توضیحات

پایان‌نامه کارشناسی ارشد اقتصاد

شاخص توسعه انسانی از دیدگاه اسلام

استاد راهنما:

دکتر حجت‌الاسلام مصباحی‌مقدم

استاد مشاور:

دکتر زاهدی‏ وفا

دانشجو:

علی مروی سماورچی

آبان ۱۳۸۸

 

چکیده:

ورود توسعه انسانی به ادبیات رایج توسعه باعث نوعی تحول دیدگاه از نگاه‌های کمی صرف به دیدگاه‌های کیفی موثر در توسعه شد. امروزه موضوعاتی چون سرمایه معنوی، سرمایه اجتماعی، سرمایه فرهنگی در ادبیات توسعه غریب و نا مانوس نیست. ادبیات توسعه انسانی در پی تلاش‌های سازمان ملل متحد و تدوین گزارش‌های توسعه انسانی و تعریف شاخص HDI گسترش یافته و اینک محققین در پی رفع اشکالات این حوزه هستند. در ادبیات توسعه، انسان هم عامل توسعه است و هم هدف توسعه. توسعه انسانی ضمن توجه به نقش عاملیت انسان در فرآیند توسعه تمرکز خود را برجایگاه هدفی انسان در جریان توسعه قرار می‏دهد.

توسعه انسانی به عنوان هدف توسعه به معنای رعایت جنبه‏ها و ارزش‏های انسانی در فرایند توسعه، است. از جمله مهترین ویژگی‌های توسعه انسانی مبتنی بر ارزش بودن این مفهوم است. بنابراین محققان اسلامی در صدد تعریف توسعه انسانی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی هستند. مهمترین انتقادات به شاخص HDI از دو منظر کارکردی و ارزشی مطرح می‌گردد. از منظر کارکردی محققان معتقدند این شاخص گویای تمامی ابعاد توسعه انسانی نیست و از همین جهت نتایج بعضاً متناقضی را نشان می‌دهد. از دیگر سو این شاخص کاملاً مبتنی بر ارزش‌ها و هنجارهای اقتصاد سرمایه‌داری و ایدئولوژی‌های مادی تعریف شده‌است.

با توجه به اینکه توسعه انسانی هدف نهایی توسعه است حرکت کشورهای اسلامی در چارچوب تعریف موجود نوعی انحراف از مسیر تعالی انسانی مورد نظر اسلام است. بنابر آموزه‌های اسلام توسعه انسانی اسلامی پنج اصل کلی تعالی انسان، زندگی شایسته انسانی، توجه به جنبه‌های فردی و اجتماعی و روحی انسان، تکلیف محوری و توجه به حیات پس از مرگ را مد نظر دارد. بررسی یافته‏های این پژوهش نشان می‏دهد که توسعه انسانی اسلامی سه بعد سرمایه‏های فردی، سرمایه‏های اجتماعی و سرمایه‏های معنوی را شامل می‏شود. بر این اساس شاخص توسعه انسانی از دیدگاه اسلام می‏بایست با استفاده از ابزارهای کمی موجود به سنجش زندگی شایسته انسان در فرآیند توسعه کشور بپردازد.

کلمات و اصطلاحات کلیدی:

توسعه انسانی، شاخص HDI، نقد کارکردی شاخص HDI، نقد ارزشی شاخص HDI، سرمایه فردی، سرمایه اجتماعی، سرمایه روحی و معنوی

العنوان: مؤشر التنمیه البشریه فی النهج الإسلامی

الباحث: علی مروی

الاستاذ المشرف: الدکتور مصباحی مقدم

الاستاذ المساعد: الدکتور زاهدی‌وفا

النوع الدراسی: کلیه المعارف الإسلامیه و الإقتصاد

الخلاصه

ادخال التنمیه الشریه فی الأب الراهن من التنمیه یجعل نوعاً من تطور النظر من منظور کمی محض ألی مثل هذه المنظورات الکیفیه الناشطه فی عملیه التنمیه. لم تعد الیوم فی قضایا التنمیه، رأس المال الفکری و رأس المال الاجتماعی و رأس المال الشاقی غیر مالف و غریباً. لقد توسعت أدب التنمیه بجهود الامم المتحده و جمع التقاریر من الأمم المتحده و تعریف مؤشر التنمیه البشریه، و الآن یسعی الباحثون ألی الأصطلاحات. فی أدب التنمیه الانسان هو العامل و الهدف للتنمیه. التنمیه البشریه فی حین النظر فی دور عاملیه الأنسان فی عملیه التنمیه و لکن ترکز علی دور غرضیه الأنسان فی التنمیه.

التنمیه البشریه کما هی هدف، تعنی أحترام الجوانب و القیم الأنسانیه فی عملیه التنمیه. من أهم خصائص التنمیه البشریه هو کان هذا المفهوم علی أساس القیم. لذالک، سعی العلماء المسلمون لتعریف التنمیه البشریه علی أساس القیم الأسلامیه. الإنتقادات الرئیسیه المؤشر التنمیه البشریه، ترجع ألی منظور وظیفی و منظور قیمی. من وجهه نظر الوظیفیه، یعقتد الباحثون أن هذا المؤشر لایشر ألی جمع أبعاد التنمیه البشریه و لذالک أظهرت نتائج متضاربه. و من ناحیه أخری، هذا المؤشر عرّف علی اساس القیم و المهاییر للأقتصاد الرأسمالی و الأیدیولوجیات المادیه.

لأن الهدف النهایی للتنمیه هو التنمیه البشریه، تحرک الدول الأسلامیه فی إطار التعریف الحالی هو نوع من الانحراف عن المسار المطلوب للعلو الانسانی فی المنهج الإسلامی. وفقا لتعالیم الإسلام، تعتبر البشریه الإسلامیه الاصول الخمسه العامه: تعالی الإنسان، الحیاه البشریه اللائقه، التوجه إلی الجوانب الشخصیه و الإجتماعیه و الروحیه للإنسان، مرکزیه المهمات و الانتباه إلی الحیاه بعد الموت. إستعراض النتائج تشیر إلی أن التنمیه البشریه الإسلامیه تتضمن ثلاثه أبعاد: رأس المال الفردی، و رأس المالب الاجتماعی و رأس المال النفسی. لذلک مؤشر التنمیه البشریه فی وجهه النظر الإسلامیه، لا بدّ له من إستخدام بعض الإدوات الکمیّه لقیاس الحیاه البشریّه اللائقه فی عملیه تنمیه البلد.

الکلمات الأساسیه:

التنمیه البشریه، مؤشر التنمیه البشریه ، الانتقادات الفنیه لمبادره التنمیه البشریه، انتقادات القیمیه لمبادره التنمیه البشریه، رأس المال الفردی، رأس المال الاجتماعی، رأس المال النفسی.

 

 

Abstract:

The entrance of Human Development into the current literature of development, changed the development perspectives from pure quantitative ones to effective qualitative ones. Today, some concepts like intellectual capital, social capital and cultural capital are not unfamiliar in development literature. The literature of human development has expanded by the efforts of the UN and compilation of Human Development reports and definition of Human Development Index (HDI). Now the researchers are trying to fix its problems. In the human development, humans are not only the main factors of development, but also its goal. Human development focuses on the human status as the goal of development and at the same time considers the role of human as the main factor of development.

Human development -as the goal of development- is to respect human aspects and values in the development process. One of the most important characteristics of human development is that it should be based on a system of values; HDI is generally criticized from the functional and value-based perspectives. Therefore, Islamic scholars try to define human development based on Islamic values. From the functional aspect, researchers believe this index does not indicate all dimensions of human development, and sometimes shows some paradoxical results. In other hand, this index has been completely defined according to the values and norms of capitalist economics and material ideologies.

Due to the fact that human development is the ultimate goal of development the placement of Islamic Countries within this framework is a kind of deviation from the Islamic ideals. According to Islamic teachings, Islamic human development has five general principles: human excellence, decent human life, personal, social and spiritual aspects of man, task-orientation and the after-death-life. The research indicates that Islamic human development includes three dimensions: individual capital, social capital and spiritual capital. Therefore, in the Islamic view Human Development Index must use available quantitative tools to measure decent human life in the process of country development.

Keywords:

Human Development, HDI Index, Functional Criticism of HDI, Value Criticism of HDI, Individual Capital, Social Capital, Spiritual Capital

 

 

Imam Sadiq University

A Thesis Provided For the Degree of Master Art in Economics

Faculty of Islamic Studies and Economics

Index of Human Development from the Perspective of Islam

Supervisor:

Dr. Mesbahi Moghaddam

Advisor:

Dr. Zahedi Vafa

Student:

Ali Marvi Samavarchi

November 2008

 

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “پایان‌نامه: شاخص توسعه انسانی از دیدگاه اسلام”