پایان­‌نامه: تحلیل و نقد نظریه ام­القری در اندیشه سیاسی متفکران مسلمان

رایگان

توضیحات

دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی

پایان­‌نامه دوره کارشناسی ارشد پیوسته رشته معارف اسلامی و علوم سیاسی

تحلیل و نقد نظریه ام­القری در اندیشه سیاسی متفکران مسلمان

استاد راهنما: دکتر اصغر افتخاری

استاد مشاور: دکتر ناصر جمال زاده

دانشجو: مجید افضل زاده

آذر ۱۳۹۰

چکیده

موضوع نحوه ساماندهی مجموعه مسلمانان از جمله مسائل با اهمیت جوامع و متفکرین مسلمان بوده است به طوری که آراء و نظرات مختلفی در ارتباط با این موضوع از سوی اندیشمندان مطرح گردیده است. نگارنده در راستای پاسخ به این مسئله با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی مفهوم ام­القری، به عنوان سامان­گر دول و جوامع مسلمان، از منظر اندیشمندان اهل­سنت و شیعه  پرداخته است. سؤال اصلی رساله عبارت است از: نظرات متفکران مسلمان درباره ام­القری چیست و نقدهای وارده به آن­ها کدامند؟ نگارنده در پاسخ به سؤال اصلی در ابتدا به بررسی خاستگاه و سیر تحول تاریخی مفهوم ام­القری از صدر اسلام تا دوران معاصر پرداخته است و ام­القری را در شاکله­های حکومتی دو مکتب خلافت و امامت بررسی نموده است و پس از آن به نظرات سیاسی اندیشمندان مسلمان پرداخته است. سید جمال­الدین اسدآبادی، عبدالرحمن کواکبی، محمد رشیدرضا، علی عبدالرازق، عبدالرزاق سنهوری و محمد ضیاءالدین الریس از جمله اندیشمندانی هستند که در قلمروی اهل­سنت نظریه­پردازی نموده­اند. محمدباقر صدر، محمدحسین فضل­الله، محمد منتظری، محمدجواد لاریجانی و امام خمینی(ره) نیز متفکران شیعی ام­القری را تشکیل می­دهند که در قلمروی شیعه نظریه­پردازی نموده­اند. پس از بررسی نظرات متفکرین سنی و شیعه به بررسی نقاط اشتراک و افتراق دو مکتب نظری و نقد نظرات پرداخته شده است. تبیین خاستگاه نظریه ام­القری و بررسی، تطبیق و نقد آراء و نظرات اندیشمندان شیعه و اهل­سنت در حوزه ام­القری از جمله دستاوردهای این رساله می­باشد.

کلمات کلیدی:ام القری، اسلام، شیعه، اهل سنت

الخلاصه

تعدّ مسأله کیفیه تنظیم جمله المسلمین من القضایا الهامّه للمجتمع المسلم و المفکرین الإسلامیین و لذلک قد أثیرت الکثیر من  النظریات و الآراء حول هذه المسأله من قبل العلماء. یتابع الکاتب من أجل الإجابه على هذا السؤال بطریقه وصفیه تحلیلیه تحلیل مفهوم أمّ­القری کمفهوم منسق للحکومات و المجتمعات الإسلامیه من وجهه نظر علماء أهل­السنه و الجماعه و الشیعه. و السؤال الرئیس فی هذه الرساله هو: ما هی نظریات المسلمین حول أمّ­القری و ما هی الإنتقادات ضدها؟ یحلل الکاتب للإجابه علی السؤال الرئیس، بدایه منبت و مسار التطور التاریخی لمفهوم أم­القری من طلیعه الإسلام حتی الأزمنه المعاصره. و إستقصی أم­القری فی الخطابات الحکومیه عند مدرستی الخلافه و الإمامه. و بعد ذلک تطرق إلی وجهات النظر السیاسیه لدی العلماء المسلمین. السید جمال­الدین الأسدآبادی، عبدالرحمن الکواکبی، محمد رشید الرضا، علی عبدالرازق، عبدالرزاق السنهوری و محمد ضیاءالدین الریس من مفکری السنه الذین نظّروا فی هذا المجال. محمدباقر صدر، محمدحسین فضل الله، محمد منتظری، محمدجواد لاریجانی و الإمام الخمینی(ره) أیضا هم من مفکری الشیعه الذین نظّروا فی مجال أم­القری. بعد إستعراض نظریات المفکرین السنه والشیعه أستعرضت النقاط المشترکه والمفارقات بین المدرستین التجریدیه وتقریع النظریات.ومن إنتاجات هذه الرساله هی إیضاح منطلق نظریه أمّ­القری و إستعراض و مقارنه و تقریع أفکار و نظریات المفکرین السنه و الشیعه فی إطار و حدود أم­القری.

الکلمات الرئیسه:

أمّ القری. الإسلام. الشیعه . السنه.

 Abstract

The issue of organizing the Moslem community is one the concept of Umm al-Qora is dealt with in accordance with its importance. The author of this thesis, in order to illustrate the concept of organizing the Moslem community, has studied the concept of Umm al-Qora. The research method is descriptive-analytical, where different scholars’ viewpoints are described, followed by respective analysis. The main question of the thesis is: what do Moslem scholars think about Umm al-Qora? And what are the main critics about it? In order to answer the main question, initially, the origins and evolution of the concept “Umm al-Qora” was investigated in terms of both al-Khilafah and al-Imamah schools of thought. Then, Moslem scholars’ political opinions have been dealt with. Seyyed Jamal al-Din Asadabadi, Abd al-Rahman al-Kawakibi, Muhammad Rashid Rida, Ali Abdul Razzaq, Abdul Razzaq al-Sanhouri and Muhammad Ziauddin al-Rais are among those Sunni scholars who have theorized the issue, whereas Muhammad Hussein Fadlullah, Mohammad Montazeri, Mohammad Javad Larijani and Emam Khomeini are the main Shia scholars who have also theorized the issue. After investigating the opinions of the mentioned Sunni and Shiite scholars, the common points of the two theoretical schools of thought have been dealt with along with their differentiation points. The main outcome of this thesis is such investigation and comparison of outstanding Islamic scholars’ opinions so that it be an starting point for presenting the most efficient pattern of Moslem organization.

Keywords

Umm al-Qora, Islam, Shia, Sunni

Imam Sadiq University

A THESIS PRESENTATION FOR THE

DEGREE OF MASTER OF ART IN POLITICAL SCIENCE

FACULITY OF ISLAMIC STUDIES AND POLITICAL SCIENCE

Analysis and Criticism of Umm al-Qora theory in Moslem Scholars’ Political Thought

Supervisor:

Dr. A. Eftekhari

Advisor:

Dr. N. Jamalzadeh

  1. Afzalzadeh

December. 2011

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر