دروس و منابع حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها

پایان‌نامه: تخصیص بهینه یارانه انرژی به زیر بخش‌های اصلی اقتصاد با استفاده از روش سلسله مراتبی و روش برنامه ریزی خطی فازی

دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد

رساله دوره دکتری اقتصاد

عنوان:

تخصیص بهینه یارانه انرژی به زیر بخش‌های اصلی اقتصاد با استفاده از روش سلسله مراتبی و روش برنامه ریزی خطی فازی

دانشجو:

احمد عاملی

استاد راهنما:

دکتر مهدی صادقی

اساتید مشاور:

دکتر مجید احمدیان

دکتر داود منظور

تابستان ۱۳۸۹

چکیده:

وضعیت موجود مصرف انرژی،یا به عبارتی  تخصیص یارانه انرژی به زیر بخشها بهینه  نمی باشد.

در بیان دلایل  بهینه نبودن این تخصیص  به عوامل  ناکارآمدی از جمله شدت انرژی بالا، سهم ناچیز ارزش افزوده ی تولیدی در زیر بخش حمل ونقل، سهم بالای مصرف انرژی درزیر بخش خانگی، حجم آلایندگی بالا ودر نتیجه هزینه های بالای اجتماعی آلاینده ها ودر جنبه توزیعی آن به سهم نامتوازن دهکهای هزینه ای به نفع دهک های بالای جامعه میتوان اشاره کرد .

بنابر این ارائه روشی که بر اساس آن بتوان به تخصیص بهینه رسید و در نتیجه کاراییتخصیص یارانه انرژی به زیر بخش های اقتصادی و اجتماعی ارتقا یابد ضروری می باشد.

برای حصول به هدف تحقیق در ابتدا، اولویت های تخصیص یارانه انرژی به زیر بخشهایاقتصادی – اجتماعی  با استفاده از روش پرسشنامه در لایه خبرگان اقتصادی تعیین شده وبا استفاده از روش فرایند سلسله مراتبی و روش فازی سازی بر نامه ریزی خطی،تخصیص بهینه یارانه انرژی به زیر بخش های اقتصادی – اجتماعی محاسبه می شود.

بر اساس مطالعات تحقیق معیار های موثر در تخصیص یارانه عبارتند از: تورم، رشداقتصادی، شدت کاربری، بهبود توزیع یارانه انرژی، شدت انرژی و هزینه اجتماعی آلایندهها،که در تحلیل و بررسی پرسشنامه ای به ترتیب با اعداد ۲۵۱/۰، ۲۰۰/۰، ۱۹۹/،۰ ۱۳۸/۰، ۱۱۴/۰ و ۰۹۸/۰ بیشترین وزن را بعنوان اولویت به خود اختصاص داده اند.

در روش فرایند سلسله مراتبی در نهایت،رتبه بندی زیر بخش های اقتصادی در دریافتیارانه انرژی بر اساس معیارهای تعریف شده به ترتیب عبارتست از : زیر بخش خدمات،صنعت، کشاورزی، خانگی و حمل و نقل با وزن های ۳۳۱/۰، ۲۷۱/۰، ۱۷۹/۰، ۱۵۹/۰ و  ۰۶/۰می باشد. در تحلیل حساسیت معیارهای اخذ یارانه یک ثبات  رفتاری را در بین زیر بخش ها یاقتصادی ومهم نبودن نحوه اولویت  معیارها در رتبه بندی زیر بخش هابرای دریافت  یارانه انرژی  نشان میدهد.

در ادامه با توجه به محدودیت پتانسیل صرفه جویی در دو زیر بخش حمل و نقل و خانگی ،استفاده از برنامه ریزی خطی جهت تعیین بهینه تخصیص یارانه انرژی ضرورت می یابد ودرسطح جواب بهینه و پایه اولیه، نسبت تخصیص از کل  یارانه انرژی  برای زیر بخش هایصنعت ،کشاورزی ،خدمات، حمل ونقل و خانگی به ترتیب برابر با ۹/۱۶، ۸/۷ ،۱۱/۲۳، ۸۸/۳۵و ۳۱/۱۶ در صد می باشد

در مرحله آخر با توجه به فاصله زیر بخش حمل ونقل از تخصیص بهینه که دلیل اصلی دورشدن زیر بخش های اقتصادی – اجتماعی  از تخصیص بهینه شده است ،فازی سازی یارانهتخصیصی این زیر بخش ضروری می باشد،با اعمال انحرافات مجاز در این زیر بخش، سهمزیربخش خدمات به ۴/۳۰ درصد افزایش یافته وسهم زیر بخش  حمل و نقل به ۶/۲۸ درصد ازکل یارانه انرژی کاهش می یابد

در نهایت مشاهده می شود در درون هر سناریودر مرحله فازی سازی معیارهای منتخب تاثیریدر مقدار بهینه اختصاص یارانه انرژی ندارد و تغییر جواب بهینه یا وجود ندارد ویا درموارد نادر قابل اغماض می باشد.

کلید واژ: یارانه انرژی، فرآیند سلسله مراتبی، برنامه ریزی خطی.

العنوان: تحدید الأولویات و ترتیب الأقسام الاقتصادیه الفرعیه فی تخصیص الدعم للطاقه باستخدام أسلوب ” AHP ” و “FLT ”

الباحث: أحمد عاملی

الأستاذ المشرف:الدکتور سید مهدی الصادقی الشاهدانی

الأستاذان المساعدان:الدکتور مجید أحمدیان و الدکتور داوود منظور

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه و الاقتصاد.

إن الوضع الحالی لاستهلاک الطاقه أوبعبارهأخری تخصیص دعم أسعار الطاقه إلی الأقسام الفرعیه لیس علیالوجه الأمثل. فی شرح أسباب هذا یمکن الإشاره إلى أسباب عدم الکفاءه مثل: شده الطاقه العالیه، السهم الضئیل  للقیمه المضافه الإنتاجیه فیالقسم الفرعی : النقل، السهم العالی لاستهلاک الطاقه فیالقسم الفرعی: المنازل، وحجم التلویث العالی وبالتالی التکلفه الاجتماعیه العالیه  للملوثات، وفی جانبه التوزیعی یمکن الإشارهإلی السهم غیر المتوازن للأعشار ذات التکلفه  لصالح الأعشار العالیه فی المجتمع.

بناء علی هذا یجب علینا تقدیم أسلوب نستطیع من خلاله الحصول علی التخصیص الأمثل وبالتالی ترتفع کفاءه تخصیص دعم أسعار الطاقه إلیالاقسام الفرعیه الاقتصادیه و الاجتماعیه.

و للوصول إلی هدف هذا البحث، حدّدت أولویات تخصیص دعم أسعار الطاقه إلی الأقسام الفرعیه الاقتصادیه – الاجتماعیه من طریق ملأ الاستبیان من قبل الخبراء الاقتصادیین، وبعد ذلک فقد حوسب التخصیص الأمثل لدعم أسعار الطاقۀ إلی الأقسام الفرعیه الاقتصادیه والاجتماعیه من خلال استخدام عملیه التسلسل الهرمی التحلیلیه ووضع البرامج الخطیه غامضا.

علیأساس دراسات البحث فإن المؤشرات الفعاله بشأن تخصیص الدعم هی: التضخم، النمو الاقتصادی، شده التطبیق، تحسین توزیع دعم الطاقه، شده الطاقه و التکالیف الاجتماعیه للملوثات و فی تحلیل الاستبیان فقد اختصت هذه المؤشرات الأکثر وزنا بالأولویه مع أرقام: ۰٫۲۵۱ ، ۰٫۲۰۰ ، ۰٫۱۹۹ ، ۰٫۱۳۸ ، ۰٫۱۱۴ ، ۰٫۰۹۸٫ علی الترتیب.

فی أسلوب عملیه التسلسل الهرمی التحلیلیه، فی النهایه، رتّبتالأقسام الفرعیه الاقتصادیه لأخذ دعم الطاقه على أساس المعاییر المحدده فی أقسام: الخدمات، الصناعه، الزراعه، المنازل والنقل، مع الأوزان:  ۰٫۳۳۱ ، ۰٫۲۷۱ ، ۰٫۱۷۹ ، ۰٫۱۵۹ و ۰٫۰۶٫ علی الترتیب.

و فی تحلیل الحساسیه، تبیّن معاییر أخذ دعم الأسعار استقرارا سلوکیا بین الأقسام الفرعیه الاقتصادیه، و عدم أهمیه کیفیه أولویه المعاییر فی ترتیب هذه الأقسام لأخذ الدعم.

و بعد ذلک و حسب القیود الموجوده لإمکانیه الادخار فی قطاعی النقل و المنازل فمن الضروری استخدام البرامج الخطیه لتحدید التخصیص الأمثل لدعم الطاقه، وفی مستوى الرد الأمثل و الأساس الأول نسبه  تخصیص دعم الطاقه لأقسام الصناعه، الزراعه، الخدمات، النقل والمنازل من کل دعم الطاقه تعادل: ۱۶٫۹ ، ۷٫۸ ، ۲۳٫۱۱ ، ۳۵٫۸۸ و ۱۶٫۳۱ بالمئه علی الترتیب.

و أخیرا، و بالنظر إلی بعد قسم النقل من التخصیص الأمثل ( و هو السبب الرئیس لتباعد الأقسام الفرعیه الاقتصادیه والاجتماعیه عن التخصیص الأمثل) بناء الدعم المخصص غامضا أمر ضروری. مع تنفیذ الانحرافات المسموحه فی هذا القسم، فیرتفع سهم قسم الخدمات إلى ۳۰٫۴ بالمئه و ینخفض سهم قسم النقل إلى ۲۸٫۶ بالمئه من دعم أسعار الطاقه کلها.

و فی النهایه یلاحظ فی أی سیناریو، فی مرحله بناء الغامض، لا تؤثر المؤشرات المختاره فی تخصیص الکمیه المثلی لدعم الطاقه ، و تغییر الرد الأمثل لایوجد غالباً و إذا وجد فی موارد شاذه یمکن غض النظر عنه.

الکلمات الاساسیه: دعم اسعار الطاقه، التسلسل الهرمی التحلیلیه، البرامج الخطیه.

Abstract:

The current energy consumption or allocation of energy subsidy to sub-section is not optimized in Iran. Among the different reasons we mention: un-efficient causes such as high energy intense, little share of production value added transportation sub-section, large share of energy consumption household sub-section, the high pollutants volume and consequently the high social cost of pollutions and, in distribution side, non- balanced (poised equipoise) share cost tenth in the favor of high tenth of society.

Therefore we should produce a method by which we can reach an optimum allocation, and in the other words the allocation of energy subsidy should be more efficient.

To attain the goal, the priorities of allocation of energy subsidy to economic- social sub- sectors are initially determined by disturbing questionnaires among economic experts and using of analytical hierarchy process and fuzzy building of the linear programming. Then the allocation of energy subsidy to economic- social sub- sectors was calculated.

Based on research studies, effective indicators on subsidy allocation are: inflation, economic growth, strength of applying, improvement of distribution of energy subsidy, energy intensity and social costs of pollutants. They have the most weight and the priority in questionnaireanalysis and the examination with numbers are 0.251, 0.200, 0.199, 0.138, 0.114, 0.098.

In analytical hierarchy process method, at the end, ranking the economic sub-sections on acquiring the energy subsidy on the basis of defined standard includes: services, industry, agriculture, household, transportation with the weights of 0.331, 0.271, 0.179, 0.159 and 0.06.

In sensitivity analysis, the principles of acquiring the subsidy explain a behavioral stability through the economic sub-sectors, and show that the method of priority of the standards in the ranking of the sub-sectors for acquiring the energy subsidy is not important.

Then since the transportation and household sub-sectors have little potential for being saved, it is necessary that we use linear programming to determine optimal allocation of energy subsidy. At the primal optimal and basic answer level, the ratios of the quantity allocated to whole energy subsidy for industry, agriculture, services, transportation and household are, in order, 16.9, 7.8, 23.11, 35.88 and 16.31 percents.

At the last stage, since the transportation sub-sector is different from its optimal allocation and it has caused the economic-social sub-sectors differ from optimal allocation, fuzzy building of allocated subsidy is necessary.  Implementing permitted deviation in this sub-sector, the share of services sub-sector increases to 30.4 percent and the share of transportation sub-sector decreases to 28.6 percent of the whole energy subsidy.

At the end it was observed that in any scenario, at the fuzzy building stage, the selected indicators don’t affect the optimal value of energy subsidy and the optimal answer doesn’t change or its change is little.

Key words: energy subsidy,analytical hierarchy process, linear programming.

Imam Sadiq University

Optimal Allocation of Energy Subsidies Between

Socio-Economic Sub-Sectors in IRAN

(An AHP and Fuzzy Linear Programming Approach)

A Thesis Presentedfor TheDegree Of Ph.D

۱٫۱٫۱٫۱   Economics, Faculty Of  Islamic Studies andEconomics

۱٫۱٫۱٫۲    Ahmad Ameli

SUPERVISOR:

Dr. Mahdi Sadeghi

Advisors:

Dr. M. Ahmadian

Dr.D. Manzoor

Summer 2010

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “پایان‌نامه: تخصیص بهینه یارانه انرژی به زیر بخش‌های اصلی اقتصاد با استفاده از روش سلسله مراتبی و روش برنامه ریزی خطی فازی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *