پایان‌نامه: تحلیل اختلاف قرائات قرآن کریم در احادیث اهل بیت (علیهم السلام)

رایگان

توضیحات

دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد

رساله دکتری رشته الهیات، معارف اسلامی و ارشاد

گرایش علوم قرآن و حدیث

تحلیل اختلاف قرائات قرآن کریم در احادیث اهل بیت (علیهم السلام)‏

استاد راهنما:

دکتر مهدی ایزدی

اساتید مشاور:

دکتر احمد پاکتچی         و           دکتر حسن بشیر

دانشجو:

محمد جانی پور

اردیبهشت  ۱۳۹۴

چکیده

کلمات ائمه اطهار(ع) پس از قرآن کریم، گرانقدرترین میراث دین مبین اسلام است که قابلیت آن را دارد در حوزه‌های مختلف علوم بشری مورد استفاده قرار گرفته و بعنوان مبنایی برای مطالعات بنیادین و کاربردی در نظر گرفته شود،‌ به شرط آنکه بتوان دیدگاه‌ها و مبانی نظری ائمه اطهار(ع) را از خِلال تجزیه و تحلیل گفتار ایشان و با استفاده از روش‌های علمی و دقیق بازشناسی نمود.

در این رساله تلاش شده تا موضوع مهم اختلاف قرائات قرآنی از منظر ائمه اطهار(ع) مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته و در نهایت موضع ایشان در این خصوص، کشف و تبیین شود. بویژه اینکه چه جریان‌هایی در قرون اول و دوم هجری در خصوص موضوع قرائت قرآن و اختلاف قرائات آن وجود داشته و از عرضه احادیث اهل بیت(ع) بر جریان‌های مطرح در زمان حضور ایشان و تحلیل آن‌ها، چه نتایجی می‌توان گرفت؟

آنچه اهمیّت پرداختن به این موضوع را ترسیم می‌کند؛ مبنا بودن قرائت قرآن در راستای فهم و تفسیر آن، ضرورت اثبات حجیّت الفاظ قرآن، وجود ابهام در فهم و برداشت‌های مختلف از برخی روایات مرتبط با موضوع، تحوّل فهم‌های مختلف صورت گرفته از این روایات در گذر زمان، و در نهایت عدم تبیین دقیق موضع ائمه اطهار(ع) نسبت به مسئله اختلاف قرائات و ترسیم راهکارهای ایشان جهت وصول به قرائت صحیح و حقیقی قرآن کریم است.

بدیهی است در رابطه با این موضوع که یک پدیده فرهنگی-اجتماعی مربوط به صدر اسلام است، در عین آنکه تحلیل‌های سندی و متنی مفید می­باشند، تحلیل‌های تاریخی و اجتماعی نیز کارساز بوده و می‌توانند علت بسیاری از حوادث و رویدادهای تاریخی را توضیح دهند، از این رو، پس از تحلیل­های سندی و متنی، از روش­های تحلیل محتوا و تحلیل گفتمان (پدام) نیز کمک گرفته شده تا دلالتهای برون متنی احادیث و شرایط تاریخی عصر صدور روایات شناسایی و در نهایت گفتمان زمینه­ساز تولید آنها تبیین شود.

نتایج این تحقیق نشان می­دهد عمده روایات صادقین(ع) در راستای تبیین گفتمان «تحریف ناپذیری قرآن» و به منظور مقابله با اندیشه­های انحرافی غلّات، مصون سازی جامعه نسبت به این آموزه­ها و معرفی قرآن بعنوان ملاک و معیاری ثابت و معتبر بوده است. بهره­گیری از روش­های تحقیق میان رشته­ای متعدد و بومی­سازی آنها جهت فهم نصوص دینی، از دیگر نوآوری­های این رساله است.

کلیدواژگان:قرآن کریم، صادقین(ع)، اختلاف قرائات،‌ نقد حدیث،‌ تحلیل محتوا،‌ تحلیل گفتمان (پدام).

تحلیل فروق قراءات کتاب الله الکریم فی أحادیث أهل البیت علیهم السلام

ملخّص:

تُعدُّ کلمات الأئمه الأطهارعلیهم السلام أغلی تراث للدین الحنیف بعد کتاب الله الکریم، و هی تسع لأن یستفاد منها فی مختلف مجالات العلوم البشریه و لأن تؤخذ بعین الاعتبار أساً للدراسات الأساسیه و التطبیقیه شرط التمکن من إعاده التعریف برؤاهم و أسسهم النظریه عبر تحلیل و دراسه أحادیثهم علیهم السلام و ذلک استعانه بالأسالیب العلمیه و الدقیقه. ترکزت المساعی فی الأطروحه هذه علی دراسه و تحلیل موضوع مهم متمثل فی فروق القراءات القرآنیه من وجهه نظر الأئمه علیهم السلام و لأن تکشف و تبین الدراسه فی النهایه مواقفهم حول هذا الموضوع، خاصه حول أن أی تیارات فی القرنین الهجریین الأول و الثانی کانت قائمه حول قراءه کتاب الله العزیز و حول الفروق فی قراءاته، و ما هی النتائج التی یمکن استخلاصها من خلال عرض و تحلیل أحادیث أهل البیت علیهم السلام علی التیارات المطروحه فی عصور تواجدهم؟

تکمن أهمیه التطرق إلی هذا الموضوع ومن خلال البحث فی قراءه القرآن الکریم و دور ذلک فی فهمه و تفسیره و ضروره إثبات حجیه ألفاظه و وجود حالات غموض فی فهم بعض الروایات المرتبطه بالموضوع و التلقیات المختلفه منه و تطوّر حالات الفهم المختلفه من هذه الروایات علی مَرّ الزمن، و أخیراً فموقف الأئمه الأطهار علیهم السلام غیر واضح و مبین تجاه موضوع اختلاف القراءات و رسم حلولهم العملیه للوصول إلی القراءه الحقیقیه و الصحیحه لکتاب الله الکریم. من هذا المنطلق و بعد التحلیلات الموثقه أسانیدیه و النصیه استعننا أیضاً بأسلوبی تحلیل المحتوی و تحلیل الخطاب لنعرّف دلالات الأحادیث الخارج نصیه و الظروف التاریخیه لعصر صدور الروایات و لنبین فی النهایه الخطاب المؤسس لإنتاجها. تبین نتائج هذه الدراسه أن غالبیه روایات الأئمه الصادقین علیهم السلام تهدف إلی بیان خطاب «انعدام إمکانیه تحریف القرآن» و مواجهه أفکار الغلاه المنحرفه و صون المجتمع من هذه التعالیم المنحرفه و التعریف بالقرآن میزاناً و معیاراً ثابتاً.

الکلمات الدلیله: القرآن الکریم، الصادقین (علیهم السلام)، فروق القراءات، نقد الحدیث، تحلیل المحتوی، تحلیل الخطاب.

Analysis on Difference of Holy Quran’s Reading in Imams’ Hadiths

Abstract:

After Quran, Imams’ words are the most precious heritage of Islam which have the capacity to be used in various fields of human sciences and to be considered as a base for practical and fundamental readings, in condition that we can recognize Imams’ views and theoretical basics through their discourse analysis using scientific different Quranic readings (recitation) ways.

In this essay it has been tried to analyze an important issue “difference Quran readings” from Imams’ views and finally discover and clarify their point of view. Specially what kind of views have been in first and second Hijri centuries about reading Quran and its differences and what kind of result can we get from applying Imams’ traditions on discussions which were proposed on the time of their presence.

The thing which shows the importance of paying attention to this issue, is priority of reading Quran to understand and interpret it, necessity of proving authority of Quran’s words, ambiguity in understanding and different deductions of some of stories related to topic, evolution of various understandings from these stories in time passed and at last not exactly clarifying Imams’ position toward reading differences issued and showing their solutions to get correct reading of Holy Quran. Hence, after textual and documental analysis, discourse analysis and content analysis have been used to recognize traditions out of text proofs and historical conditions of traditions issuing time and finally explain discussion of traditions production grounds.

The result of this research shows that most of Imam’s stories are in direction of explaining discourse “Quran non-falsification” and to oppose deviation thoughts, protection society toward these lessons and introducing Quran as a fixed criterion.

Keywords: The Holy Quran, Imam Sadiq & Baqer (p.b.u.h), Various Readings, Critical Tradition, Content Analysis, Discourse Analysis.

Imam Sadiq University

Analysis on Difference of Holy Quran’s Reading

in Imams’ Hadiths

Mohammad Janipoor

Supervisor :

Mahdi Izadi

Advisor:

Ahmad Pakatchi      &       Hasan Bashir

April 2015

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

گرایش تحصیلی

استادان راهنما و مشاور

, ,

دانشجو

سال نشر