پایان‌نامه: تکافل خانواده در فقه مذاهب اسلامی و حقوق ایران و مقایسه آن با بیمه عمر

رایگان

توضیحات

 

 

دانشکده معارف اسلامی و حقوق

پایان نامه کارشناسی ارشد

گرایش حقوق خصوصی

تکافل خانواده در فقه مذاهب اسلامی و حقوق ایران و مقایسه آن با بیمه عمر

استاد راهنما:

دکتر محسن اسماعیلی

استاد مشاور:

دکتر محمد مهدی عسکری

دانشجو:

 محمد امین کیخافرزانه

شهریور ۱۳۹۱

 

چکیده

از آغاز پیدایش انسان ، امنیت خواسته او بوده است و همواره بشر در جستجوی تأمین نیازهای جسمی ، فکری ، اجتماعی و فردی خود برآمده است بیمه های عمر نیز یکی از ابزارهای مهم تأمین خطرات پیری و فوت واز کار افتادگی افراد محسوب می شود اما  از دید  فقه عامه با مشکلاتی مثل غرر، قمار، ربا و…مواجه است در این زمینه اکثرفقهاءعامه بیمه ی عمر راغیر شرعی می دانند بنابراین در کشورهای اسلامی غیر امامیه نهاد جدیدی به نام تکافل خانواده طراحی شده است که مبتنی بر اصل مهم اسلامی تعاون بر خیر و تقوی می باشد و طبق آمارهای رسمی نه تنها درکشورهای مسلمان بلکه در کشورهای غیر مسلمان نیز مورد استقبال قرارگرفته وهمچنان درحال توسعه است تکافل خانواده دقیقاً همان نوع پوشش بیمه عمر وبیمه زندگی را ارائه می دهد وتفاوت اصلی تکافل خانواده بابیمه عمر متعارف،درسازوکارهاو عملکرد تکافل خانواده است .الگوهای رایج تکافل خانواده عبارت اند از الگوی مضاربه والگوی وکالت ،که هر یک دارای انواع فرعی می باشد در این پژوهش به واکاوی فقهی و حقوقی این سازوکارها پرداخته وبعد از بررسی مشروعیت تکافل خانواده  در فقه امامیه ،بیمه عمر رااز دید حقوقی وفقهی با تکافل خانواده مقایسه  کنیم ودر پایان به امکان سنجی فقهی وحقوقی ارائه تکافل خانواده در حقوق ایران می پردازیم. نتایج این پژوهش نشان می دهد که:

۱)بیمه عمر از نظر فقهاءامامیه (چه در قالب عقود معین وچه در قالب عقود غیر معین) مشروع می باشد. ۲)تکاقل خانواده در فقه امامیه  وحقوق ایران مبتنی بر دوالگوی رایج مضاربه و وکالت مشروع و قانونی می باشدوباتوجه به اینکه کاملا مبتنی بر نظام فقهی سنتی طراحی شده می تواند مکمل بیمه عمر متعارف تلقی شود.

۳) تکافل خانواده می تواند به عنوان یک ابزار مالی اسلامی تأمین کننده ی اهداف بخش تعاون قانون اصل ۴۴ و سیاست های ابلاغی رهبری در عرصه ی بخش تعاون و خصوصی سازی تلقی شود.

 

واژگان کلیدی: تکافل، تکافل خانواده ، بیمه عمر، الگوهای تکافل، شرکت های تعاونی سهامی عام.

 

 

العنوان: تکافل الأسره فی القانون الإیرانی وفقه المذاهب الإسلامیه؛ دراسه مقارنه تأمین الحیاه یا تکافل الأسره فی فقه المذاهب الإسلامیه والقانون الإیرانی و مقارنته مع تأمین الحیاه

الاستاذ المشرف: الدکتورمحسن إسماعیلی

الاستاذ المساعد: الدکتور محمد مهدی عسکری

الباحث: محمد أمین کیخا فرزانه

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه والقانون

الخلاصه:

منذ البدایه کان الإنسان یبحث عن الأمان، وکان یترصد توفیر حاجاته الجسمیه،‌ والفکریه والنفسیه والاجتماعیه والفردیه. یعد تأمینات الحیاه من أهم أدوات الحمایه من مخاطر الشیخوخه والوفاه والإعاقه، لکنها تواجه بعض المشاکل کالغرر، والمغامره والربا و… من وجهه نظر الفقه العام. یقول الدکتور المعصوم بالله فی هذا الصدد: یعتبر أکثر فقهاء أهل السنه تأمین الحیاه غیر شرعیاً (المعصوم بالله، ۱۹۹۸) لذلک تم تصمیم نظام جدید فی البلدان الإسلامیه غیر الشیعیه یسمی بتکافل الأسره وهو مبنی علی مبدأ التعاون علی البر والتقوی الإسلامی، والذی حظی بإقبال واسع وفقاً للإحصائیات الرسمیه لیس فی البلدان الإسلامیه فحسب، بل فی البلدان غیر الإسلامیه ولایزال یتقدم نحو التقدم. یقدم تکافل الأسره، نفس خدمات تأمینات الحیاه.

یختلف تکافل الأسره مع تأمین الحیاه الشائع فی آلیات العمل وأداء تکافل الأسره. یتمتع تکافل الأسره بأنماط کالمضاربه والوکاله ولکل منها فروع أخری وسنقوم بدراستها الفقهیه‌ والقانونیه فی هذه الأطروحه. وبعد دراسه شرعیه تکافل الأسره فی فقه الإمامیه نقارن تأمین الحیاه من الحیث القانونی والفقهی مع تکافل الأسره وفی النهایه ندرس إمکانیه تقدیم خدمات تکافل الأسره فی القانون الإیرانی من وجهه نظر قانونی وفقهی.

وقد أنتج هذا البحث فی النقاط التالیه: ۱- التأکید علی شرعیه تأمین الحیاه من وجهه نظر فقهاء الإمامیه (سواء فی إطار عقود معینه أم غیر معینه) ۲- التأکید علی شرعیه وقانونیه تکافل الأسره فی فقه الإمامیه والقانون الإیرانی بناء علی نمطین شائعین المضاربه والوکاله وبما أنه مصمم علی أساس نظام فقهی تقلیدی، من شأنه أن یکون مکملاً لتأمین الحیاه الشائع فی النظام القانونی الإیرانی ۳- التأکید علی أن بإمکان تکافل الأسره أن یطرح کأداه مالی إسلامی تحقق أهداف قسم التعاون فی قانون مبدأ ال ۴۴ والسیاسات المبلغه من القیاده فی مجال التعاون والخصخصه.

المصطلحات الرئیسه: التکافل، تکافل الأسره، تأمین الحیاه، أنماط التکافل، شرکات المساهمه العامه للتعاون.

 

 

Abstract

Since the creation of  human , seeking security has  been his desire and he  has always sought to provide his physical , mental , psychological , social, and individual needs. Life insurance is one of the most important tools for securing agairst the dangers of senility, death, and disablement , but from the viewpoint of  public jurisprudence, it faces  some problems such as Gharar , gambling , usury and etc. In this context, Ma’soom Bellah says : most sunni jurisconsults  consider the life insurance unjuridical. So in sunni countries a new institution named ” Family Takaful” is planned which is based on the important origin of  cooperation in weal and piety that is welcome not only in Muslim countries, but also in non-Muslim countries. Family Takaful is the same as that kind of life insurance exactly and the difference between Family Takaful and The Common life insurance is in mechanism and performance. common patterns of Family Takaful are : Investor-agent partnership and delegation eny of wich have some minor kinds which  we aim to analyze from Jurisprudential – legal perspective and compare the life insurance from Jurisprudential and legal perspective with Family Takaful and after studying  the legitimacy  of  Family Takaful in Imam law. Finally we explain the legal and jurisdictional feasibility of  Family Takaful in Iranian constitution. Result of this research is : 1- Life insurance is legitimate from the point of view of Imam law( in both the format of specific contract or unspecific contract) 2- Family Takaful in Imam law and Iranian constitution is legitimate and legal based on the two specific contracts of  Mudarabah and mandate:  considering the fact that it is completely based on traditional  jurisprudential system and it can be treated as the complementary part of the common life insurance in Iranian constitution. 3-Family Takaful as an Islamic financial tool could be considered as  the supporter of the objectives of the cooperative sector , principle 44 of constitution  and policies which are ordered from the supreme leader in the field of cooperative sector and  Privatization.

 

Keywords : Takaful , Family Takaful , life insurance , Takaful patterns , Public Joint Stock Cooperative companies.

 

 

Imam Sadiq University

Faculty of Islamic Studies & Law

 

A Thesis Presented for the Degree of Master of Art in Law (private Law)

Family Takaful in Islamic Religions of jurisprudence and Iranian law and its comparison with life insurance

 

Supervisor

.Mohsen Esmaeili (Ph.D)

 

Advisor

Mohammad Mahdi Askari (Ph.D)

Student:

Mohammad Amin kekhafarzaneh

September 2012

 

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

گرایش تحصیلی

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر