دروس و منابع حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها

پایان‌نامه: تحلیل رهیافتهای موجود در نظریه پردازی در اقتصاد اسلامی و پیشنهاد رهیافت مناسب

دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد

پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد

تحلیل رهیافتهای موجود در نظریه پردازی در اقتصاد اسلامی و پیشنهاد رهیافت مناسب

دانشجو:

محمدرضا اسماعیلی

استاد راهنما :

دکتر مهدی صادقی شاهدانی

استاد مشاور:

حجت الاسلام و المسلمین دکتر حسن آقانظری

زمستان ۱۳۸۹

چکیده:

اقتصاد اسلامی از جمله علوم تلفیقی محسوب می شود که در سالهای گذشته بر اساس روش های مدون تلفیق دو رشته مورد توجه و مطالعه قرار گرفته است . این روش ها که در قالب رهیافت های تلفیق دو رشته در محافل آکادمیک دنیا مورد استفاده قرار گرفته است را می توان به صورت های : رویکرد درون رشته ای موازی[۱] ،  رویکرد چند رشته ای[۲] ،  رویکرد میان رشته ای[۳] و  رویکرد فرارشته ای[۴] تقسیم بندی کرد.البته پیش از این رهیافت تلفیقی از سوی برخی صاحبنظران به عنوان بهترین مبنای طراحی اقتصاد اسلامی مورد توجه قرار گرفته است.اما در این میان یک مسئله مهم وجود دارد و آن تفاوت ماهوی اقتصاد و اسلام به عنوان دو دیسیپلین تلفیقی است. به این معنا که اقتصاد یک علم بشری و اسلام یک دین الهی است و لذا روش های مذکور عیناً در رشته اقتصاد اسلامی قابل تطبیق نبوده و نیازمند عمق در فهم اسلام (یا قدرت اجتهاد) به عنوان عنصر تکمیل کننده خواهد بود.

از حیث روش، این تحقیق با مبنا قرار دادن رهیافت های تلفیق دو رشته ، در نظریه پردازی در اقتصاد اسلامی پس از بررسی و تطبیق رویکرد های مذکور با موضوع بحث، تحلیل خودرا در باب ضرورت نیاز به عمق در فهم اسلام ارائه می دهد و نشان می دهد که علی رغم اختلاف در میزان دشواری در اتخاذ رویکردهای فوق ، عمق در فهم اسلام بالاخره در هر رویکرد ضرورت خواهد داشت و با توجه به اینکه این دو دیسیپلین از ماهیت های مشابه برخوردار نیستند ، در بسیاری از مواقع امکان پیوند مستقیم این دو دیسیپلین فراهم نبوده و این کار می تواند تنها به دست فردی واجد شرایط ، محقق گردد و آن شرایط چیزی نیست جز عمق در فهم اسلام یا اجتهاد در معارف دین. و این مسئله با توجه به سطوح مختلف اجتهادی در فقه شیعه ، یک شرط غیر ممکن و صوری نبوده و قابلیت به کار بستن را دارد.

کلمات کلیدی: اقتصاد اسلامی، نظریه پردازی، برنامه ریزی درسی، رهیافت های تلفیقی، برنامه های میان رشته ای.

العنوان:

الباحث: محمد رضا اسماعیلی

الاستاذ المشرف: الدکتور مهدی صادقی شاهدانی

الاستاذ المساعد: الدکتور حسن آقا نظری

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیه و الاقتصاد

الخلاصه

یُحسبُ الاقتصاد الاسلامی من جمله العلوم التلفیقیه التی قد دُرست علی اساس الطرق المدونه ، لتلفیق المجالین فی السنوات السابقه. یمکن تقسیم هذه الطرق التی تَداولت فی محافل الآکادمیه ، فی صوره المناهج لِتلفیقِ المجالین الی: المنهج الموازی ، المنهج المتعددهِ المجالات ، المنهج بین المجالین و المنهج وراء المجالات. وقد تَوَجّه بعضُ الخبراء من قبل الی المنهج التلفیقی باعتباره افضل اساسٍ لتولید الاقتصاد الاسلامی.

