پایان‌نامه: طراحی مدل ریاضی مکان­ یابی مساجد (مورد مطالعه: مساجد منطقه ۲ شهرداری تهران)

رایگان

توضیحات

دانشگاه امام صادق علیه ­السلام

دانشکده مدیریت

پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و مدیریت

گرایش صنعتی

طراحی مدل ریاضی مکان­ یابی مساجد (مورد مطالعه: مساجد منطقه ۲ شهرداری تهران)

استاد راهنما: دکتر عادل آذر

استاد مشاور: دکتر میثم لطیفی

دانشجو: مهدی ترکمنی

بهمن ۱۳۹۱

چکیده

مساجد یکی از ارکان جامعه اسلامی هستند که با کارکردهای عبادی، سیاسی، تربیتی و غیره نقش مؤثری در پیشرفت و اعتلای آن دارند. آنچه در این پژوهش مورد توجه قرار گرفته، مساله­ی مهم مکان­یابی مساجد در شهرسازی و مدیریت شهری است. بدین منظور پژوهش با سه سوال اصلی پیگیری شده است: ۱) معیارهای مؤثر بر مکان­یابی مساجد کدامند؟ ۲) وزن هر یک از معیارهای مؤثر بر مکان­یابی مساجد چقدر است؟ ۳) مدل ریاضی مکان­یابی مساجد کدام است؟ برای پاسخ به سؤالات مذکور در ابتدا معیارهای مؤثر بر مکان­یابی در پژوهش­های پیشینی و آثار دینی مورد بررسی قرار گرفته­اند. در ادامه برای وزن­دهی معیارهای مذکور از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شده است. نتایج نشان دهنده­ی آن است که ۲۰ معیار اصلی، ذیل چهار گروه معیارهای جمعیتی، مذهبی، شهرهازی و اجتماعی قابل احصاء هستند. از میان معیارهای فوق، به ترتیب معیارهای مذهبی و شهرسازی از درجه اهمیت بالاتری برخوردار شده­اند. شعاع دسترسی، تراکم جمعیت، و دسترسی آسان به عنوان مهم­ترین معیارها در مکان­یابی مساجد اولویت­بندی شده­اند.

از آنجا که در مکان­یابی مساجد دسترسی آسان به مسجد برای همه افراد جامعه از اهمیت زیادی برخوردار است لذا از بین مدل­های ریاضی موجود برای مکان­یابی، مدل حداکثر پوشش (Set Covering) مدل مناسبی برای مکان­یابی مساجد می­باشد، لذا برای طراحی مدل ریاضی مکان­یابی مساجد از این مدل استفاده گردیده است. در ادامه پس از مدلسازی ریاضی، مدل بر اساس اطلاعات جمعیتی و فاصله­ای منطقه دو شهری تهران حل گردیده و مکان­های مساجد مشخص گردیده است. نتایج حاصل از حل مدل نشان می­دهد که مدل مورد استفاده در این تحقیق نتایج مثبتی داشته که در مقایسه با شرایط واقعی دارای جواب بهتری است. لذا استفاده از مدل­های ریاضی در مکان­یابی مساجد علاوه­ بر کاهش زمان و هزینه دسترسی به مساجد، گامی در جهت افزایش ضریب معنویت جامعه خواهد بود.

واژگان کلیدی: مسجد، مکان­یابی، تخصیص، مکان­یابی مساجد، تحلیل سلسله مراتبی

 

العنوان: تصمیم النموذج الریاضی لتحدید موقع المساجد (موضوع الدراسه: مساجد المنطقه ۲ لبلدیه طهران)

الأستاذ المشرف: الدکتور عادل آذر

الأستاذ المساعد: الدکتور میثم لطیفی

الطالب: مهدی ترکمنی

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه وعلم الإداره

الملخص

إن المساجد من أرکان المجتمع الإسلامی التی لها دور مؤثر فی رقائها وتقدمها مع ما لها من المهمّات العبادیه والسیاسیه والتربویه وغیرها. ما اعتنیت به فی هذا البحث هی المسأله الهامّه: تحدید موقع المساجد فی التخطیط الحضری والإداره الحضریه. لهذا استمرّ هذا البحث مع ثلاثه أسئله رئیسیه: ۱) ما هی المعاییر التی تؤثر على تحدید موقع المساجد؟ ۲) ما هی درجه أی من المعاییر المؤثّره علی تحدید موقع المساجد؟ ۳) ما هو النموذج الریاضی لتحدید موقع المساجد؟ قد دُرس بدایه للإجابه عن الأسئله المطروحه المعاییرُ المؤثره فی التحدید فی البحوث السابقه والمصادر الدینیه. استخدمت بعد هذا عملیه التحلیل الهرمی (AHP) لتقییم المعاییر المذکوره. تشیر النتائج إلی أنّ المعاییر الرئیسیه یمکن إحصائها ضمنًا لأربع مجموعه من المعاییر هو الدیمغراطی، الدینی، التخطیط الحضری والاجتماعی. قد حظی المعیاران الدینی والتخطیط الحضری علی الترتیب من بین المعاییر المذکوره بدرجه أکثر من الأهمیه. یعتبر حدّ الوصول، الکثافه السکانیه، والوصول السهل کأهم المعاییر التی تمّ تقییمها فی تحدید الموقع للمساجد. بما أنّ للوصول السهل إلی المسجد لجمیع أشخاص المجتمع أهمیه بالغه فی تحدید الموقع المساجد، فالنموذج المطبق للحدّ الأعلی ((Set Covering نموذج جدیر لتحدید موقع المساجد. لهذا تمّ استخدام هذا النموذج فی تصمیم النموذج الریاضی لتحدید موقع المساجد. فی المتابعه وبعد تصمیم النموذج الریاضی تمّ حل النموذج بناء علی المعلومات الدیمغرافیه والبعدیه فی منطقه ۲ من طهران وتمّ تحدید موقع المساجد. تعطی نتائج حل النموذج أنّ للنموذج المستخدم فی هذا البحث نتائج إیجابیه لها إجابه أجود بالقیاس إلی الظروف الواقعیه. لهذا فإنّ استخدام النماذج الریاضیه فی تحدید موقع المساجد خطوه فی مسیر ازدیاد قوه المجتمع الروحیه مضافًا إلی تسریع الوصول إلی المساجد وانخفاض کلفته.

الکلمات الرئیسه: المسجد، تحدید الموقع، التخصیص، تحدید موقع المساجد، التحلیل الهرمی

 

Abstract

Mosques are among the pillars of Islamic society, which thanks to its religious, political, pedagogical functions plays an impressive role in its progress and prominence. What is under scrutiny in this research is finding location for mosques in urbanism and urban management. For the sake of this goal, current research has grappled with 3 main questions: 1) what are effective criteria in finding locations for mosques? 2) The problem of weighing to each criterion, 3) what is the mathematical model concerning locating places for mosques? In regard to answering those questions, we first enumerate effective criteria in finding locations in past researches and religious texts. Secondly, we will use Hierarchy Analysis Process (AHP) in order to weigh to each criteria. Consequences shows the fact that 20 principal criteria consisting four groups involving population, religious, urbanism and social could be found. From criteria mentioned religious and urbanism deserves the main importance respectively. The accessibility radius, population density and easy accessibility are among the most important criteria in locating places for mosques.

Due to the fact that in locating mosques, easy accessibility of all members of society deserve a great importance, so among existing mathematical models for location, Set Covering model is a bona fide model for locating mosques and hence we used this model for mosques designing. After mathematical modeling, the model has been instantiated using information gathered from population data in zone 2 of Tehran and suitable points were diagnosed. The consequences shows the fact that underlying model in this research functions positively and its performance is prominent with regard to actual conditions. So using mathematical models in locating mosques reduces time and the cost of access to mosques and also is a positive step toward increasing coefficient of spirituality in society.

Keywords:

Mosque, locating, allocation, locating mosques, hierarchy analysis process.

Imam Sadiq University

Faculty of Islamic Studies and Management

Thesis Presented For the Degree of Master of Art In Management Faculty of Islamic Studies and Management

Designing a Mathematical Model for Location of Mosques (Case Study: 6th District of Tehran)

Supervisor: Adel Azar PH.D.

Advisor: Meisam Latifi PH.D.

Student: Mahdi Torkamani

February 2012

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

گرایش تحصیلی

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر