پایان‌نامه: تصویرپردازی بصیرت بخش از آینده؛ بر اساس تحلیل رهنمودهای رهبر انقلاب

رایگان

توضیحات

دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی

پایان‌نامه کارشناسی ارشد

تصویرپردازی بصیرت بخش از آینده؛ بر اساس تحلیل رهنمودهای رهبر انقلاب

استاد راهنما:

جناب آقای دکتر علی‌اصغر پورعزت

استاد مشاور:

جناب آقای دکتر جلال درخشه

دانشجو:

رضا عبدی

شهریور ۱۳۸۹

چکیده

بازشناخت آرمان­های انقلاب اسلامی در عرصه­های گوناگون جامعه­پردازی و جامعه­سازی، بر اساس درک امتداد حرکت تمدنی این انقلاب ضروری می­نماید. بر این مبنا، بنای رفیع «تمدن نوین اسلامی» به عنوان فلسفه­ی وجودی و چشم­انداز نهایی انقلاب اسلامی، بر پایه­ی پرداخت آرمان­های کلی و کل­نگرِ مد نظر آن و استخراج طرح­ریزی­های تمدنی متکثر، قابل تحلیل و تحقق خواهد بود. در این راستا، رجوع به جهت­گیری­ها و افق­پردازی­های رهبران انقلاب، یکی از اساسی­ترین و مهم­ترین رویکردها قلمداد می­شود.

بازخوانی مؤلفه­های تمدنی- گفتمانی سه­گانه­ی متقوم ِ «ترسیم مطلوب، توصیف موجود و مهندسی گذار»، بر اساس جهت­گیری­های کلان رهبر معظم انقلاب، در راستای دریافت و پرداخت تصویری از آینده – که جامعیت و استحکام «معرفتی» و کارآمدی و اثربخشی «سیاستی» را به­گونه­ای توأمان داشته و نظریه­پردازی و سیاست­گذاری را ارتقاء بخشد – مأموریت محوری پژوهش حاضر قلمداد شده است.

بنیان تحقق مأموریت یاد شده، که زیرساخت نظری و نظریه­ی زیرساختی پژوهش حاضر محسوب می­شود، با بازخوانی مؤلفه­های سازنده­ی آینده­اندیشی در پرتو درس­های فلسفه­ی تاریخ سامان یافته است. در این راستا، زیرساخت روش­شناختی مورد استفاده با بررسی مقایسه­ای روش­های تحلیل محتوا، تحلیل شبکه و تحلیل گفتمان مهیا شده؛ و در نهایت سازه­ی روشی پژوهش حاضر، حاصل بازآفرینی روش­های سه­گانه­ی فوق و طراحی روشی تلفیقی از آن سه می­باشد.

مجموع رهنمودهای رهبر معظم انقلاب در بازه­ای بیست ساله (۱۳۶۸ – ۱۳۸۸) زمینه­ی به­کارگیری سازه­ی روشی مد نظر را شکل می­دهد. در این راستا، برای گزینش از میان انبوه داده­های اولیه و پردازش روش­مند آن­ها، «فرهنگ» به­عنوان کلیدواژه­ی محوری انتخاب شده است.

بر این اساس تصویر آینده­ی مطلوب و توصیف حال موجود در پرتو مطالعه­ی سرمایه­ها (قوت­ها و فرصت­ها) و چالش­ها (ضعف­ها و تهدیدها) ممکن خواهد بود؛ از این منظر، سرمایه­های فرهنگی، اصلی­ترین سرمایه­­ی حرکت و مهم­ترین داشته­ها در وضع موجود؛ و چالش­های فرهنگی نیز، اصلی­ترین موانع در مسیر حرکت  به سوی مطلوبِ ترسیم شده شناخته می­شوند. برای پاسخ به «چه باید کرد؟» نیز باید به سراغ فرهنگ رفت. جان­مایه­ی مسیر و شاکله­ی بایدها و نبایدها برای حرکت از وضع موجود به سوی آینده، در پرتو تحول و تکامل فرهنگی ممکن و میسور می­نماید.

در پایان، با هدف زمینه­سازی برای ادامه­ی اندیشه­ورزی دیگر دانشوران در موضوع این پژوهش، با رویکردی آینده­نگرانه به ارزیابی و بررسی نقادانه­ی نقایص و کاستی­های پژوهش حاضر، می­پردازیم.

واژگان کلیدی

فلسفه­ی تاریخ، انقلاب اسلامی، رهبر معظم انقلاب، فرهنگ، تحلیل محتوا، تحلیل شبکه، تحلیل گفتمان، آینده­پژوهی، آینده­نگاری

العنوان: التصویر المبصّر من المستقبل فی ضیاء إرشادات السماحه القائد للثوره الإسلامیه

الباحث: رضا عبدی

الاستاذ المشرف: الدکتور علی أصغر پورعزت

الاستاذ المساعد: الدکتور جلال درخشه

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه والعلوم السیاسیه

الخلاصه:

الفهم المجدد للمثل العلیا للثوره الاسلامیه فی مختلف المجالات، هندسه المجتمع و بناء المجتمع على أساس فهم الاقتراح الحضاری لهذه الثوره یبدو من الضروری. و علی هذا الأساس فالبناء الکبیر “للحضاره الاسلامیه الحدیثه” کفلسفه الثوره الإسلامیه و الرؤیه المستقبلیه لها، على أساس الأهداف العامه و الشامله و استخراج خطط حضاریه متکثره، یکون قابلا للتحلیل و التحقق. فی هذا الصدد، یعتبر الرجوع إلى الاتجاه و الآفاق المعدده من قبل قاده الثوره واحد من أبسط النهج و أکثر أهمیه.

القراءه المعاده للعناصر الحضاریه و الخطابیه الثلاثه للرسم المطلوب، وصف الموجود و هندسه الفتره الانتقالیه على أساس التوجیهات الکلیه لقائد الثوره الإسلامیه لتلقی صوره المستقبل و بلورتها التی تتمع بشمولیه و قوه معرفیه و کفاءه و فاعلیه سیاسیه معاً تشجّع التنظیر و صنع السیاسه هی المهمه الأساسیه لهذا البحث.

إنّ الأساس لتحقق هذه المهمه و الحق تعتبر نظریه البنیه التحتیه لهذه الدراسه هو قد نظم بقراءه المکونات لدراسات المستقبل فی ضوء دروس فلسفه التاریخ فی هذا الصدد، فالبنیه التحتیه للمنهجیه المستخدمه فی هذا البحث حصل بمقارنه طرق تحلیل المضمون، الشبکات و الخطاب و أخیراً، الهیکلیه المنهجیه لهذه الدراسه حصلت بإعاده المعالجه من الطرق الثلاث و تصمیم منهج مزیج من هذه الثلاثه.

الإرشادات العامه للقائد العظیم للثوره الإسلامیه عل‍‍ى مدى عشرین عاماً (۱۴۱۰ – ۱۴۳۰) تشکل الأساس لتطبیق الهیکلیه المنهجیه فی الاعتبار و فی هذا الصدد، من أجل تحدید المعلومات الأولیه و العملیه المنهجیه لهم، “الثقافه” حدّدت ککلمه رئیسیه.

على هذا الأساس، لأنّ لها تصویر المستقبل المنشود و وصف الحاله المراهنه ستتحقق بمطالعه رأس المال (نقاط القوه و الفرص) و التحدیات (نقاط الضعف و التهدیدات) من هذا المنظور، فإنّ الطاقات الثقافیه تکون الرأس المال الرئیسیه أهم الأصول فی الوضع الحالی؛ و التحدیات الثقافیه، تعتبر العوائق الرئیسه فی الطریق المنشود إلی الأهداف.

لأجل الردّ على هذا السؤال “ماذا نفعل الآن؟” یجب أن ننتقل إلى الثقافه. قاعده الطریق و تکون مجموعه الأوامر و النواهی للانتقال من الوضع الحالی إلى المستقبل، تبدو ممکنه من خلال التطور و التکامل الثقافی.

و أخیراً، لغرض توفیر مزید من التفاعل الفکری فی هذه الدراسه، سوف نقوم بتقییم الأخطاء و القصور فی الدراسه الحالیه.

الکلمات الرئیسیه:

فلسفه التاریخ، الثوره الإسلامیه، سماحه قائد الثوره، الثقافه، تحلیل المضمون، تحلیل الشبکات، تحلیل الخطاب، الدراسات المستقبلیه، خریطه المستقبل.

Abstract

The recognition of Islamic Revolution ideals in the different fields of the processing and building the community based on the understanding of the contribution they make to human civilization is necessary.

On this basis, the sublime construction of the New Islamic Civilization as existential philosophy and the ultimate vision of Islamic Revolution will be attainable and analyzable according to its holistic ideals and extracting its pluralistic civilization building. In this regard, returning to the orientations and viewpoints of the Revolution’s Leader, one of the most basic approaches. Reviewing civil components according to macro-orientations of the Supreme Leader based on receiving and projecting the image of future, which constitutes epistemological integrating and political efficiency simultaneously, is the main objective of this research.

This objective is organized through revising the components of future thinking in the light of the lessons of the philosophy of history. In this regard, the methodology infrastructure which has been used is prepared by comparative study of methods of content analysis, network analysis and discourse analysis; and finally the component of this research, is recreating of these three methods and designing a mixture of these three methods.

All guidelines of the Supreme Leader during the period of 20 years (1989 – 2009) are preparing our methodological structure. In this regard, to select from the initial massive data and systematic processing of them the word “Culture” is chosen to be the keyword.

Accordingly, creating the desired future image and describing the present time in light of studying the sources (strengths and opportunities) and challenges will be possible. From this viewpoint, cultural assets make one the basic resources of the movement in this time; and cultural challenges are the basic barriers in its path which will be known to its best. In order to answer this question “what should be done?” we have to see the culture. The nature of this path and dos and don’ts of moving from present time to the future will be possible in the evolutionary light of culture.

At the end, in order to have the way for future scholarly thought and research, we use a futurist approach in order to critically evaluate and review the defects and shortcomings of this research.

Keywords

Philosophy of History, Islamic Revolution, The Supreme Leader, Culture, Content Analyses, Network Analyses, Discourse Analyses, Futures Studies, Foresight.

Imam Sadegh University

Thesis for M.A Degree in

Islamic Studies & the Political Sciences

Insightful Imaging in the Light of Analyses of Guidelines of the Supreme Leader of the Revolution

Supervisor:

Dr. Ali Asghar Pourezzat

Advisor:

Dr. Jalal Derakhsheh

Student:

Reza Abdi

September 2010

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر