پایان‌نامه: اقطاع و ضوابط آن

رایگان

توضیحات

دانشکده الهیات و معارف اسلامی و ارشاد

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته الهیات و معارف اسلامی

گرایش مبانی فقه و حقوق

اقطاع و ضوابط آن

استاد راهنما:

حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید علی حسینی

استاد مشاور:

حجت الاسلام و المسلمین دکتر یعقوب علی برجی

دانشجو:

مهدی عرفانیان

دی ۱۳۸۹

چکیده

اقطاع به معنای توزیع عالمانه و مدبرانه زمین موات است و انتقال ثروت از بخش دولتی به بخش خصوصی به شمار می‌رود که در فقه امامیه از اهمیت بسیار والا و عظیمی برخوردار است. این عامل که نقش بسیار مؤثر در رشد و توسعه اقتصادی جامعه دارد، ریشه در صدر اسلام دارد و بررسی اسناد تاریخی نشان می‌دهد، رسول خدا صل الله علیه و آله و سلم در موارد مختلف دست به اقطاع به صورت تملیکی یا انتقال حق اولویت زده‌اند و فقهای امامیه نیز بدان تصریح داشته‌اند. لیکن سوال اساسی آن است که آیا در زمان غیبت معصومین علیهم السلام، ولی فقیه که متولی رهبری جامعه اسلامی است نیز حق دارد این زمین‌های موات را اقطاع نماید و در صورت جواز مالکیت رقبه زمین انتقال می‌یابد یا صرفا حق اولویت ایجاد می‌شود؟ و آیا تعمیم حکم اراضی به معادن جائز است یا خیر؟ و با چه ضوابط و معیارهایی این امر امکان پذیر است؟ رجوع به منابع معتبر فقهی نشان می‌دهد از آن جا که حاکم اسلامی‌ می‌تواند زمین‌های موات را به صورت تملیکی یا حق اولویت دار بودن با توجه به ضوابط مصلحت،‌ عدالت و رعایت مسائل زیست محیطی واگذار کند و تعمیم حکم زمین‌های موات به معادن و آب‌ها که از مصادیق معادن به حساب می‌آید جائز است.

واژگان کلیدی:

اقطاع، حاکم اسلامی، تملیک، حق اختصاص، ضوابط،‌ زمین موات،‌ معادن

العنوان: الأقطاع و قواعد

الأستاذ المشرف: حجه الأسلام و المسلمین الدکتور السید علی حسینی

الأستاذ المساعد: حجه الاسلام و المسلمین الدکتور یعقوب علی برجی

الطالب: مهدی کارگر

الفرع الدراسی: الشریعه و الدراسات الإسلامیه و الإرشاد

الخصلاصه

الإقطاع یعنی توزیع الأرض الموات بحکمه و تدبر و نقل الثروه من القطاع الحکومی إلی القطاع الخاص. و له أهمیه و مکانه خاصه فی فقه الإمامیۀ. ترجع جذور الإقطاع الذی یعدّ عاملاً مؤثراً فی التنمیه الاقتصادیه للمجتمع، إلی صدر الإسلام و تظهر دراسه الوثائق التاریخیه أن رسول‌الله صلی الله علیه و آله و سلم قام بإقطاع الأرض تملیکیاً أو نقلاً لحق الأولویه و هو الذی صرح به فقهاء الامامیه. و لکن، السئوال الرئیسی هو أنه هل لولی الفقه الذی یتولی قیاده المجتمع الأسلامی فی عصر الغیبه حق لإقطاع الأرض الموات؟ و فی حال الجواز، هل یؤدی ألی نقل ملکیه رقبۀ الأرض أو یوجد حق الأولویه فقط؟ و هل یجوز تعمیم حکم الأراضی إلی المعادن أو لا؟ و ما هی قواعد جوازه؟ إن الرجوع إلی المصادر الفقهیه الموثوق بهار یظهر أنه یجوز تعمیم حکم الأرض الموات إلی المعادن و الماء الذی یعتبر من مصادیقها، نظراً لقدره الحاکم الإسلامی علی إقطاع الأرض الموات بصوره تملیکیه أو حق الأولویه و اهتماماً بقواعد المصلحه، و العداله و ذعایه الشؤون البیئیه.

المصطلحات الرئیسیۀ: الإقطاع، الحاکم الإسلامی، التملیک، حق التخصیص، القواعد، الإرض الموات، المعادن.

Abstract

Iqta means the wisely and skillful distribution of a dead land and is considered as the trancference of wealth from public sector to private sector that has a great significance in Imamiyyah jurisprudence.

This factor that has an effective role in growth and development of socities, economics, is rooted in the first years of Islam and the historical historical documents shows that Prophet Mohammad (peace be upon him Household) executed Iqta or of transference of priority right and Imamiyyah juristis clearly affirmed this.

The basic question is that in the of absence of Imams (peace be upon them), if the leader of Islamic society the right of  Iqta of dead lands, could the ownership of land be transferred or merely the priority right is created and could this be extended to mines, and with which rules and criteria can it be done?

Reference to valid jurisprudential resources shows that as Islamic ruler can transfer the ownership or priority of dead lands by considering expediency and justice and biological environment, the extending of dead lands decree to mines and waters, is allowable.

Keywords: Iqta, Dead lands, Islamic governor.

Imam Sadiq University

Faculty of theology, Islamic Studies and Guidance

A Thesis Presented For the Degree of Master of Arts in Theology

Jurisprudence and Principles of Law

Iqta and his Created

Supervisor:

Dr. Sayyed Ali Hoseini

Adviser:

Dr. Yaqub Ali Borji

Student:

Mahdi Erfanian

December 2011

اطلاعات بیشتر

دانشگاه

دانشکده

مقطع

گرایش تحصیلی

استادان راهنما و مشاور

,

دانشجو

سال نشر