پایان‌نامه: نقد و تحلیل روایات «ارتداد» در صحیح بخاری و صحیح مسلم

رایگان

توضیحات

دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته الهیات، معارف اسلامی و ارشاد

(گرایش علوم قرآن و حدیث)

نقد و تحلیل روایات «ارتداد» در صحیح بخاری و صحیح مسلم

استاد راهنما:

دکتر محمود کریمی

استاد مشاور:

دکتر مهدی ایزدی

دانشجو:

علی عبدالله‌زاده

            شهریور ۱۳۹۳

چکیده:

احادیثی با موضوع ارتداد صحابه در صحیحین آمده است. نظر به حساسیت مفهوم ارتداد فقهی و همچنین کاربرد این مفهوم درباره صحابه بررسی دلالی روایات با نظر به آراء شارحان اهل سنت امری ضروری به نظر می رسد. همچنین تعارض این روایات با ادله عدالت صحابه اهمیت آن را دوچندان می نماید.

در پژوهش حاضر ضمن بررسی مفهوم ارتداد و صحابه این نتیجه حاصل شد که ارتداد دارای دو معنی اصطلاحی و لغوی است که در زبان عرب، آیات و روایات هر دو معنی به کار رفته است. کاربرد معنی لغوی در بحث جاری می تواند مفهوم فسق و نه کفر را برای اصحاب اثبات نماید. صحابی نیز به معنی فردی است که با پیامبر به مقداری معاشرت نماید که از دید عرف به او معاشر بگویند.

نیز در بررسی آراء اهل سنت توجیه های آن ها در دو زمینه خلاصه گشت. زمینه اول که شامل دوازده نظر است، وجوه معنایی کفر و زمینه دوم که شامل نه نظر است مصداق اصحاب در روایات ارتداد است.

همچنین در بررسی معیارهای تعیین قلمرو مرتدان فزونی حجم مرتدان و شمول این روایات بر برخی از بزرگان مهاجر و انصار دانسته شد.

سپس به بررسی پیش فرض های شارحان اهل سنت پرداخته شد که دو موضوع ارتداد در معنی لغوی و اصطلاحی و عدالت صحابه مورد بررسی قرار گرفت که در نتیجه امکان معنی لغوی ارتداد به معنی فسق مورد تایید و عدالت صحابه مورد نقد قرار گرفت. نهایتا با بررسی توجیه های اهل سنت مشخص گشت که کفر در روایات ارتداد مرادف با ضلالت است. هم چنین درباره مصداق اصحاب در روایات ارتداد می توان این روایات را شامل کسانی دانست که به نوعی دارای انحراف گشته اند. این دسته می توانند از اصحاب معروف و برجسته نیز باشند که مبتلا به ارتداد، انجام کبیره، نفاق یا بدعت گشته اند.

واژگان کلیدی: ارتداد، صحابه، صحیح بخاری، صحیح مسلم

العئوان: تقییم و تحلیل أحادیث «الارتداد» فی صحیح البخاری و صحیح مسلم

الأستاذ المشرف: الدکتور محمود کریمی بنادکوکی

الأستاذ المساعد: الدکتور مهدی إیزدی

الطالب: علی عبدالله زاده

الفرع الدراسی: الشریعه

الخلاصه:

هناک أحادیث فی الصحیحین حول ارتداد الصحابه. من الضروری دراسه هذه الأحادیث بالالتفات إلی آراء شرّاح السنّه نظرًا إلی حسّاسیه الارتداد بالمعنی الفقهی واستعمال هذه المفرده للصحابه. تتضاعف أهمیّه هذه الأحادیث حیث إنّها فی تعارض مع عداله الصحابه.

تبیِّن دراسهٌ الارتداد والصحابه فی هذا البحث أنّ للارتداد معنیین المعنی الاصطلاحی والمعنی اللغوی حیث یفید المعنی اللغوی فی هذا البحث الرجوع مطلقًا فیشمل الفسق أیضًا. تُطلق الصحابه أیضًا علی من عاشر النبی صلی الله علیه وآله علی نحوٍ یطلق العرف علیه عنوان المعاشر.

تلخّص ما ورد عن أهل السنّه فی شرح هذه الأحادیث فی حقلین. الحقل الأوّل یشمل علی اثنی عشر رأیًا حول الوجوه المعنویه لمفرده الکفر والحقل الثانی یشمل علی تسعه آراء حول أنّه ما هو مصداق الأصحاب فی هذه الأحادیث.

ظهر أیضًا فی دراسه معاییر تحدید حوزه المرتدین کثرتهم وشمول هذه الروایات علی بعض الأفاضل من المهاجرین والأنصار.

ثمّ جری دراسه افتراضات شرّاح السنّه فی مجالی معنی الارتداد وعداله الصحابه وتمّ تأیید إمکانیه إفاده الارتداد، المعنی اللغوی وجری تقییم عداله الصحابه. أخیرًا و مع دراسه آراء أهل السنّه ظهر أن الکفر یدلّ علی الضلاله فی أضیق النطاقات فی هذه الأحادیث ومن الممکن أیضًا شمول هذه الأحادیث علی بعض أفاضل الأصحاب حیث ابتلوا بنحو من الاعوجاج أعمّ من الارتداد أو الفسق أو النفاق أو البدعه.

الکلمات الرئیسه: الارتداد، الصحابه، صحیح البخاری، صحیح مسلم

Abstract

There are some Hadiths in al-Sahihain which are related to the issue of Sahabah’s apostasy (irtidād). Review of Hadiths with regard to the ideas of the Sunni commentators is necessary due to the sensitivity of juridical apostasy and its application for Sahabah. The conflict between these Hadiths and justice (Adaalah) of Sahabah will also double its importance. In the present study, in addition to the review of Sahabah’s apostasy, we reached to the result that apostasy has two meanings: the literal and idiomatic. It literally means the absolute abandonment which contains debauchery, too. Sahabah also means the person who associates with prophet to the extent that customarily can be called companion. Also, Sunni’s justifications were summarized in two contexts by studying their opinions. The first context contains twelve comments on semantic aspects of blasphemy and the second context includes nine comments on the instances of Sahabah in Hadiths of apostasy.What’s more, the review of criteria of scoping apostates, the excess of number of apostates and inclusion of the Hadiths on some of the leaders of Muhajirun and Ansarwere discovered. Then, in the Sunni commentators’ assumptions, two subjects of apostasy in the literal and idiomatic meanings of justice (Adaalah) of Sahabahwere examined and as a result the possibility of literal meaning of apostasy in the meaning of debauchery was approved and justice (Adaalah) of Sahabahwas criticized. Finally, by assessing the justifications of Sunnis a fact was identified that blasphemy in apostasy’ Hadiths at least means straying. We can also say that these Hadiths include those who have been deviated somehow. This group can be famous and greatSahabah who committed apostasy, deadly sins, hypocrisy or heresy.

Keywords: apostasy (irtidād), Sahabah (companions), Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim.

Imam Sadiq (A.S.) University

Faculty of Islamic Studies, theology and guidance

 

 

 

A Thesis Presented for the Degree of Master of Quran and hadith         

Criticize and Study of “apostasy” traditions in Sahih of Bokhari and Sahih of Moslem

Supervisor:

Mahmoud Karimi Banadkooki (Ph.D)

Advisors:

Mahdi Izadi (Ph.D)

Student:

Ali Abdollahzadeh

September 2014

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

گرایش تحصیلی

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر