پایان‌نامه:سیاست‌های ممیّزی کتاب در جمهوری اسلامی ایران و مبانی فقهی آن

رایگان

توضیحات

دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات

پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد پیوسته

گرایش مطالعات سیاستگذاری

سیاست‌های ممیّزی کتاب در جمهوری اسلامی ایران و مبانی فقهی آن

استاد راهنما:

دکتر احمدعلی قانع

استاد مشاور:

دکتر محمّدمهدی فرقانی

دانشجو:

حسن حسینی‌نیکو

شهریور ۱۳۹۳

چکیده

انقلاب اسلامی ایران، پیش از آنکه یک انقلاب سیاسی یا اقتصادی باشد، یک انقلاب فرهنگی بوده است. به این معنا که ریشه‌های شکل‌گیری و رواج گفتمان آن را باید در یک مجموعه نیازهای فکری، دینی و فرهنگی ارزیابی کرد که در اثر بی‌توجّهی سالیان پیش از آن به ارزش‌های اسلامی ایجاد شده است. بنابراین طبیعی است که حفظ این انقلاب و پاسداری از ارزش‌های اسلامی احیاء شده توسّط آن را متوقّف بر مراقبت از آن سلسله باورها بدانیم. از جانب دیگر، تولیدگران عرصه‌ی هنر و فرهنگ، برای تولید آثار مورد نظر خود، به آزادی اجمالی و وسعت‌نظری در برخورد با آثار فرهنگی احتیاج دارند تا بتوانند به عنوان چشم و گوش‌های جامعه وظیفه‌ی خود را در آگاهی‌بخشی به مردم و ادای دین خود به آنان ادا کنند. کتاب، به عنوان قدیمی‌ترین رسانه، قدیمی‌ترین محلّ تنازع میان این دو دسته از نیروهای فرهنگی جامعه بوده است. ممیّزی کتاب در عین حال، هم ابزاری برای پاسداری از ارزش‌های مورد قبول جامعه، و هم ابزاری برای ایجاد محدودیت در بیان هنرمندان و روشنفکران جامعه به شمار می‌رود. در پایان‌نامه‌ی حاضر تلاش می‌شود با مقایسه‌ی ساز و کارهای اجرایی و قانونی ممیّزی پس از انقلاب با پیش از آن، و نیز بررسی تطبیقی آنچه که در عرصه‌ی عمل در این دو تاریخ اتّفاق افتاده است، امکانی برای بازنگری در سیاست‌های ممیّزی به منظور نیل به هر دو دسته از اهداف فوق‌الذّکر، به دست داده شود و نیز با بررسی مبانی فقهی مطروحه توسّط هر دو دسته از موافقان و مخالفان ممیّزی کتاب، امکانی برای بازنگری در مبانی فقهی سیاست ممیّزی، و تدوین این مبانی با در نظر گرفتن دو دسته از اهداف و سیاست‌های شرعی فراهم آورده شود.

واژگان کلیدی: انقلاب اسلامی، کتاب، سیاست ممیّزی، سازمان اداری، ساز و کار قانونی، سیاست در عرصه‌ی اجرا، مبانی فقهی.

العنوان: «سّیاسات الرّقابه علی الکتب فی الجمهوریه الإسلامیه الإیرانیه و أسسها الفقهیه»

الطالب: حسن حسینی‌نیکو

فرع الدّراسی: الدراسات الإسلامیّه و الثّقافه و الإعلام

استاذ المشرف: الدکتور احمدعلی قانع

استاذ المساعد: الدکتور محمّدمهدی فرقانی

الخلاصه:

یمکن إعتبار الثوره الإسلامیه فی إیران ثوره ثقافیه قبل کونها ثوره سیاسیه أو اقتصادیه. أعنی أسس الّتی شکّلت و روّجت خطابها، کانت تستمدّ جذورها من مجموعه من الإحتیاجات الفکریه و الدینیه و الثّقافیه الّتی نجمت بسبب إهمال القیم الإسلامیّه علی مرّ السّنین قبل الثّوره الإسلامیّه فی إیران. فمن الطّبیعی أنّنا نری الحفاظ علی الثّوره و دعم القیم الإسلامیّه الّتی تمّ إحیاءها من قبل الثّوره، متوقّفاً علی الإحتفاظ بتلک المجموعه من المعتقدات. و من ناحیه أخری، المنتجون فی ساحه الثّقافه و الفن، یحتاجون إلی شیء من الحرّیّه و سعه النّظر فی انتجاهم للآثار الثّقافیّه، کی یمکنهم ذلک من أداء واجبهم تجاه المجتمع علی أنّهم عیون المجتمع و آذانه. کان الکتاب أقدم ساحه للنّضال بین هاتین المجموعتین من قوی الثّقافیه فی المجتمع، کما یعتبر من أقدم وسائل للإعلام. الرّقابه علی الکتب هو أداه لدعم القیم المقبوله من قبل المجتمع، کما یمکن اعتبارها فی نفس الوقت، أداه لخلق قیود علی ما یتفوه به المثقفون فی المجتمع.

فی هذه الأطروحه، سأحاول أن أطرح مدی إمکانیه إعاده النّظر فی سّیاسات الرّقابه علی الکتب، مقارنه بالهیاکل الإداریه و القانونیه للرّقابه علی الکتب قبل و بعد الثوره الإسلامیه، و استخدام الدّراسات المقارنه لتحقیق الأهداف المذکوره. و أیضاً سأحاول أن أطرح الإمکانیه الإعاده النّظر فی الأسس الفقهیّه المتعلقه بالمسأله، و ذلک من خلال التّصفّح فی الأسس الفقهیّه المذکوره من کلا الجهتین المعارضتین فی المسأله.

الکلمات الأساسیّه: الثوره الإسلامیّه، الکتاب، سیاسه الرّقابه، الهیکل الإداری، الهیکل القانونی، السّیاسه فی مجال التّطبیق، الأسس الفقهیّه.

Abstract:

Islamic Revolution in Iran was a cultural revolution more than a political or economic revolution. This means that it is rooted in a set of intellectual, religious and cultural needs as a result of an inattention to the Islamic values during the several years ago. Therefore, it is very natural that the preservation of the revolution and the Islamic values restored by it, depend on safeguarding those set of beliefs. On the other hand, cultural producers need some freedom and tolerance for their creations so that they can perform their duties about public awareness and act as the society’s eyes and ears. Book as the oldest media has been a matter of contention between the two sides in our society. Book censorship is both a tool for preservation of the socially accepted values, and an instrument of limitations for artist’s and intellectual’s expressions.

In this thesis, we tried to reach a revision of censorship policies in order to create a possibility of achieving the above purposes. This was done by comparing book censorship’s administrative and legal mechanisms, before and after the Islamic Revolution, using a comparative study. This has paved the ground for reviewing juridical bases of censorship policies by theoretical investigation in those juridical bases discussed by those who are for and against.

Keywords: The Islamic Revolution, book, censorship policy, administrative mechanisms, legal mechanisms, policy in action, juridical bases.

Imam Sadiq University

Faculty of Islamic Studies and Culture and Communication Field

Policy Making Studies Area

Book Censorship Policies in Islamic Republic of Iran and its juridical bases

Supervisor:

Dr. Ahmad Ali Ghane

Advisor:

Dr. Mohammad Mahdi Forghani

Student:

Hasan Hoseini Nikoo

September 2014

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

گرایش تحصیلی

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر