پایان‌نامه: اسلام‌گرایی در ترکیه و انقلاب اسلامی ایران

رایگان

توضیحات

 

دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد پیوسته علوم سیاسی

اسلام‌گرایی در ترکیه و انقلاب اسلامی ایران

استاد راهنما:

دکتر جلال درخشه

استاد مشاور:

دکتر محمد حسن خانی

دانشجو:

سید مرتضی مفیدنژاد

تابستان ۱۳۹۰

چکیده‌ فارسی:

اسلام‌گرایی در کشور ترکیه یک جریان اصیل و ریشه‌دار است. ترک‌ها خودشان را به نوعی میراث‌دار امپراتوری عثمانی می‌دانند که قرن‌ها بر بخش وسیعی از ممالک اسلامی حکمرانی می‌کرد و اسلام یکی از مولفه‌های اصلی تشکیل‌دهنده هویت فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مردم محسوب می‌شد. با زوال امپراتوری عثمانی و روی کار آمدن ژنرال مصطفی کمال آتاتورک و تشکیل کشور مستقل جمهوری ترکیه، وی تلاش کرد با محور قرار دادن ملی‌گرایی و حرکت پرشتاب به سمت غربی شدن دست به اصلاحات گسترده‌ای بزند که در همین راستا مذهب را به عنوان مانع جدی در برابر پیشبرد اهداف خود مشاهده کرد و درصدد برآمد تا آن را از متن جامعه به حاشیه براند. هر چند که او تلاش کرد با بهره‌گیری از ابزار زور و فشار، به کلی خط اسلام‌گرایی و اسلام‌خواهی را در میان مردم ترکیه خاموش کرده و یک جمهوری کاملاً لائیک بنا نهد، ولیکن نکته اینجاست که در دوران حکومت وی اگرچه به ظاهر افول اسلام‌گرایی در ترکیه قابل مشاهده است؛ ولیکن جریان اسلام‌گرایی در دوران آتاتورک و چندین سال بعد از آن تلاش و فعالیت‌های خود را از بیم دیکتاتوری حاکم بر ترکیه به صورت زیرزمینی و پنهان دنبال می‌کند. بعد از مرگ آتاتورک و روی کارآمدن احزاب دیگر، اسلام‌گرایی نه تنها دچار افول و زوال نگردید، بلکه به رشد و بالندگی روزافزون خود را  نیز ادامه داد و تا به امروز چهار دوره‌ی زمانی پشت سر گذاشته است این چهار دوره عبارتست از:

۱) مرحله مبارزات و قیام‌های پراکنده‌ی مردمی(دوره اختناق و فضای تک‌حزبی) ۱۹۲۳ تا ۱۹۵۰میلادی

۲) مرحله‌ی مبارزات پارلمانی و سیاسی(دوره‌ی باز شدن فضای سیاسی و گرم‌شدن فضای انتخاباتی) ۱۹۵۰ تا ۱۹۹۸ میلادی

۳) دور خیز برای رسیدن به قله حاکمیت (نخست‌وزیری و ریاست‌جمهوری) ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۲ میلادی

۴) حرکت و دست‌یابی به قله‌ی حاکمیت؛ ۲۰۰۲ تا امروز

در همین راستا جمهوری ترکیه به‌ واسطه‌ی همسایگی خود با جمهوری اسلامی ایران و عوامل مهمی همچون قرابت جغرافیایی، اشتراکات تاریخی، اشتراکات قومی و مذهبی و… به طور طبیعی از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۹۷۹ میلادی تاثیر پذیرفت و شواهد و قرائن همگی دال بر این تأثیرات است. البته توجه به این نکته نیز حائز اهمیّت است که وقوع انقلاب اسلامی ایران موجب شد تا روند رشد اسلام‌گرایی در ترکیه  تشدید شده و جریانها اسلام‌‌گرا و توده‌های مردمی مطالبات جدّی‌تری را در این عرصه از حکومت لائیک مطرح کردند.

واژگان کلیدی: ترکیه، اسلام‌گرایی، انقلاب اسلامی‌ایران، لائیک

العنوان: التوجهات الإسلامیه فی ترکیا و الثوره الإسلامیه فی إیران

الطالب: مرتضی مفید‌نجاد

الأستاذ المشرف: الدکتور درخشه

الأستاذ المساعد: الدکتور خانی

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه و العلوم السیاسیه

الخلاصه:

التوجهات الإسلامیه واحده من الوقائع الأصیله و المتجذره فی ترکیا.

و الأتراک یعتبرون أنفسهم هم ورثه الإمبراطوریه العثمانیه التی سیطرت علی قسم واسع من البلدان الإسلامیه و حَکمتها عدّه قرون، کما أنّ الإسلام یعتبر مفصلاً أساسیاً فی تشکیل الهویه الثقافیه و السیاسیه و الاجتماعیه للشعب الترکی.

و بعد زوال الإمبراطوریه العثمانیه و مجیء الجنرال مصطفی آتاتورک و تشکیل دوله مستقله باسم الجمهوریه الترکیه، سعی آتاتورک إلی ترسیخ التوجهات القومیه و الوطنیه و التحرک السریع باتجاه الغرب و ذلک من خلال القیام ببعض الإصلاحات علی مختلف الأصعده.

وقد وجد آتاتورک أنّ الدین یشکل عائقاً صعباً أمام تحقیق اهدافه، لذلک بذل جهده لعزل الدین عن المجتمع، و رغم استخدامه وسائل القوّه و الإستبداد لأجل إطفاء الجذوه الإسلامیه و تغییر الصبغه المذهبیه و تأسیس جمهوریه علمانیه، إلا أنّ الوسائل وإن کانت قد تسببت – کما یبدو ظاهراً – إلی افول التوجهات الإسلامیه فی ترکیا، إلا أنّ التحرک الإسلامی خلال فتره حکم اتاتورک و ما بعدها لبعض السنوات و حذراً من ممارسات الحکومه التعسفیه، اضطرّ الإسلامیَون و حذراً من الدکتاتوریه الحاکمه علی البلاد إلی الاستمرار بالعمل الإسلامی بشکل سرّی.

و بعد هلاک آتاتورک و بدأ تشکیل الأحزاب السیاسیه، فإنّ التحرک الإسلامی لم یصب بالافول و الزوال، بل أنّه استمرّ فی التطور و النمو و إلی هذا الوقت، فإنه مرّ باربعه مراحل ، هی:

۱- مرحله الجهاد و الانتفاضات الشعبیه المتفرقه ( فتره الاستبداد و حکم الحزب الواحد) ۱۹۵۰-۱۹۲۳ میلادیه.

۲- مرحله الجهاد البرلمانی و السیاسی ( فتره الانفتاح السیاسی و رواج الجوّ الانتخابی) ۱۹۹۸-۱۹۵۰ میلادیه

۳- مرحله النهوض لبلوغ قمه الحکومه (رئاسه الوزراء و رئاسه الجمهوریه) ۲۰۰۲-۱۹۹۸ میلادیه

۴- التحرک و السیطره علی قمه الحکومه، ۲۰۰۲ حتی الأن

و فی هذا الصدد فإنّ الجمهوریه الترکیه و بسبب مجاورتها لجمهوریه إیران الإسلامیه و عوامل مهمه أخری کالمشترکات التاریخیه و القومیه و الدینیه، فإنها و بشکلٍ طبیعی تأثّرت بالثوره الإسلامیه فی إیران عام ۱۹۷۹م، والشواهد و الحوادث الکثیره تدل علی ذلک.

و مما تجدر الإشاره إلیه أنّ الثوره الإسلامیه الإیرانیه سببت تطور التوجهات الإسلامیه فی ترکیا و نموها بشده، کما أن الحرکات الإسلامیه و طبقات الشعب بدأوا و بشکل جدّی بطرح مطالیبهم من الحکومه العلمانیه.

المصطلحات الأساسیه: ترکیا، التوجهات الإسلامیه، الثوره الإسلامیه فی إیران، العلمانیه

Abstract:

Islamic tendencies in Turkey are genuine and deeply-rooted. In one or another way, Turks regard themselves as the guardians of the inheritance of the Ottoman emperors who ruled a massive part of Islamic states for centuries. Islam has always been one major element in defining  the cultural, political and social identity of people in Turkey. With the powers of Ottomans fading away, General Mustafa Kemal Ataturk took power in Turkey and formed an independent republic there. He tried to focus on nationalism to start a speedy trend of westernization of the country by introducing massive reforms. He looked at religion as a big obstacle in the way of his reforms so he started to push it away from the core of people’s everyday life. He never hesitated to make use of force and pressure to extinguish the flames of Islamic tendencies and sentiments among the Turkish public to build up a completely secular system. However, the important thing to note here is that during his rule and even in the years after him, though Islamic sentiments seemingly faded away, the Islamic trend moved underground to save itself from the despotic rulers of the country. After the death of Ataturk when other parties came to power in Turkey, Islamic trends not only did not die away but continued to grow and flourish. Till now, the Islamic trends have gone through four phases:

  1. The phase of battles and scattered public uprisings (the period of despotism and one-party rule) 1923 _ 1950
  2. The phase of parliamentary and political challenges (the period of open political atmosphere and warm elections) 1950-1998
  3. The phase of making long-term plans to get to the peaks (the capacities of premiership and presidency) 1998-2002
  4. The phase of gaining access to the peaks of power; from 2002 onwards

The Turkish Republic has certainly got influences from the 1979 Islamic Revolution in its neighboring country Iran due to such facts as geographical proximity, and shared historical, ethnic and religious conditions. Many facts and figures point to this undeniablereality. The most important thing to note is that the victory of the Islamic Revolution in Iran speeded up the trend of Islamic movements in Turkey encouraging Islamist groups and even the public masses to pursue their demands from the secular governments in a more frank and urgent manner.

Keywords: Turkey, Islamic trends, Iran’s Islamic Revolution, laisism

Imam Sadiq University

Islamic tendencies in Turkey and Iran’s Islamic revolution

A thesis

presented for the

Degree of Master of Art in

Political Science (Political Thought)

Faculty of Islamic Studies and Political Science

By: Seyyed Morteza Mofidnezhad

Supervisor:

Dr. J. Derakhsheh

Advisor:

Dr. H. Khani

Summer 2011

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر