توضیحات

دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد
پایان‌نامه کارشناسی ارشد
گرایش اقتصاد اسلامی
الزامات و آثار توزیعی نظریه مالکیت منابع طبیعی در اقتصاد سرمایه‌داری و اقتصاد اسلامی با تأکیدبر منابع نفت و گاز
استاد راهنما:
دکتر محمد نعمتی
استاد مشاور:
دکتر مقصود ایمانی
حجت الاسلام دکتر سید علی حسینی
دانشجو:
مصطفی افتخار
شهریور ۱۳۹۳

چکیده
مالکیت به‌خصوص در حوزه منابع طبیعی از مسائل مهم و اساسی در دانش اقتصاد است و بدون شک اختلاف در نظریه‌پردازی‌های این حوزه یکی از وجوه افتراق و تمایز مکاتب اقتصادی از یکدیگر است؛ تمایزی اندیشه‌ای که همراه با الزامات و تبعات واقعی در عرصه زندگی اقتصادی جامعه می‌باشد. تفاوت در آثار توزیعی از پیامدهای مهم نظام‌های مالکیتی مختلف است. این آثار توزیعی خود را در قالب شکل توسعه، فقر، بهره‌مندی‌های متفاوت دهک‌های اقتصادی، تفاوت زندگی‌های شهری و روستایی، تفاوت بین شهرهای کوچک و بزرگ و… در هر اقتصادی (به‌ویژه اقتصاد ایران) می‌تواند خود را نشان دهد.
به نظر می‌رسد تبیین مبنای حق بهره‌مندی آحاد مردم از منابع طبیعی و به‌ویژه منابع نفت و گاز در کشور بحثی مبنایی و اساسی است که تاکنون آن‌طور که شایسته آن بوده موردبررسی و پژوهش قرار نگرفته است. بسیاری از نابسامانی‌های اقتصادی- اجتماعی امروزه ایران را می‌توان در مکانیسم بهره‌مندی اقتصاد ایران از این منابع طبیعی و خدادادی جستجو کرد؛بنابراین مقایسه بین الزامات و تبعات این تعریف از مالکیت می‌تواند مبنای انتخاب و ترجیح یک نظریه بر نظریه‌ای دیگر باشد.
در این پژوهش تلاش شده است تا با بررسی تبعات توزیعی مکانیسم موجود در بهره‌مندی اقتصاد ایران از عواید منابع طبیعی به‌ویژه نفت و گاز، نشان داده شود که این مکانیسم و این تفسیر از مالکیت دولتی بر منابع طبیعی و انفال نمی‌تواند با سایر اجزای نظام اقتصادی ایران سازگار باشد. ازاین‌رو بازنگری در این تفسیر مالکیت دولتی، می‌تواندمقدمه‌ای بر تدوین سیاست‌های کلی اصل ۴۵ قانون اساسی به‌عنوانمهم‌ترین اصل اقتصادی این میثاق‌نامه جامعه ایرانی باشد.
کلمات کلیدی: نظریه مالکیت، مالکیت منابع طبیعی، انفال، مالکیت دولتی، مباحات عامه.
العنوان: الملزمات والآثار التوزیعیه لنظریّه ملکیّه المصادر الطبیعیّه فی الاقتصاد الرأسمالیّ والاقتصاد الإسلامیّ، مع التأکد من مصادر النفط والغاز
الباحث: مصطفی افتخار
الأستاذ المشرف: الدکتور محمد نعمتی
الأستاذ المساعد: الدکتور مقصود ایمانی- الدکتور سیدعلی حسینی
الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه والاقتصاد
الخلاصه:
إن الملکیه، خاصه فی حقل المصادر الطبیعیه، تعتبر من الشؤون الهامه و الرئیسیه فی علم الاقتصاد؛ ولا ریب أن الخلاف فی تنظیرات هذا الحقل هو أحد وجوه الافتراق بین المدارس الاقتصادیه، افتراقًا فکریًّا مع الملزمات و التبعات الواقعیه فی صعید معیشه المجتمع الاقتصادیه. الاختلاف فی الآثار التوزیعیه هو أحد النتائج الهامه لأنظمه الملکیه المختلفه. وهذه الآثار التوزیعیه یمکن أن تظهر فی التنمیه، والفقر، والتمتعات المختلفه لکل عشیر اقتصادیّ، واختلاف معیشه المدینه والقریه؛ واختلاف المدن الکبیره والصغیره و .. فی کل اقتصادٍ (خاصه فی اقتصاد إیران).
یبدو أن تبیین مبدأ حق تمتّع آحاد الناس من المصادر الطبیعیه فی البلد، خاصه مصادر النفط والغاز، موضوع رئیسی لم یدرس ولم یبحث حوله کما ینبغی له. إن کثیرًا من التدهورات الاقتصادیه – الاجتماعیه فی إیران الیوم یمکن أن یُبحث عنها فی بنیه التمتع من المصادر الطبیعیه والموهوبه من الله، فی اقتصاد إیران؛ إذن مقارنه الملزمات والتبعات لهذا التعریف للملکیه یمکن أن یکون مبدأ الاختیار وتفضیل نظریه علی نظریه أخری.
فی هذه الدراسه قد اهتُمّ بدراسه التبعات التوزیعیه للبنیه الموجوده فی التمتع من عوائد المصادر الطبیعیه، خاصه النفط والغاز، حتی نُری أن هذه البنیه وهذا التفسیر من الملکیه الحکومیه للمصادر الطبیعیه والأنفال لا یمکن أن ینسجم مع بقیه أجزاء النظام الاقتصادیّ فی إیران. إذن إعاده النظر فی تفسیر الملکیه الحکومیه یمکن أن تکون مقدمه لتدوین السیاسات العامه للماده ۴۵ من الدستور بوصفها أهم ماده اقتصادیه من میثاق المجتمع الإیرانیّ.
الکلمات الأساسیه: نظریه الملکیه، ملکیه المصادر الطبیعیه، الأنفال، الملکیه الحکومیه، المباحات العامه

Abstract:
Ownership, especially regarding the field of natural resources, assumes to be one of the most important and pivotal issues in economics. No doubt the disagreement among economists about these issues is an element distinguishing different schools of economics: the theoretical difference which results in different obligations and real everyday life consequences in the public social sphere. The difference in multiple distribution effects is among those consequences of various ownership systems. These distribution effects manifest themselves in progress forms, poverty, diverse benefits of various economic hierarchy, difference in rural and urban life styles, difference between small and large cities life styles and the difference between large and small cities themselves and etc. which is a trivial issue in every economic system (especially that of the Islamic Republic of Iran).
It seems that the explanation of the right of each citizen for using natural resources especially oil and gas resources in our country is a fundamental issue which has not received the close attention of researchers yet. Many social-economic disorders in today’s Iran should be tracked down in the utility mechanism which we want to use this God-given natural resource. Hence the comparison between different obligations and consequences of ownership definition could be assumed as a pillar according to which we can forge toward a policy and choose a preferred theory.
In this research, I have tried to demonstrate that the aforementioned mechanism and such interpretation of governance ownership grounding on this natural sources and Anfal could not be compatible with other parts of Iran’s main economic policies. Hence reviewing this interpretation of governance ownership could be a step toward writing the main policies of principle 45 of the Constitution which is the main economic principle of Iran’s civil commitments.
Keywords:
Ownership theory, ownership of natural resources, Anfal, governance ownership, public permissibles

Imam Sadiq University (a.s)
Faculty of Islamic Studies and Economic
Continuous M.A.
Islamic studies and Economics
Obligations and Distributional Effects of Natural Resources Ownership Theory in Capitalist and Islamic Economics Grounding on Oil and Gas Resources
Supervisor:
Dr. Mohammad Nemati
Advisors:
Dr.MaghsoudImani
Dr.SeyyedAli Hosseini
Student:
Mostafa Eftekhar
September 2014

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

گرایش تحصیلی

استادان راهنما و مشاور

, ,

دانشجو

سال نشر

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “پایان‌نامه: الزامات و آثار توزیعی نظریه مالکیت منابع طبیعی در اقتصاد سرمایه‌داری و اقتصاد اسلامی با تأکیدبر منابع نفت و گاز”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *