دروس و منابع حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها

پایان‌نامه: بررسی انفال در عصر غیبت با تکیه بر مسائل مستحدث

دانشکده الهیات دانشگاه امام صادق (علیه السلام)

رساله دکتری گرایش فقه و حقوق

بررسی انفال در عصر غیبت با تکیه بر مسائل مستحدث

اساتید راهنما:

حضرت آیت الله مهدوی کنی

حضرت آیت الله باقری کنی

اساتید مشاور:

حجه الاسلام و المسلمین مصباحی مقدم

حجه الاسلام و المسلمین دکتر حسینی

حسینعلی سعدی

زمستان ۱۳۸۸

چکیده :

انفال یا ثروت های عمومی از مهمترین منابع مالی حکومت اسلامی است تعیین دقیق مصادیق آن مرهون ارائه تعریف جامع ومانع است که از دیر باز در فقه مطرح بوده وفقها به خاطر دوری از حکومت به ذکر مصادیق موجود اکتفا می کردند با تامل در متون روایی وتحلیل شرایط صدور روایات به نظریه انفال بودن همه ثروت های عمومی رسیده ایم که این تعریف شامل مصادیق نوپیدا هم می شود در بحث تعیین مالک انفال نیز با تبیین معنای صحیح آن به این نتیجه رسیده ایم که مالکیت به معنای تصدی ومدیریت است وبر خلاف رای مشهور مبنی بر وجود سه مالکیت در فقه ، وحدت مالکیت امام ومالکیت مسلمین ،به اثبات رسیده است وبر همین اساس با تامل در کلمات فقها وتحلیل حقیقت ملکیت ،ملکیت عمومی امام را معادل مُلک دانسته ایم وبرهمین اساس امامت به عنوان حیثیت تقییدیه در حوزه مالکیت عمومی ،لحاظ شده است در فصل بعدی با تحلیلی بر روایات اباحه انفال ونیز تحلیلی بر معنای غیبت ،اباحه در زمان بسط ید فقیه جامع الشرایط پذیرفته نشده است چرا که غیبت به معنای عدم تصرف است نه به معنای عدم حضور وبر همین اساس دوره امامان  تحلیل جاری بوده ولی در عصر تحقق حکومت عادله تحلیل پذیرفته نیست وبالاخره در فصل پایانی با تامل در متون روایی به مکانیسم کشف ضوابط در حوزه مصرف انفال پرداخته شده است در حوزه تحلیل متنی به سه ضابطه فقر وحاجت وعمران وآبادانی ونیز ضوابط زیست محیطی به عنوان ضوابط تصرف در انفال نگاه شده است ودر حوزه استناد به اسناد بالا دستی به تفصیل به کشف سیاست های شرعی در این حوزه پرداخته شده است که تکافل اجتماعی و توازن اجتماعی صدر نشین این حوزه است .

کلید واژه:انفال،مباحات عامه ،مشترکات ،تحلیل واباحه،مالکیت عمومی ، مالکیت خصوصی ، ضوابط مصرف،