پایان‌نامه:سینما و یادگیری اجتماعی: ارزیابی نقش والدین در سینمای ایران (۱۳۵۹- ۱۳۸۹) بر اساس معیارهای یادگیری اسلامی

رایگان

توضیحات

دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات

گرایش مطالعات سیاستگذاری

سینما و یادگیری اجتماعی: ارزیابی نقش والدین در سینمای ایران (۱۳۵۹- ۱۳۸۹) بر اساس معیارهای یادگیری اسلامی

استاد راهنما

دکتر حسام الدین آشنا

استاد مشاور

حجت الاسلام و المسلمین علیرضا پناهیان

دانشجو

محمد حسین شاه آبادی

آذر ۱۳۹۱

چکیده

خانواده به عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای اجتماعی که موجب رشد و تعالی فرد و جامعه می‌شود، مورد تاکید علوم مختلفی چون جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و علوم تربیتی است که هر یک با رویکرد مخصوص به خود آن را بررسی نموده‌اند. دین اسلام نیز جایگاه مهم این نهاد را تایید کرده و برنامه کاملی را برای سعادت آن تدوین نموده است که غالب این برنامه، بر نقش ویژه والدین تاکید دارد.

از طرف دیگر، یکی از عناصر بسیار موثر در زندگی امروز رسانه است که بر اساس نظریه «یادگیری اجتماعی» می‌تواند نقش تربیتی داشته باشد و بر افراد و روابط انسانی تاثیر بگذارد. تا جایی که اگر کنترل نشود، ممکن است نهاد خانواده را متزلزل نماید و در مقابل، اگر به خوبی هدایت شود می‌تواند تحکیم‌بخش روابط خانوادگی و موجب استحکام این نهاد مقدس باشد. یکی از نظریاتی که به چگونگی تاثیر رسانه بر مخاطب می‌پردازد، نظریه «بازنمایی» است که معتقد است رسانه در نمایش خود معنایی ساخته و آن را منتقل می‌نماید. مثلا اگر رسانه خانواده‌ای را نمایش دهد که در آن والدین فرزندان را مرتبا کتک می‌زنند، در واقع معنایی را ساخته است که بر اساس آن ارتباط افراد سرد و خشک و فضای زندگی آکنده از اضطراب و تشویش است. این نمایش علاوه بر تولید معنا، می‌تواند تاثیر فرهنگی نیز داشته باشد و موجب شود که رفتار مخاطبان نیز به تدریج سرد و شاید خشونت‌آمیز شود.

از این رو پژوهش حاضر قصد دارد نمایش والدین را بر اساس معیارهای اسلامی بررسی نماید و سپس به تحلیل سینمای ایران بعد از انقلاب اسلامی (از سال ۱۳۵۹ تا سال ۱۳۸۹) به عنوان یکی از مهم‌ترین رسانه‌های کشور بپردازد و ببیند که آیا این رسانه خانواده را آن طور که بایسته است بازنمایی می‌نماید یا خیر. در این راستا انتخاب فیلم‌های مورد تحلیل را از بین فیلم‌های منتخب جشنواره فجر و فیلم‌های پرفروش هر سال قرار داد و از هر دهه یک فیلم را برگزید تا در نهایت ۶ فیلم (۳ فیلم جشنواره: پرنده کوچک خوشبختی، پدر، جدایی نادر از سیمین؛ و ۳ فیلم پرفروش سال: عروس، خواهران غریب، آتش‌بس) نقد و ارزیابی شود. آن گاه ۱۴ سوال را در سه دسته موضوعی تدوین کرد و به تحلیل کیفی فیلم‌ها پرداخت.

نتایج نشان داد که سینمای ایران الگوهای یادگیری اجتماعی در خانواده را طوری نمایش می‌دهد که با معیارهای یادگیری اسلامی مطابقت ندارد و در اغلب موارد- به خصوص نقش والدین و ارتباط آن دو با هم- مخالف نگاه اسلامی است. مثلا در اکثر فیلم‌ها عناصر مهم خانواده اسلامی یعنی «حضور خداوند»، «آرامش»، «رابطه ولایی زن و مرد» و «تربیت ولایی فرزندان» بسیار کم‌رنگ بوده است. همچنین در اکثر موارد، والدین وظیفه خود را انجام نداده و پدر به عنوان ولی، و مادر به عنوان محور عاطفی خانواده قرار نداشتند. به علاوه فیلم‌های جشنواره‌ای که نقش تربیتی والدین را نمایش می‌دادند، از نظر کمی در طول سه دهه انقلاب بیشتر شدند ولی از نظر کیفی به نسبت کیفت‌شان کم‌تر شد. در مقابل، فیلم‌های پر فروش از نظر کمی روند نزولی داشتند ولی از نظر کیفی، در نمایش نقش تربیتی والدین روند صعودی را در پیش گرفتند.

