پایان نامه: مطالعه تطبیقی فرهنگ سیاسی ایران در دوره قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی

رایگان

توضیحات

دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی

رساله دکتری رشته علوم سیاسی (گرایش جامعه شناسی سیاسی)

مطالعه تطبیقی فرهنگ سیاسی ایران در دوره قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی

استاد راهنما:

دکتر غلامرضا خواجه سروی

اساتید مشاور:

دکتر جلال درخشه

دکتر حسن بشیر

دانشجو:

رشید جعفرپور کلوری

اردیبهشت ۱۳۹۲

چکیده:

دستیابی به یک مدل برای تحلیل و تطبیق فرهنگ سیاسی یک کشور در دوره های زمانی مختلف نیازمند مطالعه و بررسی سیستم، فرآیند و سیاستگذاری و نیز رفتار شهروندان آن کشور در فرآیند سیاسی و اجتماعی است. کشور ایران با داشتن تاریخ طولانی تمدنی و نیز دوره های پر فراز و نشیب، تجربه های فراوانی را نصیب مردم ایران کرده است. در دوره های اخیر به خصوص پس از انقلاب مشروطه با ورود اندیشه های جدید مفاهیم مشروعیت سیاسی، مشارکت سیاسی و کارآمدی سیاسی با رویکردی جدید در فرهنگ سیاسی ایرانیان وارد شد. فرهنگ سیاسی در دوره پهلوی به خصوص دوره پهلوی دوم علیرغم وجود لوازم و نمادهای ساختارهای مشارکت سیاسی از قبیل حزب سیاسی، مجلس ملی و انتخابات به دلیل ضعف فرهنگ سیاسی مشارکتی و غلبه رابطه آمریت– تابعیت رشد چندانی نداشت. با پیروزی انقلاب اسلامی بسترها و ساختارهای مناسبی چه به لحاظ قانونی و چه به لحاظ عملکردی برای دستیابی به فرهنگ سیاسی مشارکتی فراهم گردید. اگرچه شرایط کشور در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی چندان تامین کننده وضعیت ایده آل نبوده، اما با بررسی عملکرد سه دهه جمهوری اسلامی در برگزاری انتخابات های متعدد در هر شرایطی و مشروعیت یابی حاکمیت و نیز کارآمدی سیاسی آن می توان دریافت که از دوره پهلوی دوم تاکنون تحول در حوزه فرهنگ سیاسی صورت گرفته است. رساله با روش مطالعه تطبیقی بر اساس نظریه فرهنگ سیاسی آلموند – البته با تنقیح – با رویکرد تحلیلی– توصیفی در سه سطح نظام، فرآیند و سیاستگذاری با سه شاخص مشروعیت سیاسی، مشارکت سیاسی و کارآمدی سیاسی و با استفاده از سه مفهوم فرهنگ سیاسی مشارکتی، فرهنگ سیاسی تبعی و فرهنگ سیاسی محدود به این مقایسه پرداخته و به این نتیجه رسیده که در ایران پس از انقلاب اسلامی مدل ترکیبی فرهنگ سیاسی وجود دارد که در آن سهم فرهنگ سیاسی مشارکتی نسبت به انواع دیگر بیشتر و روند تحول در فرهنگ سیاسی ایرانیان قابل مشاهده است.

کلمات کلیدی : فرهنگ سیاسی، مطالعه تطبیقی، انقلاب اسلامی، فرهنگ مشارکتی، فرهنگ سیاسی ایران.

العنوان: دراسه مقارنه للثقافه السیاسیه فی فتره ما قبل وبعد الثوره الإسلامیه

الباحث: رشید جعفرپور

الاستاذ المشرف: الدکتور غلامرضا خواجه سروی

الاستاذ المساعد: الدکتور جلال درخشه والدکتور حسن بشیر

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه والعلوم السیاسیه

المخلص:

إن التوصل إلی نموذج لتحلیل ومقارنه الثقافه السیاسیه لبلد‌ما فی مختلف الفترات الزمنیه یحتاج إلی دراسه النظام والعملیه و السیاسات وأیضاً سلوک مواطنیها فی العملیه السیاسیه والاجتماعیه. وقد وفرت إیران لشعبها تجارب کثیره وذلک بسبب تاریخها الحضاری الطویل وتقلبات الظروف التی شهدتها علی مدی القرون. وقد دخلت فی الفترات الأخیره، خاصه بعد المشروطه، وتزامناً مع ظهور الأفکار الجدیده مفاهیم الشرعیه والمشارکه والکفاءه السیاسیه ذات اتجاهات جدیده الثقافه السیاسیه للشعب الإیرانی.

ولم تتمتع الثقافه السیاسیه بالنمو البارز فی عصر البهلوی، خاصه عصر البهلوی الثانی بالرغم من وجود مقدمات المشارکه السیاسیه ورموزها کالأحزاب السیاسیه و المجلس الوطنی و الانتخابات و ذلک بسبب الضعف فی الثقافه السیاسیه الاشتراکیه وتغلب علاقه الآمر- التابع.

هذا وتم توفیر أطر وهیکلیات مناسبه قانونیاً وعملیاً للتوصل إلی الثقافه السیاسیه الاشتراکیه نتیجه لانتصار الثوره الإسلامیه. ومع أن ظروف البلد فی بدایه انتصار الثوره الإسلامیه لم تکن تقدر علی توفیر الوضع المطلوب، لکن دراسه أداء الجمهوریه الإسلامیه الإیرانیه فی إجراء الانتخابات المتعدده فی کل الظروف خلال ثلاثه‌ عقود ومشروعیه الحکم فیها و أیضا کفاءته السیاسیه تظهر تطوراً ونمواً فی الثقافه السیاسیه فی إیران منذ سقوط البهلوی الثانی حتی الیوم.

فی هذه الأطروحه تم اعتماد منهج الدراسه التطبیقیه وفقاً لنظریه آلموند للثقافه السیاسیه – بشکل منقح – ذات اتجاهات تحلیلیه – وصفیه فی ثلاثه مستویات و هی: النظام والعملیه و وضع السیاسیات واعتماداً علی ثلاثه مؤشرات وهی: الشرعیه السیاسیه والمشارکه السیاسیه والکفاءه السیاسیه وباستخدام المفاهیم الثلاثه وهی: الثقافه السیاسیه الاشتراکیه و الثقافه السیاسیه التبعیه والثقافه السیاسیه المحدوده و أظهرت أن فی إیران بعد الثوره الإسلامیه یوجد نموذج مرکب للثقافه السیاسیه وللثقافه السیاسیه الاشتراکیه فیه دور أکبر من النوعین الآخرین وسیر التطور فی الثقافه السیاسیه للعشب الإیرانی ملفت للنظر.

المفردات الأساسیه: الثقافه السیاسیه، الدراسه التطبیقیه، الثوره الإسلامیه، الثقافه الاشتراکیه، ثقافه إیران السیاسیه.

Abstract:

Achieving a model for the analysis and comparison of the political culture of   a country in different eras requires the study and the examination of the system, procedure, policy-making and the behavior of that country’s citizens in the social and political procedure. Having had periods of ups and downs, Iran has provided its people a lot of experiences. In the recent periods, especially after the Constitutional Revolution and through the introduction of the new ideas, concepts of the political legitimacy, political participation and political efficacy entered the Iranians’ political culture. In spite of the existing necessities and symbols of the structures of political participation, including political party, national parliament and the election, the political culture in the Pahlavi era, especially the second Pahlavi era, didn’t develop a lot which was due to the weakness of the participative political culture and the dominance of the commanding-subjective relations. After the victory of the Islamic Revolution, proper backgrounds and structures, both in the legal and operational terms, were provided to achieve the participative political culture. Despite lacking in the ideal situation in the early period of the victory of the Revolution, by examining the performance of the Islamic Republic in three decades especially it’s holding successive elections in different conditions and achieving legitimacy of the ruling class together with its political efficacy, it can be understood that since the Second Pahlavi Era the political culture has really developed. Through comparative study based on Almond’s theory of political culture – with some modifications- , and application of the analytical- descriptive approach in three levels of the system, procedure and policy-making , and with three indexes of the political legitimacy, political participation and political efficacy and  also by using three concepts of the participative political  culture, subjective political culture and limited political culture,  this thesis has concluded that, after the Islamic Revolution, the share of  the participative political culture has exceeded other kinds of political culture and the development in Iranians’ political  culture is remarkable.

Keywords: Political Culture, Comparative Study, Islamic Revolution, Participative Culture, Political Culture of Iran.

Imam Sadiq University

Faculty of Islamic Studies and Political Science

Ph.D. Course

Political Science (Political Sociology)

Comparative study of political culture in the period before and after the Islamic Revolution

Supervisor:

Dr. gholam Reza Khajesarvi

Advisor:

Dr. Jalal Derakhsheh, Dr. Hasan Bashir

Student:

Rashid Jafarpoor Kolouri

April 2013

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

استادان راهنما و مشاور

, ,

دانشجو

سال نشر