دروس و منابع حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها

پایان‌نامه:واکاوی و امکان سنجی فرصت ها و تهدیدهای فرهنگی، ارتباطی تلویزیون بر مبنای معاهده اینترنت (IPTV) در جمهوری اسلامی ایران

دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات

پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد

گرایش مطالعات سیاست‌گذاری

واکاوی و امکان سنجی فرصت ها و تهدیدهای فرهنگی، ارتباطی تلویزیون بر مبنای معاهده اینترنت (IPTV) در جمهوری اسلامی ایران

استاد راهنما:

دکتر مهدی محسنیان راد

استاد مشاور:

دکتر حسن نجفی سولاری

دانشجو:

مجتبی صمدی

تیر  ۱۳۹۲

چکیده:

وقتی امروزه از آینده تلویزیون به عنوان رسانه­ای محبوب در میان مخاطبان رسانه­ای در جهان سخن به میان می­آید، تلویزیون بر مبنای معاهده اینترنت به عنوان بخشی از فرآیند رشد فن­آوری (مدام در حال تغییر و تحول است) در این عرصه توجهات و نگاه­ها را به سوی خود معطوف می­کند، چرا که با رسانه­ای روبه‌رو هستیم که در تلاش است تا در بستر فن­­آورانه کنونی سایر رسانه­ها را به خدمت بگیرد و حتی به تکمیل چرخه مصرف رسانه­ای بپردازد. این پایان­نامه، با هدف ارزیابی تأثیرات فرهنگی و ارتباطی IPmedia, OTT, IPTV و با تأکید بر تلویزیون بر مبنای معاهده اینترنت، در جامعه ایرانی با توجه به ویژگی­ها و شاخصه­های فناوری­های نوین رسانه­ای به نگارش درآمده است، لذا محقّق در صدد بوده تا سیاست­های کلان و خرد رسانه­ای را در راستای سیاست‌گذاری رسانه­ای جمهوری اسلامی ایران تدوین نماید و با پرسش از فرصت­ها و تهدیدهای ارتباطی و فرهنگی برای جامعه­ی ایران، در کنار معرفی و تمایزگذاری این رسانه از سایر رسانه­ها، حتی در حیطه مصرف پیام، صاحب­نظران رشته­های گوناگون و مرتبط را به عرصه نظریه­پردازی و تدوین سیاست بکشاند.

ارزیابی تفاوت­های تلویزیون بر مبنای معاهده اینترنت و معرفی دقیق این رسانه، در کنار مروری بر تجارب و سیاست­های کشورهای دیگر از جمله کشور کره جنوبی و حتی ارائه رویکردهای توصیه­ای به جمهوری اسلامی ایران از نتایج گام نخست پژوهش بود که در گام دوم با بهره­گیری از مصاحبه­های کارشناسان و متخصّصان عرصه فرهنگ و رسانه در کشور (شامل ۱۵ نفر) بدان پرداخته شد و سپس با کدگذاری موضوعی و تحلیل داده­ها و نیز احصای گویه­ها برای پرسشنامه Q ادامه یافت و در مرحله بعدی با استفاده از پنج گروه متخصّصان فقه رسانه، جامعه‌شناس، روان‌شناس، متخصّص رسانه و ارتباطات و نیز مدیران و کارشناسان مرتبط با این رسانه­ها در کشور (شامل ۲۴ نفر)، از طریق تحلیل عاملی کیو، به گام تحلیل رسید که ضمن پاسخگویی به پرسش­های تحقیق، به شناسایی هشت الگوی ذهنی یعنی سیاستگذاران خوشبین، پیش­بین مدیریت زندگی همراه با اضطراب و انزوا، پرهیزکاران از انتخاب گسترده، تمایزگذار از نظر حفظ مخاطب نسبت به سایر رسانه­ها، جذاب انگار برای همه انواع مخاطبان، ناظر و کنترل‌گر عرصه رسانه (نگاه مدیران رسانه دولتی)، الگوی معرف رسانه خودفروبرنده، و در نهایت، مرددین بین جریان‌ساز و غیرجریان‌ساز رسانه­ای در قبال این رسانه دست یافت که در کنار ارائه یک سیاست کلان و شش سیاست مکمل برای این رسانه، راهگشای سیاست‌گذاران رسانه­ای کشور خواهد بود.

کلمات کلیدی: ارزیابی تأثیرات فرهنگی و ارتباطی، تلویزیون بر مبنای معاهده اینترنت (IPTV)، سیاست‌گذاری رسانه­ای، روش‌شناسی کیو.

العنوان: دراسه الفرص والتحدیات الثقافیه – الاتصالیه للتلفزیون علی محمل الانترنت (IPTV) فی الجمهوریه الإسلامیه ‌الإیرانیه

الباحث: مجتبی صمدی

الاستاذ المشرف: الدکتور مهدی محسنیان راد

الاستاذ المساعد: الدکتور حسن نجفی سولاری

الکلیه: الدراسات الاسلامیه و الثقافه و الاعلام

الخلاصه:

عندما یدور الیوم الحدیث عن مستقبل التلفزیون کوسیله إعلامیه محبوبه بین الجمهور فی العالم، یراعی‌ التلفزیون علی محمل الانترنت کقسم من عملیه تطویر التقنیه (التی هی قید التطویر والتحول دائماً) الانتباه والأنظار إلیه، إذ نتکلم عن وسیله إعلامیه‌ تسعی للسیطره علی کافه وسائل الإعلام فی إطار تقنی وتقوم بإکمال دوره الاستهلاک الإعلامی. یهدف هذه الأطروحه إلی تقویم الآثار الثقافیه والعلاقاتیه ﻟ IPmedia, OTT, IPTV، وتم تحریرها تأکیداً علی التلفزیون علی أساس بروتوکول الانترنت فی مجتمعنا الإیرانی علی أساس مواصفات التقنیات الإعلامیه الحدیثه ومؤشراتها. ولذلک کان الباحث بصدد تدوین السیاسات الإعلامیه العامه والجزئیه فی إطار السیاسات الإعلامیه للجمهوریه‌ الإسلامیه الإیرانیه، ویحث الخبراء فی الفروعات المختله والمرتبطه بمجال التنظیر وتدوین السیاسات عبر السؤال عن الفرص والتهدیدات الاتصالیه والثقافیه للمجتمع الإیرانی إلی جانب تعریف هذه الوسیله الإعلامیه‌ حتی فی مجال استهلاک الرساله وبیان امتیازاتها مقابل وسائل إعلامیه‌ أخری.

وکان تقویم ممیزات التلفزیون علی محمل الانترنت والتعریف الدقیق به إلی جانب نظره علی تجارب بعض بلدان أخری ککوریا الجنوبیه و سیاساتها، وحتی تقدیم توصیات للجمهوریه الإسلامیه‌ الإیرانیه من نتائج هذه الأطروحه فی الخطوه الأولی والتی اکتملت فی الخطوه الثانیه‌ عن طریق إجراء حوارات مع الخبراء والمتخصصین فی مجال الثقافه والإعلام فی‌ البلد (۱۵ شخصاً) واستمرت عبر الترمیز الموضوعی وتحلیل البیانات وإحصاء المقولات وفق استمارات اﻟ Q، حیث وصلت إلی مرحله التحلیل باستخدام ۵ فرق متخصصه فی فقه الإعلام، وعلماء الاجتماع، وعلماء النفس، ومتخصصی الإعلام وعلم الاتصالات وأیضاً المدراء والخبراء المرتبطین بهذه الوسائل الإعلامیه (۲۴ شخصاً) وذلک عبر تحلیل Q العاملی. وهذا مع أنه یستجیب علی أسئله البحث، حصل علی التعریف ﺑ ۸ نماذج ذهنیه وهی واضعو السیاسات المتفاعلین، و توقع إداره‌ الحیاه مع التشویش والعزله، و المتقون عن الخیارات الموسعه، والفارق بین وسائل الإعلام من حیث الحفاظ علی متلقیها بالنسبه إلی سائرها، والجاذب لکل أطیاف الجمهور، والمراقب لمجال الإعلام (نظره مدراء الإعلام الحکومی)، والمعرف لنموذج من الإعلام الذی یأخذ المتلقی إلی العزله والوحده، و أخیراً المرددین بین کون وسائل الإعلام مهیمنه أو غیرها، وإلی جانب تقدیم سیاسه عامه واحده‌ وست سیاسات مکمله‌ للوسائل الإعلامیه، یفید واضعی السیاسات الإعلامیه فی البلد.

المفردات المفتاحیه: تقویم التأثیرات الثقافیه والاتصالیه، التلفزیون علی أساس بروتوکول الإنترنت (IPTV)، وضع السیاسات الإعلامیه، منهجیه Q.

Abstract

Today, when it is talked about future of television as a popular media amongst the media audience in the world it is focused attentions towards the internet protocol television as part of technology development process (constantly changing). Since we are encountered a media which is trying to serve other media in the current technological platform and even to complete the cycle of media usage. This thesis has been written in order to cultural and communicative impact assessment of IPTV, OTT and IPmedia by emphasizing on internet Protocol television in Iranian society based on the characteristics and features of modern media technologies. Therefore the researcher tries to prepare the micro and macro media policies towards the media policy-making of the Islamic republic of Iran; and by question about the cultural and communicative opportunities and threatens in Iranian society along with introducing and distinction of this media from other media even in field of message use brings the experts of different fields into policy- making and theorizing.

Assessment of differences of internet Protocol television and clear introduction of this media along with overview of practices and policies of other countries including South Korea and even providing a recommended approaches to Islamic Republic of Iran accounted as the results of the first step of the research. At the second step, the researcher through utilizing interviews with experts and specialists of culture and media in the country (15 persons), thematic coding, analysis of data and finding of statements for Q questionnaire and also benefit of  a group of five specialists including media jurisprudence, sociologist, psychologist, media and communication expert and media mangers and exports in the country (24 persons) identified eight mental patterns towards this media in addition to answering to questions of the research through Q factor analysis which are mentioned follows: optimistic policymakers, forecaster of life management along with anxiety and isolation, avoiders of wide selection, a person who distinct between audience`s retention than other media, attractive-supposing to all kinds of audience, media observer and controller( perspective of state media manager), pattern of inhalant media, and finally hesitators between media current-making and noncurrent-making. By providing a macro policy and six complementary policies towards this media, the media policy-makers in the country will be assisted.

Keywords: cultural and communicative impact assessment, Internet protocol television, media policy, Q methodology.

Imam Sadiq University

Faculty of Islamic Studies Culture and Communication

Continuous M.A Thesis Islamic Studies and Culture and Communication Field

Policy Making Studies Area

Exploration and Feasibility study of Communicative, Cultural Opportunities and Threats Internet Protocol Television in Islamic Republic of Iran

Supervisor:

 Mahdi Mohsenianrad

Adviser:

 Hasan Najafisoulari

Student:

 Mojtaba Samadi

July 2013