و لکن نقطهٌ مهمه فی الموضع و هی الاختلاف الماهوی بین الاقتصاد و الاسلام باعتبارهما مجالین تلفیقیین. بمعنی ان الاقتصادَ معرفه بشریه و الاسلام دینٌ الهی و لهذا  لیست اَلاسالیب المذکوره قابلهً للتطبیق بعینها فی مجال الاقتصاد الاسلامی بل یُحتاج الی فهمٍ عمیق للاسلام (ای اجتهاد) باعتباره عنصراً مکملا.

من حیث الاسلوب یقدم هذا التحقیق بعد دراسه المناهج المذکوره و تطبیقها ، التحلیلَ فی باب الاحتیاج الی فهمٍ عمیق للاسلام علی اساس المناهج لتلفیق المجالین فی نظریه الاقتصاد الاسلامی و یُبین انّ الاجتهادَ عنصرٌ ضروری فی کل المناهج رغم اختلاف هذه المناهج من حیث الصعوبه و انه لایمکن الاندماج بین هذین المجالین فی اکثر المواقع لاَنهما مختلفین من حیث الماهیه. ولا یمکن تحقق هذا الامر الا بید الواجدالشرائط. و ما هذه الشرائط الّا العمق فی فهم الاسلام، ای الاجتهاد فی معارف الدین. و لیس شرط الاجتهاد  شرطاً غیر ممکن صوریاً. بل یمکن التمسک به مع امعان النظر الی الذرجات الامختلفه لاجتهاد فی الفقه الامامیه.

الکلمات الرئیسه: الاقتصاد الاسلامی، نظریه، المنهج الدراسی، مناهج تلفیقیه ، برامج بین التخصصی

 

 

AN ANALYSIS OF CONTEMPORARY APPROACHES TO ISLAMIC ECONOMICS THEORY

(SUGGESTING SUITABLE APPROACH)

Abstract:

Islamic Economy can be taken into account as an integrated science which has been studied in recent years based on a bi-disciplinary system. The methods used in accordance with bi-disciplinary approach in global academic circles, can be categorized as: Parallel Disciplinary Approaches, Multi-Disciplinary Approach, and Supra/Trans-Disciplinary Approach. Nevertheless, the integrated approach has already drawn the attention of many experts as the best method of designing an Islamic model. But a significant point is the natural difference between Islam and economy as two integrated disciplines. This means that economy is a human science while Islam is a spiritual religion. Therefore the mentioned methods have not any compatibility with Islamic economy and what is needed is a deep understanding of Islamic concepts (power of exegesis[5]) as the complementary element.

Methodologically speaking, this research by considering bi-disciplinary approaches to theorizing Islamic Economy, after  studying and adjusting the mentioned approaches with the paper’s subject , tries to propose its analysis of the  necessity of a deep understanding of Islam and proves that in spite of differences in the difficulty level of applying the  above approaches, a deep understanding of Islam in any approach is a must and with due attention to  the natural dissimilarity of these two disciplines , in many cases a direct connection of these two disciplines is not possible unless done by an expert, and this expertise cannot be accomplished unless there is a deep understanding of Islam and comprehending religion and this issue can be applicable and possible in regard to different levels of exegesis in shi’a juris prudence.

Keywords: Islamic economics, curriculum designing, non-disciplinary approaches, theory, integrated curriculum

AN ANALYSIS OF CONTEMPORARY APPROACHES TO ISLAMIC ECONOMICS THEORY

(SUGGESTING SUITABLE APPROACH)

  • Mohammad Reza Esmaeili
  • Supervisor:
  • Mahdi Sadeghi Shahdani
  • Advisor:
  • Hasan Agha nazari
  • winter 1389

[۱]Parallel Disciplinary Approach

[۲]Multi-Disciplinary Approach

[۳]Interdisciplinary Approach

[۴]Supra/Trans-Disciplinary Approach

[۵]Ijtehad

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “پایان‌نامه: تحلیل رهیافتهای موجود در نظریه پردازی در اقتصاد اسلامی و پیشنهاد رهیافت مناسب”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *