دروس و منابع حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها

پایان‌نامه: روش شناسی قرآن پژوهی در اقتصاد اسلامی (مطالعه موردی، نقش دولت در اقتصاد)

دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد

پایان نامه کارشناسی ارشدرشته معارف اسلامی و اقتصاد

روش شناسی قرآن پژوهی در اقتصاد اسلامی (مطالعه موردی، نقش دولت در اقتصاد)

استاد راهنما: دکتر سید عدنان لاجوردی

استاد مشاور: دکتر محمد جواد شریف زاده

نویسنده: محمد سجاد ابراهیمی

بهمن ۱۳۹۱

چکیده

این پایان‏نامه دارای دو بخش است: روش‏شناسی قرآن‏پژوهی در اقتصاد اسلامی و مطالعه موردی نقش دولت در اقتصاد.

در بحث روش‏شناسی می‏گوییم: اقتصاد اسلامی، مصداقی از علم دینی است و نقل و عقلِ ناب (پیراسته از وهم و خیال و هواهای نفسانی)، منابع معرفتی اصلی علم دینیهستند و هر چیزی را که نقل و عقلِ ناب کشف کنند،کاشف از قول و فعل خداوند بوده و می‏توان علم دینی نامید.

با توجه به تعریف مذکور، اقتصاد اسلامی می‏تواند علم باشد اگر در تحقق آن از دو منبع معرفتی مذکور استفاده شود. در ورود به قرآن باید شاکله اقتصاد اسلامی مشخص شود. می‏توان گفت که نظام اقتصاد اسلامی چهار بخش است: فردی، خانوادگی، ملّی و بین‏المللی. در استفاده از قرآن باید به تمام این بخش‏ها بپردازیم و نحوه تعامل آنان را با یکدیگر مورد بررسی قرار دهیم. همچنین باید مبانی غایی و فاعلی موضوع را از دیدگاه قرآن بررسی نموده و نتیجه حاصل را در بررسی موضوعات، دخیل نماییم. بعد از تبیین مبانی فاعلی و غایی، باید خود موضوع را در قرآن بررسی کنیم. در این مرحله باید به برداشت نظام‏مند و اصولی از آیات قرآن دقت نماییم.

در مطالعه موردی طبق آیات قرآن در تعریف حکومت، می‏گوییم: حکومت در اسلام به معنای ولایت الهی در اداره جامعه طبق شریعت، به منظور ایجاد شرایط تکامل انسان است. در ادامه با بررسی مبانی فاعلی و غایی انسان و حکومت در قرآن، می‏گوییم: با برقراری عدالت اجتماعی در سطح اجتماع،شرایط جامعه انسانی برای حرکت به سمت تکامل انسان تحقق می‏یابد. با توجه به تعریف عدالت اجتماعی و معنای حکومت و آیات دیگر قرآن، حکومت اولا نقش نظارتی برای تحقق عدالت اجتماعی دارد و حق انجام فعالیت اقتصادیرا ندارد؛ ثانیا اگر عدالت اجتماعی محقق نشد، برای تحقق آن می‏تواند وارد فعالیت اقتصادیشود و نباید فعالیتش برای کسب سود باشد.

کلمات کلیدی: اقتصاد اسلامی، علم دینی، قرآن پژوهی در اقتصاد اسلامی، حکومت در اقتصاد.

الخلاصه :

هذه الأطروحه تتکون من قسمین: منهجیه دراسه القرآن الکریم فی موضوع الاقتصاد الإسلامی و دراسه دور الحکومه فی الاقتصاد.

أما فی قسم المنهجیه فنقول: الاقتصاد الإسلامی هو من مصادیق العلم الدینی ؛ و النقل و العقل الخالص (البعید عن أسر الأهواء و الأوهام) یشکلان المصدران الأساسیان لمعرفه العلم الدینی و کل ما تم کشفه من قبل النقل و العقل الخالص، فهو کاشف عن قول الله سبحانه و تعالی و فعله ، و یمکن تسمیته بالعلم الدینی.

وفقا لهذا للتعریف،لایمکن تحقیق علم الاقتصاد الإسلامی إلا من خلال استخدام مصدری المعرفه المذکورین آنفاً. فی البدایه و قبل مراجعه القرآن الکریم، یجب علینا تحدید هیکلیه الاقتصاد الإسلامی. نظام الاقتصاد الإسلامی یتکون من أربعه أقسام: فردی، عائلی، وطنی و دولی. فی دراسه القرآن الکریم، یجب علینا أن تنناول هذه الأقسام و کیفیه تفاعل بعضها مع البعض الآخر فضلاً عن دراسه المبادئ الغائیه و السببیه للموضوع من وجهه نظر القرآن الکریم و الحصول علی فهم منهجی و متناسق من آیات القرآن الکریم.

أما حول تعریف الحکومه وفقاً للآیات القرآنیه فنقول: الحکومه فی الإسلام بمعنی الولایه الإلهیه فی أداره المجتمع البشری علی أساس للشریعه لتمهید الأرضیه من أجل أن یسلک الإنسان سبیل الکمال. أما بعد دراسه المبادئ الغائیه و السببیه لموضوع الإنسان و الحکومه فی القرآن الکریم، فنقول: تحقیق العداله الاجتماعیه تمهد الأرضیه للمجتمع البشری من أجل أن یسلک الإنسان سبیل الکمال. وفقاً لتعریف العداله الاجتماعیه و معنی الحکومه الإسلامیه و آیات أخری من القرآن الکریم، نصل إلی النتائج التالیه: أولاً دور الحکومه فی تحقیق العداله الاجتماعیه دور رقابی ، و لیس من حق الحکومه القیام بأنشطه اقتصادیه. ثانیاً فی حاله عدم تحقیق العداله الاجتماعیه، بإمکان الحکومه القیام بأنشطه اقتصادیه و یجب أن لا تکون هذه الأنشطه من أجل کسب الأرباح.

الکلمات الأساسیه:الاقتصاد الإسلامی، العلم الدینی، دراسه القرآن الکریم فی موضوع الاقتصاد الإسلامی، دور الحکومه فی الاقتصاد

Abstract:

Thisthesisis divided into twoparts: Amethodology of Quranic Research in Islamic economy, and the case studyofgovernment roleinthe economy.

In the methodology analysis, Islamic economy is an example of religious science because, pure wisdom and quote (devoid of any illusion and temptation) are the basic epistemological sources in religious science, and whereas pure wisdom and quote are provided by God, whatever is achieved by pure wisdom and quote can be called religious science.

According to the definition, the Islamic economy cannot be realized unless the two above-mentioned epistemological sources are used, and then it can be considered as a religious science. The nature of Islamic economy must be specified by means of the Quran. It can be said that the Islamic economy system consists of four parts, namely individual, familial, national and international. All of these sections and their interaction are subject to review by the Quran. Additionally, nominative and ultimate basis of the subject must be investigated by the Quranic standpoint and the results must be involved in the evaluation of subjects. The subject must be individually investigated by the Quran after specifying nominative and ultimate basis. Then systematical and methodical perception from the Quranic verses should be taken into account.

The definition of government in case study according to Quranic verses: The meaning of government in Islam is divine guidance in managing society according to Islamic rules for the purpose of providing conditions in favor of human evolution. Subsequently, by reviewing nominative and ultimate basis and government in the Quran we can say: By establishing social justice, the suitable conditions are provided for leading humans to perfection. According to the social justice definition and Government and other verses of the Quran, initially, government plays supervisory role in the realization of social justice and would be forbidden from economic activities. Secondly, if social justice is not achieved, the government can be involved in economic activities but without making any profit.

Keywords: Islamic economy, religious science, Quranic Research in Islamic economy, government in economy.

 

Collage of Islamic Studies and Economics

Masters’s Thesis of field of Islamic Studies and Economics

Methodology of Quranic Research in Islamic economy

(The case studyofgovernment roleinthe economy)

SupervisorMaster: Dr. Seyyed Adnan Lajevardy

Adviser Master: Dr. Mohammad Javad Sharifzade

Author: Mohammad Sajjad Ebrahimi

January 2013

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “پایان‌نامه: روش شناسی قرآن پژوهی در اقتصاد اسلامی (مطالعه موردی، نقش دولت در اقتصاد)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *