دروس و منابع حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها

پایان‌نامه:جایگاه و کارکردهای جماعت اسلامی در نظام اجتماعی اسلام مطالعه موردی سیره فرهنگی – ارتباطی امام موسی صدر در لبنان

دانشگاه امام صادق علیه السلام

دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات

گرایش مطالعات سیاستگذاری

جایگاه و کارکردهای جماعت اسلامی در نظام اجتماعی اسلام

مطالعه موردی سیره فرهنگی – ارتباطی امام موسی صدر در لبنان

استاد راهنما : دکتر محمد هادی همایون

استاد مشاور : دکتر حسام الدین آشنا

دانشجو : مجتبی احمدی

مهرماه ۱۳۹۱

چکیده :

مجموعه فعالیت های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و تبلیغی امام موسی صدر در لبنان در قالب یک جماعت ایمانی نظم و نسق یافت. امام موسی بر این باور بود که بدون طراحی و تحقق یک جماعت ایمانی که بتوان از طریق آن نیروهای اجتماعی و ظرفیت های مردمی را بسیج و سازماندهی کرد نمی توان روندهای موجود در جامعه لبنان را تغییر و یا بهبود داد. از اینرو امام موسی صدر تمرکز فعالیت های خود را بر ایجاد روابط پیوندی و ساخت یابی این روابط در قالب جماعت ایمانی قرار داده بود.

جماعت و جماعت گرایی یکی از رویکردهای نظام بخشی اجتماعی است که عمدتا پس از گسترش بحران های مدرنیسم همچون بحران فردگرایی، بی اعتمادی، مشارکت، هویت و… بیشتر مورد توجه قرار گرفتند. جماعت یک ساخت ارتباطی و اجتماعی است که با تمرکز بر سطوح خرد و عینی اجتماع به ایجاد فضای تعامل و مشارکت هدفمند کمک کرده و در نتیجه تعلق و هویت اجتماعی را تقویت می کند. جماعت ها عموما زندگی محور بوده و در پاسخ به نیازهای اساسی زندگی شکل می گیرند. در این پایان نامه با روش داده بنیاد به مطالعه تجربه فرهنگی – ارتباطی امام موسی صدر در لبنان پرداخته شده و در نهایت تجربه ایشان با الگوی کنش ولایی و با مفاهیم پنج گانه کنش ولایی شامل زعامت و سرپرستی اجتماعی، دعوت و هدایت اجتماعی، تعاون و تعلق اجتماعی، رشد و تکامل اجتماعی و تفاهم و وفاق اجتماعی تبیین گردیده است.

واژگان کلیدی:

جماعت، جماعت سازی، ساخت یابی، امام موسی صدر

العنوان: موقف التنظیم الإسلامی فی نظام الإسلام الاجتماعی وأدائه؛ دراسه حاله سیره الإمام موسی الصدر الثقافیه والعلاقاتیه

الأستاذ المشرف: الدکتور محمد هادی همایون

الأستاذ المساعد: الدکتور حسام الدین آشنا

الطالب: مجتبی أحمدی

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه والثقافه والاتصالات

الخلاصه

تدونت مجموعه نشاطات الإمام موسى الصدر السیاسیه والثقافیه والاجتماعیه فی لبنان فی إطار تنظیم إیمانی و کان یعتقد الإمام موسى الصدر أنّه لا یمکن تغییر و تحسین الأوضاع الموجوده فی المجتمع البنانی من دون تصمیم وتکوین تنظیم إیمانی یمکن من خلاله توظیف وتنظیم الطاقات الاجتماعیه والشعبیه. ولذلک، اهتم الإمام موسی الصدر بترکیز نشاطاته علی خلق العلاقات ذات الصله وهیکلیتها فی إطار تنظیم إیمانی.

إن التنظیم والنزعه التنظیمیه هو أحد الاتجاهات للنظم الاجتماعی والذی تم الاهتمام به بشکل جاد بعد توسیع أزمات الحداثه کالفردیه، وعدم الثقه، والمشارکه والهویه. یعتبر التنظیم بنیه اتصالیه واجتماعیه التی تساعد فی خلق جو التفاعل والمشارکه الهادفه عن طریق الترکیز علی المستویات المحدّده والعینیه فی المجتمع و فی النتیجه، تعزّز الهویه الاجتماعیه. تکوّن التنظیمات عاده یتمحور حول العیش استجابه للحاجات الرئیسه له. فی هذه الأطروحه تم دراسه التجربه الثقافیه- العلاقاتیه للإمام موسی الصدر فی لبنان وتبیّنت تجربته عن طریق نموذج الفعل الولائی و مفاهیمه المشتمله علی الزعامه الاجتماعیه، الدعوه و الهدایه الاجتماعیه، التعاون و الانتماء الاجتماعی، النمو و التکامل الاجتماعی، التفاهم و التوافق الاجتماعی و ذلک اعتماداً علی نظریه الأساس.

المفردات المفتاحیه : التنظیم، بناء الجماعه، الهیکله، الإمام موسى الصدر

Abstract:

All political, social, cultural activities of Imam Musa Sadr in Lebanon were organized in form of a community of faith. Imam Musa believed that all the Trends in Lebanon cannot be changed or improved without forming a community of faith through which social forces and people capabilities can be mobilized and organized. So Imam Musa Sadr focused his activities on building connective relations and its structuration within the community of faith.

Community and Communitarianism is one of the approaches of social organizing that received more attention after the expansion of crises of modernism, such as individualism, mistrust, participation, identity and etc.

Community is a communicative and social construction which focuses on minute and objective levels and creates space for meaningful interaction and participation and thereby reinforces a sense of belonging and social identity.The communities are generally life-centered and are formed in response to basic needs of life. In this Thesis, the cultural and communicational experience of Imam Musa Sadr in Lebanon is studied by the method of Grounded theory and ultimately his experience has been explained with the pattern of Velayi action and it’s five concepts including: social leadership and supervision, Social invitation and guidance, social cooperation and belonging, social growth and evolution, social understanding and consensus.

Keywords: community, community building, structuration, Imam Musa Sadr

Imam Sadiq University

Faculty of Islamic Studies and Culture and Communication

Continuous M.A thesis in Islamic Studies and Culture and Communication Field

Policy making studies area

Place and function of Islamic community in social system of islam

Studing cultural-communicative experience of Imam musa sadr in Lebanon

Supervisor:

Mohammad hadi homayoon

Advisor:

Hesamodin ashna

Student:

Mojtaba ahmadi

September 2013