توضیحات

دانشگاه امام صادق علیه السلام

دانشکدهی معارف اسلامی و اقتصاد

پایان‌نامه‌ی دوره‌ی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و اقتصاد

نقد نظام بازار‌ آزاد، از دیدگاه نظریه اخلاق

مجتبی طاهری

استاد راهنما: دکتر داود منظور

استاد مشاور: دکتر حسین هوشنگی

تابستان ۱۳۸۹

چکیده

اخلاق نهادی است که تعامل انسان‌ها با یکدیگر را در چارچوبی از هنجارها، و با استفاده از مفاهیم «نیک» و «بد» شکل می‌دهد. کنش اقتصادی نیز، به عنوان بخشی از زندگی روزمره‌ی انسان‌ها، بی‌نیاز از اخلاق نیست. سخن از تلفیق اخلاق و اقتصاد را می‌توان در دو حوزه پی گرفت: دانش اقتصاد، و روابط اقتصادی میان مردم. اما دانش اقتصاد مرسوم تا چه اندازه توانسته است ملاحظات اخلاقی را در تحلیل‌های خود لحاظ کند؟ آیا اصلا چنین کاری ضرورت دارد؟ از سوی دیگر، آیا نظام بازار آزاد، که معمولا از سوی هواداران دانش اقتصاد مرسوم حمایت می‌شود، یک نظام اخلاقی و انسانی است؟ این تحقیق می‌کوشد پاسخ این پرسش‌ها را هم از منظر هواداران دانش اقتصاد مرسوم و نظام بازار آزاد، و هم از منظر منتقدان آن‌ها بررسی کند. بر اساس یافته‌های این مطالعه، لحاظ کردن ملاحظات اخلاقی، به ویژه در حوزه‌ی اقتصاد رفتاری، نه تنها تحلیل‌ها را به سمت انتزاعی شدن پیش نمی‌برد، بلکه منجر به واقع‌گرایی بیشتر آن‌ها می‌شود. در بررسی ابعاد اخلاقی نظام بازار آزاد، این تحقیق حاکی از آن است که بازار آزاد در برخی حیطه‌ها، از جمله در اهداف غایی (سود اقتصادی به جای شادکامی و زندگی خوب) و در مباحث مربوط به توزیع، دچار ضعف اخلاقی است، اما این که دخالت دولتی لزوما منجر به بهبود وضعیت خواهد شد، محل تردید است. همچنین، بررسی جایگاه اخلاق در اقتصاد از دیدگاه اندیشمندان مسلمان و در سنت فلسفی اسلامی، هدف دیگر این تحقیق است. در این بخش، با بررسی انتقادی افکار بزرگانی چون فارابی، ابن سینا، خواجه نصیر و امام محمد غزالی، به واکاوی چالش‌های پیش‌روی شکل‌گیری ساختار نظری منسجم در حوزه‌ی اخلاق و اقتصاد، در میان این اندیشمندان پرداخته ایم.

واژگان کلیدی: اخلاق و اقتصاد، نظام بازار آزاد، عقلانیت اقتصادی، اقتصاد رفتاری، تدبیر منزل

العنوان: دراسه نقدیه لنظام السوق الحر من منظور الاخلاق

الباحث: مجتبی طاهری

الأستاذ المشرف: الدکتور داوود منظور

الأستاذ المساعد: الدکتور حسین هوشنکی

الفرع الدراسی: الدراسات الإسلامیّه و الاقتصاد

الخلاصه

الأخلاق هی المؤسسه التی تقود تفاعل الانسان مع بعضه البعض، فی إطار من القواعد، وذلک باستخدام مفاهیم «جیده» و «سیئه». السلوک الاقتصادی، هو جزء من الحیاه الیومیه للناس، و لا بد لها من أخلاق. یمکن الحدیث عن دمج الأخلاق و الاقتصاد فی مجالین اثنین هما: علم الاقتصاد والعلاقات الاقتصادیه بین الناس. ولکن هل الاقتصاد التقلیدی تمکن من النظر فی الاعتبارات الأخلاقیه فی تحلیله. و هل هذا الاهتمام ضروری؟ من ناحیه أخرى، هل نظام السوق الحرّه، التی تکون عاده مدعومه من قبل الاقتصادیین التقلیدیین، هو نظام الأخلاقی والإنسانی؟ یحاول هذا البحث الإجابه على هذه الأسئله من منظور الداعمین للاقتصاد التقلیدی و نظام السوق الحره، وأیضا من وجهه نظر منتقدیهم. و بناء على نتائج هذه الدراسه، النظر إلى الاعتبارات الأخلاقیه، وخاصه فی مجال الاقتصاد السلوکی، لا تؤدی إلى مزید من التجرید فی التحلیل، ولکن سوف تؤدی إلى تحلیل أکثر واقعیه. فی دراسه الأبعاد الأخلاقیه لنظام السوق الحره، هذه الاطروحه تشیر إلى أن نظام السوق الحره، فی بعض المجالات، بما فی ذلک الأهداف النهائیه (الربح الاقتصادی بدلا من السعاده والحیاه الطیبه) والتوزیع، لدیها بعض العیوب الأخلاقیه. ولکن هذه الفکره القائله بأن التدخل الحکومی یؤدی بالضروره إلى تحسین الأخلاقیه، أمر مشکوک فیه. والغرض الاخیر من هذا البحث هو دراسه الموقف من الأخلاق فی الاقتصاد من وجهه نظر علماء المسلمین و التراث الفلسفی الإسلامی. فی هذا المقطع، نقوم بدراسه و نقد على أفکار کبار المفکرین مثل الفارابی، ابن سینا، نصیر الدین الطوسی، الإمام محمد الغزالی، و حیث نستعرض التحدیات التی تواجه تشکیل هیکل نظری متماسک فی مجال الأخلاق والاقتصاد، لدی العلماء المسلمین.

الکلمات الرئیسیه: الأخلاق والاقتصاد، نظام السوق الحره، العقلانیه الاقتصادیه، الاقتصاد السلوکی، تدبیر المنزل

Abstract

Ethics is an institution which forms the human’s interaction in a framework of norms, using the concepts “good” and “evil”. Economic behavior, as one part of the people’s daily life, is in need of ethics. Talking about ethics and economics integration can be proceeded in two areas: the economics science, and people’s economic relations. But how much the conventional economics has been able to consider ethical considerations in its analysis? Is such a consideration necessary at all? On the other hand, is the free market system, usually supported by mainstream economists, a moral and humanistic system? This research tries to answer these questions from the perspective of conventional economics, free market system supporters, and the perspective of critics. Based on the findings of this study, the consideration of the ethical considerations, especially in the field of behavioral economics, will not lead analytical abstractions. On the contrary, it will lead to more realistic analysis. After examining the ethical dimensions of the free market system, this research suggests that the free market system, in some areas, such as the ultimate goals (economic profit rather than happiness and good life) and the distribution, has some moral deficiencies. But the notion that government intervention necessarily leads to ethical improvements, is doubtful. Another purpose of this research is the study of the position of ethics in economics from the Muslim scholars’ perspective and Islamic philosophical tradition. In this section, we implement a critical review on thoughts of the great thinkers like Farabi, Ibn Sina, Nasir al-Din Tusi, Imam Mohammad Ghazali, and investigate the challenges which suppress the formation of a coherent theoretical structure in the spheres of ethics and economics.

Keywords: Ethics and Economics, Free Market System, Economic Rationality, Behavioral Economics, Devisal at Home

IMAM SADIQ UNIVERSITY

Faculty of Islamic studies and Economics

A Critcal Survey of Open Market System, from an Ethical Point of View

A Thesis Presented For Degree of M.A. in Economics

Mojtaba Taheri

Supervisor: Dr. Davood Manzoor

Advisor: Dr. Hossein Houshangi

Summer 2010

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “پایان‌نامه: نقد نظام بازار‌ آزاد، از دیدگاه نظریه اخلاق”