دروس و منابع حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها

پایان‌نامه: تبیین مفهومی اقتصاد مقاومتی و شاخص سازی و سنجش مقاومت‌پذیری اقتصاد ایران

دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و اقتصاد
تبیین مفهومی اقتصاد مقاومتی و شاخص سازی و سنجش مقاومت‌پذیری اقتصاد ایران
استاد راهنما: دکتر داوود منظور
استاد مشاور: دکتر احمد شعبانی
دانشجو: یاسین فروغی زاده
شهریور ۱۳۹۳

چکیده:
آنچه ما در ایران تحت اقتصاد مقاومتی می شناسیم متأثر از برداشت خاصی است که اولین بار رهبر انقلاب در سال ۱۳۸۹ در جمع کارآفرینان بیان فرمودند و بعدازآن به تبیین آن و بیان الزامات و اهمیت اقتصاد مقاومتی پرداختند. اقتصاد مقاومتی به‌عنوان یک راهبرد کلان در عرصه مدیریت اقتصادی کشور مطرح است. در این بیان اقتصاد مقاومتی توانایی و ظرفیت کشور برای ایستادگی در برابر تکانه‌های واردشده به اقتصاد با توجه به حفظ مسیر رو به رشد خود است. در ادبیات جهانی از مفهومی مشابه اقتصاد مقاومتی با عنوان تاب‌آوری اقتصادی یاد می‌شود. تاب‌آوری توانایی بازگشت سریع به حالت اولیه براثر اثرات خارجی ناگوار تعبیر شده است. در ادبیات اقتصادی، اقتصاد مقاومتی با سه توانایی تعریف می‌شود: توانایی بازیابی و برگشت به حالت اولیه بعد از وارد شدن شوک‌های خارج از سیستم، توانایی ایستادگی و مقابله در مقابل شوک‌ها و سوم توانایی اجتناب از شوک.
مقاوم‌سازی اقتصاد از اصول اولیه در ساخت هر اقتصادی است. لذا ساختار و نظام اقتصادی کشور باید به‌گونه‌ای طراحی‌شده باشد که در برابر آسیب‌های احتمالی از خود مقاومت نشان داده و بتواند به‌سرعت خود را ترمیم کند. در این میان توجه به نقاط آسیب‌پذیر اقتصاد جهت مقاوم‌سازی بسیار بااهمیت است.
ارائه تحلیل از بهبود یا وخامت درجه مقاومت اقتصادی وابسته به ارائه شاخص‌های صریحی است که بتوانند درمجموع میزان مقاوم بودن یا آسیب‌پذیری یک اقتصاد ملی را روایت نمایند.
برای سنجش میزان مقاومت‌پذیری اقتصاد شاخصهای مختلفی تعریف ارائه کرده اند که به شاخص تاب‌آوری موسوم‌اند. این شاخص متشکل از چندین متغیر جزئی یا زیر شاخص هستند که به توصیف اجزاء و بخش‌های اقتصاد مقاومتی می‌پردازند. هرکدام از این زیر بخش‌ها به‌تنهایی به مقاوم‌سازی اقتصاد کمک می‌کنند. به دلیل تحلیل جانب کلان اقتصاد، این شاخص‌ها عمدتاً شاخص‌های کلان اقتصاد هستند. در این مطالعه بعد از ارائه مدل مفهومی اقتصاد مقاومتی، با توجه به مفهوم اقتصاد مقاومتی و الزامات تحقق آن در کشور، همچنین مخاطرات و آسیب‌پذیری‌های اقتصاد و نقاط ضعف اقتصاد ایران، می‌توان شاخص مقاومت‌پذیری اقتصاد ایران را از طریق محاسبه مقاومت‌پذیری پنج جزء در اقتصاد محاسبه نمود. این اجزاء عبارت‌اند از تاب‌آوری بخش دولت، تاب‌آوری تجارت خارجی، تاب‌آوری محیط کلان اقتصاد، تاب‌آوری بخش تولید و تاب‌آوری عرصه حاکمیت. نهایتاً این شاخص بعد از مشخص نمودن زیر شاخص‌ها و تعیین ضرایب اهمیت آن‌ها از طریق روش خبره سنجی و تحلیل AHP در بازه زمانی ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۰ برای ایران محاسبه ‌شده است
کلید واژه : اقتصاد مقاومتی ،شاخص تاب آوری، شاخص ترکیبی، محاسبه تاب آوری اقتصاد

العنوان: التبیین المفهومی للاقتصاد المقاوم وصیاغه المؤشرات واختبار مدی صمود ومقاومه الاقتصاد الإیرانی
الأستاذ المشرف: الدکتور داوود منظور
الأستاذ المساعد: الدکتور أحمد شعبانی
الباحث: یاسین فروغی زاده
الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه والإقتصاد
الخلاصه :
ما یعرف فی إیران بعنوان الاقتصاد المقاوم، یتأثر بفهم محدد لمقوله قد طرحها المرشد الأعلی للثوره الإسلامیه لأول مره خلال اجتماع مع رجال الأعمال عام ۲۰۱۰ م؛ فبین وطرح سماحته بمتطلب الأمر ضروره وأهمیه الاقتصاد المقاوم فیما بعد أیضا. الاقتصاد المقاوم ذو أهمیه بارزه بصفته استراتیجیه شامله فی ساحه إداره اقتصاد البلد. الاقتصاد المقاوم المنشود ضمن هذا القول، هو مدی قدره البلد علی مقاومه الصدمات الملحقه بالاقتصاد ضمن الأخذ بعین الاعتبار الحفاظ علی السیر نحو النمو والازدهار. یعبّر فی الأدب العالمیعن مفهوم یشبه مفهوم الاقتصاد المقاوم، ویعبّر عنه بالصمود الاقتصادی. فُسّر الصمود بالقدره علی العوده بشکل سریع إلی الوضع السابق الناتج من الآثار الخارجیه القظیعه المترتبه. فی الأدبیات الاقتصادیه یتم التعریف عن الاقتصاد المقاوم بثلاثه أصناف من القدره: القدره علی استعاده الوضع السابق، والعوده إلیه بعد لحاق الصدمات من خارج النظام، والقدره علی المقاومه والصمود أمام الصدمات، وأخیراً، قدره تجنب الصدمات.
یعتبر التعدیل التحدیثی للاقتصاد من المبادئ الأولی فی إنشاء أی اقتصاد. لذلک ینبغی أن یتم تصمیم هیکله و نظام اقتصاد البلد بنحو یظهر صموداً أمام الأضرار المحتمله ویتمکن من ترمیم نفسه بسرعه. کما وإن لأخذ نقاط ضعف الاقتصاد بالحسبان من أجل التعدیل التحدیثی بالغ الأهمیه أیضاً.
یعتمد عرض دراسه لتحسن أو تدهور مدی الصمود الاقتصادی علی عرض مؤشرات واضحه یمکنها بالإجمال شرح مدی مقاومه أو ضعف اقتصاد قومی ما.
قد حُدّد مختلف المؤشرات لاختبار مدی صمود ومقاومه الاقتصاد إذ تُعرف بمؤشر الصمود. یتکوّن المؤشر هذا من العدید من المتغیرات الجزئیه أو المعاییر الفرعیه التی تقوم بوصف أجزاء وأقسام الاقتصاد المقاوم. وتساهم کل من هذه المعاییر الفرعیه بحد ذاتها فی التعدیل التحدیثی للاقتصاد. فغالباً ما تکون هذه المؤشرات مؤشرات الاقتصاد الکلیه بسبب دراسه الجانب الکلی للاقتصاد. بعد عرض نموذج مفاهیمی للاقتصاد المقاوم ضمن هذه الدراسه، ونظرا لمفهوم الاقتصاد المقاوم ومستلزمات تحققه فی البلاد وکذلک الأخذ بالحسبان المخاطر وتعرُض الاقتصاد للمخاطر ونقاط ضعف الاقتصاد الإیرانی، یمکن احتساب مؤشر مدی مقاومه وصمود الاقتصاد الإیرانی بواسطه احتساب مدی مقاومه خمسه أجزاء فی الاقتصاد؛ وهذه الأجزاء هی کما یلی: صمود قطاع الحکومه وصمود التجاره الخارجیه وصمود بیئه الاقتصاد الکلی وصمود قطاع الإنتاج وصمود السیاده. وفی نهایه المطاف قد تم احتساب هذا المؤشر لإیران بعد تعیین المعاییر الفرعیه وتحدید درجه أهمیتها بطریقه تقییم الخبراء وعملیه التحلیل الهرمی (AHP) خلال الفاصل الزمنی الواقع بین ۱۹۹۱ حتی ۲۰۱۱ م.
الکلمات الأساسیه:الاقتصاد المقاوم، المؤشر الصمود، الصمود الاقتصادی

Abstract
In Iran, what is known as “Resilience Economy”,is influenced by a particular interpretation that the Iranian Supreme Leader described the first time among the entrepreneurs in 2010. And after this time he tried to interpret and explainits importance and requirements. Economic resistance is a macro strategy in the management of the country’s economy. In this diction, resilienc economic is the countries’ capacity and ability towithstand theimported shock to economy with respect to growth path. In theworld economic literature people use a similar concept known as Economic Resilience. Economic resilience can be defined as the ability to recover from or adjust to the negative impacts of external economic shocks. In economic literature, the term has been used in at least three senses relating to the ability (a) to recover quickly from a shock; (b) to withstand the effect of a shock; and (c) to avoid the shock altogether.
The issue of resilience building is important for any country. Thus structure of the economyshould be designed so that it can withstand external shocks and bounce back after being adversely affected by a shock.The attention to vulnerable parts of economy for resilience building is very important.
Providing analysis of improvement or deterioration of economic strength depends on indices that can finaly explain level of economic resilience or vulnerablity.
There is an index that measures the level of economic resilience known as Resiliency index. This index contains some sub-indice that describe the economic resilience. Each of these sub-indice can onlyresist the economy.Because of the macro-economic analysis,these indicators are mainly macroeconomic indicators.In this study,after providing a conceptual model of Economic Resilience, due tothe concept of Economic Resilience and the fulfillment of its requirements in this country, and risks and economic vulnerabilities and weaknesses of the Iranian economy, the resiliency index can be measuredthrough determining resistance of the five components of the Iranian econmomy. These components are Government Resiliency, Foreign Trade Resiliency, Macroeconomic Resiliency, Production Resiliency and Governance Resiliency. Finally, after identifying the indicators and determining their significance level through expert assessment and analysis of AHP in the period 1991 to 2011, the index is calculated in Iran.
Keywords: Economic Resilince, Resiliency index, composite indexation, Measuring Economic Resilienc

Imam Sadiq University (a.s)
Faculty of Islamic Studies and Economics
Continuous M.A. Islamic Studies and Economics
Conceptualization of Economic Resilience and indexation and measuring Economic Resiliency of Iran
Supervisor:
Dr.Davod Manzoor
Advisor:
Dr.AhmadShabani
Student:
Yasin Forughizade
September 2014

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “پایان‌نامه: تبیین مفهومی اقتصاد مقاومتی و شاخص سازی و سنجش مقاومت‌پذیری اقتصاد ایران”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *