین مهم فلسفه او مانند گرامر عمیق، بازی زبانی، شکل زندگی، دیدن به منزله و استعاره و تشبیه در زبان دینی است که در این پژوهش به آنها پرداخته‌ایم. از طرف دیگر ابن‌سینا با توجه به رویکرد مشرقی یا عارفانه‌اش مورد توجه قرار گرفته و به نوعی موضوع عقلانیت را در ابن سینا در مقام منطق‌دان، فیلسوف و عارف بررسی کرده‌ایم. ابن سینا از موضع یک عارف بر حالات و مقامات عرفا که به نظر غیرمتعارف می‌آید تأکید می‌ورزد و برای شرح و توصیف آنها در تعدادی از رساله‌های خود از زبان تمثیل بهره می‌برد.

در این رساله دیدگاه‌های ابن سبنا و ویتگنشتاین متأخر در موضوعاتی که عمدتاً با معقولیت، عقلانیت، دین و عرفان مرتبط بوده‌اند را مقایسه و ارزیابی کرده‌ایم.

واژگان کلیدی: معقولیت، باورهای دینی، بازی زبانی، استعاره و تشبیه، ویتگنشتاین، رویکرد مشرقی، عقلانیت، ابن سینا.

العنوان: المعقولیه و لوازمها الدینیه من وجهه نظر ابن​سینا و فیتغنشتین

الباحث: محسن طلایی ماهانی

الاستاذ المشرف: آیهالله سید حسن سعادت مصطفوی، الدکتور حسین هوشنگی

الاستاذ المساعد: الدکتور رضا اکبری، الدکتورمالک حسینی

الکلیه: الالهیات و المعارف الاسلامیه

الفرع الدراسی: الفلسفه و الکلام الاسلامی

الخلاصه

نظریات فیتغنشتاین فی عهده الثانی نظراً الی مبادیها و مفروضاتها و لوازما الدینیه ینجرّ الی أنّ القضایا الدینیه یختلف مع القضیا العلمیه و التاریخیه و لها مکانه رفعی. و ایضاً أنّ هذه المعتقدات الدینیه یتأثر منها حیاه شخص الانسانی بالکل. یجب علینا فی شرح نظریات فیتغنشتاین فی عهده الثانی فی المسائل الدینیه أن نعرف بعض مفاهیمه الفلسفیه الاساسیه کالنحو العمیق، العملیه الخطابیه، اسلوب الحیاه، الرؤیه بمنزله … و الاستعاره و التشبیه فی الخطاب الدینی. من ناحیه اخری التفتنا إلی منظره المشرقیه أو العرفانیه و بحثنا عن نظریه عقلانیه عند ابن سینا من حیث هو فیلسوف و من حیث هو منطقی و من حیث هو عارف. ابن سینا من حیث هو عارف یتأکد علی احوال العرفاء و مقاماتهم التی تکون غریبه و فی بعض رسالاته یستفید فی شرحها من الخطاب التمثیلی.

نحن فی هذه الرساله بحثنا عن نظریات ابن سینا و فیتغنشتاین فی عهده الثانی حول المسائل التی ترتبط المعقولیه و الدین و العرفان و قایسناهما معاً.

المصطلحات الاساسیه: المعقولیه، المعتقدات الدینیه، العملیه الخطابیه، الاستعاره و التشبیه، فیتغنشتاین، المنظر المشرقیه، ابن سینا

Abstract

Philosophical doctrines of the late Wittgenstein, considering their religious foundations, presuppositions and implications finally leads to this point that religious propositions differ from scientific and historical ones and occupy a higher status. Besides, this kind of beliefs affects and dominates the whole life of human. The explanation and highlighting of the doctrines of the late Wittgenstein in religious realm, require knowledge of some important subjects in his philosophy: depth grammar, language game, form of life, seeing as, metaphor and analogy in religious language.

On the other hand, considering the oriental or mystical approach taken by Avicenna, the concept of rationality from the viewpoint of Avicenna as a logician, philosopher and mystic have been discussed.

Avicenna emphasizes on the apparently unreasonable mental experiences and states of mystics and employs a symbolic language to describe and discuss the same.

This thesis compares and contrasts the idea of Avicenna and Wittgenstein in the areas where there has been a relation between religious rationality and mystical rationality.

Key words: rationality, religious beliefs, language game, metaphor and analogy, Wittgenstein, oriental approach, Avicenna, form of life, mystic.

Imam Sadiq (A.S.) University

A Thesis Provided For the Degree of PHD of Philosophy in Theology (Islamic Philosophy and Theology)

Faculty of Islamic Studies and Guidance

Rationality and its Religious Implications

In Wittgenstein and Avicenna

Supervisor:

Ayatollah H. Saadat Mostafavi

Dr. H. Hooshangi

Advisors:

Dr. M. Hoseini

Dr. R. Akbari

Student:

Mohsen Talaee Mahani

Autmn 2008

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

گرایش تحصیلی

استادان راهنما و مشاور

, , ,

دانشجو

سال نشر