کلیدواژه‌ها: یادگیری اجتماعی، بازنمایی، خانواده اسلامی، نقش تربیتی والدین، سینمای ایران

العنوان: السینما و التعلم الإجتماعی: بحث دور الوالدین فی السینما الإیرانیه (۱۳۵۹- ۱۳۸۹) علی اساس معاییر التعلم الإسلامی

الأستاذ المشرف: الدکتور حسام الدین آشنا

الأستاد المساعد: حجه الإسلام علیرضا بناهیان

الباحث: محمد حسین شاه آبادی

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه الثقافه و الإعلام

الخلاصه:

یؤکد مختلف العلوم کعلم الاجتماع، وعلم النفس والعلوم التربویه علی الأسره کأهم قاعده اجتماعیه تتسبب فی نمو وارتقاء الفرد والمجتمع، وقد درسها کل من هذه العلوم باتجاهات خاصه بها. وأیضاً أکد الإسلام علی مکانه‌ الأسره الرفیعه ونظم برنامجاً شاملاً لتوفیقها وسعادتها والذی یؤکد عاده علی دور الوالدین الممیز.

ومن جهه أخری، یعتبر الإعلام من العناصر المؤثره والفاعله فی حیاه الیوم ومن شأنه أن یکون له دور تربوی علی أساس نظریه «التعلم الاجتماعی» ویترک آثاره علی العلاقات الإنسانیه. بحیث إذا لم تتم السیطره علیه، بإمکانه أن یزعزع أساس الأسره، وفی المقابل إذا تم دلالته بشکل صحیح، یستطیع أن یقوی الأسره والعلاقات الأسریه. إن من النظریات التی‌ تتناول کیفیه‌ تأثیر الإعلام علی الجمهور، هی‌ نظریه «إعاده التصویر» وتعتقد أن الإعلام ینشئ مضموناً فی ما یعرضه وینقله إلی الجمهور. علی سبیل المثال، لو أن الإعلام صوّر أسره یضرب الوالدان الأطفال فیها، فهو فی الواقع ینشئ مضموناً یدل علی علاقات إنسانیه‌ میته وبیئه الحیاه المشوشه والمضطربه. وبالإضافه إلی إنشاء المضمون، من شأن الإعلام أن یترک آثاراً ثقافیه یؤدی إلی بروده علاقات الجمهور وبروز العنف فیها.

وعلی هذا الأساس، یهدف البحث الحاضر إلی دراسه تصویر الوالدین فی الإعلام بناء علی المؤشرات الإسلامیه، ومن ثم تحلیل السینما الإیرانیه بعد انتصار الثوره‌ الإسلامیه (من ۱۳۵۹ إلی ۱۳۸۹ الشمسیه/ الموافق ﻟ ۱۹۸۱ إلی ۲۰۱۱ للمیلاد) کأحد أهم وسائل الإعلام فی البلد ویستنتج أنه هل یصور السینما الأسره کما ینبغی أم لا. ولهذا قام الباحث باختیار الأفلام المدروسه من بین الأفلام المختاره فی مهرجانات الفجر والأفلام التی حققت أعلی إیرادات فی کل عقد، بحیث تم انتخاب ۶ أفلام فی‌ النهایه (۳ أفلام من مختارات مهرجانات الفجر فی کل عقد وهی: طائر السعاده‌ الصغیر، الأب و انفصال نادر وسیمین و ۳ أفلام ذات أعلی إیرادات فی کل عقد وهی: العروس، الأخوات الغرباء، و وقف إطلاق النار) کی تخضغ لعملیه النقد والتقویم. وفی المرحله التالیه، دوّن الباحث ۱۴ سؤالاً فی ثلاثه صنوف وقام بتحلیل الأفلام النوعی.

فقد أظهرت النتائج أن السینما الإیرانیه تعرض نماذج التعلم الاجتماعی فی‌ الأسره بحیث لا تتطابق مع معاییر التعلم الإسلامی وفی معظم الحالات – خاصه بالنسبه لدور الوالدین والعلاقات الثنائیه بینهما – تتعارض مع وجهه النظر الإسلامیه. علی سبیل المثال لم تسلط هذه الأفلام الضوء العناصر المهمه فی الأسره‌ الإسلامیه‌ ک: «وجود الله»،‌ و«السکینه»، و«ولاء الزوج» و«تربیه الأولاد لمراعاه الولایه». أیضاً فی معظم الحالات، لم یقم الوالدان بواجباتهما تجاه الأسره ولم یکن الأب ولیاً والأم محور العواطف. بالإضافه إلی أنه تزاید عدد الأفلام التی رسمت الدور التربوی للوالدین فی المهرجانات کماً خلال ثلاثه عقود، لکنها تنازلت نوعاً. وفی المقابل، تنازل عدد الأفلام ذات إیرادات عالیه بینما تصاعدت هذه الأفلام نوعاً فی تجسید دور الوالدین التربوی.

المصطلحات الرئیسه: التعلم الاجتماعی، إعاده التصویر، الأسره الإسلامیه، دور الوالدین التربوی، السینما الإیرانیه

Abstract:

Family as one of the most important social institutions causes the development and excellence of the individuals and society. It is considered in various sciences such as sociology, psychology and educational sciences while each of them uses a specific approach to study it. Islam also has confirmed the important position of family and has introduced a complete program for its happiness. this program emphasizes more on the role of special role of the parents.

On the other hand, today the media is one of the most effective factors in the social life which -according to the social learning theory- can play educational role and can have effect on the individuals and the human relations such a way that it may make it unstable if it is not controlled . If media is controlled well it can strengthen the family relations and stabilize this holy institutions. One of the theories which explain how media affects its audience is “representation” theory which believes that when the media presents its product, it produces and sends a meaning. For example if the media represents a family that the parents always beat their child, in fact it has produced a meaning which according to it, the relations among persons are cold and emotionless and the life environment is full of anxiety and stress. More over producing the meaning, the show can also have cultural effects and can cause the audiences’ behaviors become colder gradually and maybe more violent.

Therefore, the research intends to study the parents’ show based on the Islamic criteria and then it analyses the Persian cinema after the revolution (from year 1359 to the year 1389) as one of the most important media in the country. The research wants to survey if this media represents the family as is meritorious or not. Hence, to analyze the films, they are chosen from the selected films of Fajr Festival and the best seller films in each year and only one film of each decade. Finally, there 6 films are selected (3 films from the Festival: The Small Bird of Happiness, Father,  separation, and 3 films from the best sellers: The Bride, The homeless Sisters, The Truce) which are analyzed. Then, the research analyzes the films qualitatively by asking 14 questions in three thematic categories.

The results show that Iranian cinema presents the social learning patterns inside the family such a way that they are not consistent with Islamic criteria of learning but mostly they are opposite of the Islamic view _especially on the parents’ role and their relations. For example, in the most films the role of important components of family i.e. ”presence of God”, “peace”, “guardianship relation between man and woman” and “guardianship education of the children” were very poor and pale. Also in the most cases parents did not do their duties and the father was not as the guardian and the mother as the emotional center of the family. Moreover, the Festival films which were showing the parents’ educational role, were increased quantitatively during three de       after the Revolution while they were decreased qualitatively. Instead, the best seller films were decreased quantitatively but were increased qualitatively in showing the parents’ educational role.

Keywords:

Social Learning, Representation, Islamic Family, the Parents’ Educational Role, Iran Cinema

Imam Sadigh (A.S.) University

Faculty of Islamic Studies and Culture and Communication

Field Policy Making Studies Area

Cinema and Social Learning: Evaluation of the Educational Role of Parents in Iranian Cinema (1981- 2010) on the basis of Islamic Educational Standards.

Supervisor

Hesamodin Ashna

Advisor

Ali Reza Panahian

Student

Mohammad Hossein Shahabadi

November 2012

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

گرایش تحصیلی

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر