پایان‌نامه: «بررسی فقهی قرارداد آتی، احکام و آثار متعلقه آن بر مبنای فقه امامیه»

رایگان

توضیحات

دانشکده معارف اسلامی و مدیریت

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و مدیریت

گرایش مدیریت مالی

«بررسی فقهی قرارداد آتی، احکام و آثار متعلقه آن بر مبنای فقه امامیه»

استاد راهنما:

 حجت الاسلام والمسلمین دکتر علی معصومی نیا

استاد مشاور:

 دکتر علی صالح‌­آبادی

دانشجو: میثم فدایی واحد

شهریور ۱۳۹۳

چکیده:

بررسی فقهی مشتقات و به خصوص قرارداد آتی که در بازار سرمایه کشورمان عملیاتی شده است از جایگاه بسیار مهمی در بازار مالی اسلامی برخوردار است. این اهمیت از آن جایی ناشی می‌شود که این نوع از قراردادها ماهیتی جدید دارند. در این پایان نامه به بررسی فقهی قرارداد آتی، احکام و آثار آن پرداخته شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد قرارداد آتی از مصادیق تعهد در مقابل تعهد برای انجام بیع نقد در آینده است به طوری که طرفین در زمان حال تعهد به انجام بیع نقد را توافق می‌کنند و بیع نقدی در سررسید اتفاق می‌افتد. البته برخی از مصادیق قرارداد آتی نفت از نوع کالی به کالی بوده و حرام می‌باشد. در مورد پرداخت حساب ودیعه و تعدیل روزانه حساب ودیعه هم می‌توان گفت که از مصادیق شروط ضمن عقد این قرارداد است که طرفین توافق می‌کنند جهت ضمانت عقد اولاً مبلغی را نزد اتاق پایاپای قرار دهند و ثانیاً متناسب با نوسانات بازار آتی مقادیر این حساب ودیعه تعدیل شود تا هیچ طرفی از طرفین قرارداد، تمایل به نکول در قرارداد نداشته باشند و اگر طرفی نیز نکول کرد خسارتی به طرف دیگر وارد نشود.

همچنین ماهیت فقهی تسویه نقدی در سررسید و قبل از سررسید هم مورد بحث قرار گرفت که تسویه نقدی در قبل از سررسید از مصادیق انتقال تعهد بوده که با اصول مالی اسلامی تضاد نداشته و تسویه نقدی در سررسید نیز به دلیل عدم منافات با قاعده لاضرر و دیگر قواعد اسلامی بلا اشکال است. همچنین انواع دارایی پایه قرارداد آتی با استفاده از ویژگی‌های مبیع مورد بحث و بررسی قرار گرفت و آتی کالا، سهام و ارز بلا اشکال بوده ولی آتی شاخص سهام و آب و هوا دارای اشکال می‌باشند. آتی آب و هوا نیز از طریق متدلوژی فقاهت نیز بررسی گردید. این قرارداد از منظر اصل صحت، لزوم، ممنوعیت ضرر، ممنوعیت ربا مشکلی ندارد اما از لحاظ ممنوعیت غرر، ممنوعیت قمار و ممنوعیت اکل مال به باطل مشکل فقهی دارد.

کلمات کلیدی: قرارداد آتی، تعدیل حساب ودیعه، تسویه نقدی، دارایی پایه، بستن موقعیت

 

دراسه العقود الآجله فقهیاً و أحکامها و الآثار المرتبهعلیها بناءًعلی فقه الإمامیه

الباحث: میثم فدایی واحد

الاستاذ المشرف: الدکتور علی معصومی نیا

الاستاذ المساعد: الدکتور علی صالح آبادی

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه والإداره المالیه

الملخص:

تحتل دراسه المشتقات الفقهیه خاصه العقود الآجله المطبقه فی سوق رأس المال فی بلدنا مکانه مهمه جداً فی الاسواق المالیه الإسلامیه.

تنطلق الأهمیه هذهمن أن لهذا النوع من العقود ماهیه حدیثه، و قد تمت دراسه العقود الآجله فقهیاً و أحکامها و آثارها فی نهایه هذه الرساله. تظهر النتائج الحاصله من هذه الدراسه أن العقود الآجله هی من مصادیق التعهد مقابل التعهد بالقیام بالبیع النقد فی المستقبل، إذ أن الطرفین یتفقان فی الوقت الحاضر للتعهد علی القیام بالبیع النقدی، و البیع النقدی یتم وفق الموعد المحدد، مع الاخذ بعین الاعتبار أن بعض مصادیق العقود الآجله للنفط هی من نوع المؤجل بالمؤجل و هو مُحَرَّم شرعاً. أما فیما یخص دفع حساب الودیعه أیضاً یمکن القول أنه من مصادیق شروط ضمن العقد لهذا العقد إذ یتفق الطرفان من أجل ضمان العقد أولا علی أن یودعوا مبلغا من المال لدی تبادل المعلومات (clearinghouse)و ثانیاً أن یتوازن و یتعادل حساب الودیعه هذابالتناسب مع تقلبات الاسواق الآجله و أن لا یخسر أحد الطرفین فی حال نکول الآخر.

کما تم أیضا بحث الماهیه الفقهیه للتسویه النقدیه فی الموعد و قبل الموعد إذ أن التسویه النقدیه قبل حلول الموعد تُعدُّمن مصادیق انتقال التعهد حیث لا تتنافی و الأصولَالمالیه الإسلامیه و لا إشکال أیضاً فی التسویه فی الموعد أیضاً لعدم منافاتها و قاعده لا ضرر الفقهیه و سائر القواعد الإسلامیه، کما قد درسنا أیضاً أنواع الممتلکات الأساسیه للعقود الآجله استعانه بخصائص و سمات المبیع، حیث أنّه لا إشکال فی آجل السلعه و السهم و العمله و لکن یشوب الإشکال آجل مؤشر الأسهم و الماء و الهواء، کما قد تمت دراسه آجل الماء و الهواء أیضا عن طریق منهجیه الفقاهه. و لا یعانی هذا العقد من أیه مشکلهمن وجهه نظر أصل الصحه و الضروره و حرمه الضرر و حرمه الربی، لکنه یعانی من مشکله فقهیه من منظار حرمه الغرر و حرمه المقامره و حرمه أکل المال بالباطل.

الکلمات الرئیسیه: العقود الآجله، تعدیل حساب الودیعه، التسویه النقدیه، الممتلک الأساسی، انهیار الموقف.

Abstract:

Fiqh study of newly-derived rules and especially the future contracts that has been operationalized in the capital market of our country (Iran) has a very important position in the Islamic financial market. This importance arises from the new character of these types of contracts. This dissertation examined the future contracts, their rules and their effects from jurisprudential viewpoint. The results of this study showed that the future contract is an example of mutual commitments to carry out cash sale in the future, so that the parties agree on their commitments at the present to carry out the cash sale in the future and the cash sale takes place at the deadline maturity. However, some instances of future oil contracts are Kali be Kali[۱] and hence, are prohibited. About the payment of deposit accounts and daily adjustments of deposit accounts, it can be said that as an example of the terms of this type of contract, the parties first agree to leave some amount of money at the disposal of the clearing chamber to guarantee the contract and secondly, they agree to adjust the amounts of this deposit account according to the future market volatility, so that no party to the contract shall be willing to default on the contract, and, if a party defaults, the other party shall suffer no losses. Also, the fiqh nature of a cash settlement at the maturity or before the maturity was discussed that the cash settlement before the maturity is an example of transfer of obligation that does not conflict with the principles of Islamic financial principles and cash settlement at maturity is permissible due to its non-conflict with Islamic rules including the La Zarar (no loss) Rule. Also, all the basic assets of future contracts were discussed and analyzed based on the properties of the sold item. Future contracts of the commodities, stocks and foreign exchange are permissible, but the Future contract of climate index is unlawful. Future contract of climate was also investigated through fiqh methodology. In terms of its validity, necessity, prohibition of losses and prohibition of usury, it causes no problem, but in terms of prohibition of alluring to illegal actions, gambling and spending the properties on illegal actions, it creates legal problems.

Keywords: future contract, adjusting deposit account, cash settlement, basic assets, prevention

 

 

 

Faculty of islamic studies and management

Dissertation of countinuos M.A of islamic studies and management

Financial management area

Jurisprudence survey of future contract and its related precepts

and effects  based on imamia jurisprudence

Supervisor:

Dr Ali Masuminia

consultant:

Dr Ali salehabadi

Student:

Meysam Fadaee Vahed

September 2014

 

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

گرایش تحصیلی

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “پایان‌نامه: «بررسی فقهی قرارداد آتی، احکام و آثار متعلقه آن بر مبنای فقه امامیه»”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *