شرح نمط هشتم الاشارات و التنبیهات بوعلی ‌سینا: استاد یزدان‌پناه

5,000 تومان

توضیحات

شرح نمط هشتم ‌ الاشارات و التنبیهات بوعلی ‌سینا: استاد یزدان‌پناه

بر اساس نظر استاد یزدان پناه، برای مطالعه کتاب‌های سلوکی سیر آسان به سخت زیر را دنبال فرمایید:

کتاب‌های اصلی

شرح لغت موران

نمط هشتم  اشارات و تنبیهات به عنوان پیش درآمد نمط نهم

نمط نهم اشارات (‌بحث‌های سلوکی ویژه)

اوصاف الاشراف خواجه نصیر (‌که از متن فارسی استفاده می شود)

منازل السائرین خواجه عبدالله انصاری

کتاب جنبی در لابلای مباحث فوق مطالعه شود.

رساله الولایه حضرت علامه طباطبایی (‌تحلیل و تبیین عقلی از مباحث سلوکی، یک دور تحلیل شرعی و یک دسته نکته های سلوکی ناب)

نیز مطالعه شود.

به عبارت دیگر در کنار ۴ کتاب اصلی گفته شده رساله الولایه هم مطالعه شود.

در اولین فایل صوتی نمط هشتم توضیح داده شده است.
تذکر: این متن عربی نمط است و تقریرات فایلهای صوتی یا پیاده شده جلسات نیست.

این دوره شامل ۳۲ فایل صوتی است.

دانلود کامل ۳۲ جلسه فایل صوتی به حجم ۴۵۸ مگابایت اشارت نمط ۸
دانلود کامل ۳۲ جلسه فایل صوتی به حجم ۴۵۸ مگابایت اشارت نمط ۸
فایل‌ فشرده خصوصی
دانلود کامل اشارات نمط ۸
متن عربی نمط هشتم
مقاله

الاشارات و التنبیهات النمط الثامن: فی البهجه و السعاده الفصل الاول: وهم و تنبیه [فی أن اللذات الباطنیه هی أقوى من اللذات الظاهریه] ۳ الفصل الثانی: تذنیب [فی الرد على القائلین بأن السعاده محصور فی الحسیه] ۵ الفصل الثالث: تنبیه [فی بیان ماهیه اللذه و الألم‌] ۷ الفصل الرابع: وهم و تنبیه [فی إزاله شبهه هی أن الصحه و السلامه کمال و خیر] ۹ الفصل الخامس: تنبیه [فی إزاله شبهه هی الاغفال عما هو الخیر و الکمال‌] ۱۱ الفصل السادس: تنبیه [على زیاده قید فی شرح معنى اللذه] ۱۳ الفصل السابع: تنبیه [فی بیان أن الالم لا یحصل مع وجود المولم‌] ۱۴ الفصل الثامن: تنبیه [فی أن اللذه و الالم الیقینیان لا یوجبان الشوق‌] ۱۵ الفصل التاسع: تنبیه [فی إثبات اللذه العقلیه و أنها أکمل من الحسیه] ۱۷ الفصل العاشر: تنبیه [فی أن اللذات العقلیه لو کانت کمالات لتشتاق النفوس الیها] ۱۹ الفصل الحادی عشر:‌تنبیه [فی بیان بقاء ما هو أضداد کمال النفس‌] ۲۱ الفصل الثانی عشر: تنبیه [فی بیان مراتب الأشقیاء] ۲۲ الفصل الثالث عشر: تنبیه [فی الفرق بین الناقصین المعذبین‌] ۲۳ الفصل الرابع عشر: تنبیه [فی أن وضع درن مقارنه الابدان‌] ۲۵ الفصل الخامس عشر: تنبیه [فی وجود اللذه الحقیقیه قبل الموت‌] ۲۷ الفصل السادس عشر: تنبیه [فی بیان حال النفوس المستعده للکمال‌] ۲۹ الفصل السابع عشر: تنبیه [فی بیان حال النفوس الخالیه عن الکمال‌] ۳۱ الفصل الثامن عشر: إشاره [فی بیان ترتیب الجواهر العاقله فی درک اللذه] ۳۳ الفصل التاسع عشر: تنبیه [فی إثبات ما أثبته لبعض الجواهر العاقله من العشق و الشوق‌] ۳۵ الفصل الاول: وهم و تنبیه [فی أن اللذات الباطنیه هی أقوى من اللذات الظاهریه] إنه قد سبق إلى الأوهام العامیه أن اللذات القویه المستعلیه هی الحسیه و أن ما عداها لذات ضعیفه و کلها خیالات غیر حقیقیه. و قد یمکن أن ینبه من جملتهم من له تمییز ما فیقال: له أ لیس ألذ ما تصفونه من هذا القبیل هو المنکوحات و المطعومات و أمور تجری مجراها و أنتم تعلمون أن المتمکن من غلبه ما و لو فی أمر خسیس کالشطرنج و النرد و نحوهما قد یعرض له مطعوم و منکوح فیرفضه لما یعتاضه من لذه الغلبه الوهمیه، و قد یعرض مطعوم و منکوح لطالب العفه و الرئاسه مع صحبه جسمه فی صحه حشمه فینفض الید منهما مراعاه للحشمه فتکون مراعاه الحشمه آثر و ألذ لا محاله هناک من المنکوح و المطعوم. و إذا عرض للکرام من الناس الالتذاذ بإنعام یصیبون موضعه آثروه على الالتذاذ بمشتهى حیوانی متنافس فیه، و آثروا فیه غیرهم على أنفسهم مسرعین إلى الإنعام به. و کذلک فإن کبیر النفس یستصغر الجوع و العطش عند المحافظه على ماء الوجه، و یستحقر هول الموت و مفاجأه العطب عند مناجزه الاقران و المبارزین، و ربما اقتحم الواحد على عدد دهم ممتطیا ظهر الخطر لما یتوقعه من لذه الحمد و لو بعد الموت کأن ذلک یصل إلیه و هو میت. فقد بان أن اللذات الباطنه مستعلیه على اللذات الحسیه. و لیس ذلک فی العاقل فقط بل و فی العجم من الحیوانات فإن من کلاب الصید ما یقتنص على الجوع ثم یمسکه على صاحبه، و ربما حمله إلیه. و الراضعه من الحیوانات تؤثر ما ولدته على نفسها، و ربما خاطرت محامیه علیه أعظم من مخاطرتها فی ذات حمایتها نفسها. فإذا کانت اللذات الباطنه أعظم من الظاهره و إن لم تکن عقلیه فما قولک فی العقلیه؟! الفصل الثانی: تذنیب [فی الرد على القائلین بأن السعاده محصور فی الحسیه] فلا ینبغی لنا أن نستمع إلى قول من یقول: إنا لو حصلنا على حاله لا نأکل فیها و لا نشرب فیها و لا ننکح فأیه سعاده تکون لنا. و الذی یقول هذا فیجب أن یبصر و یقال له: یا مسکین لعل الحال التی للملائکه و ما فوقها ألذ و أبهج و أنعم من حال الإنعام؛ بل کیف یمکن أن یکون لأحدهما إلى الآخر نسبه یعتد بها. الفصل الثالث: تنبیه [فی بیان ماهیه اللذه و الألم‌] إن اللذه هی إدراک و نیل لوصول ما هو عند المدرک کمال و خیر من حیث هو کذلک، و الألم هو إدراک و نیل لوصول ما هو عند المدرک آفه و شر. و قد یختلف الخیر و الشر بحسب القیاس. فالشی‌ء الذی هو عند الشهوه خیر هو مثل المطعم الملائم و الملمس الملائم، و الذی هو عند الغضب خیر فهو الغلبه، و الذی هو عند العقل خیر فتاره و باعتبار فالحق، و تاره و باعتبار فالجمیل، و من العقلیات نیل الشکر و وفور المدح و الحمد و الکرامه. و بالجمله فإن همم ذوی العقول فی ذلک مختلفه و کل خیر بالقیاس إلى شی‌ء ما فهو الکمال الذی یختص به و ینحوه باستعداده الأول و کل لذه فإنها تتعلق بأمرین بکمال خیری و بإدراک له من حیث هو کذلک. الفصل الرابع: وهم و تنبیه [فی إزاله شبهه هی أن الصحه و السلامه کمال و خیر] و لعل ظانا یظن أن من الکمالات و الخیرات ما لا یلتذ به اللذه التی‌ تناسب مبلغه مثل الصحه و السلامه فلا یلتذ بهما ما یلتذ بالحلو و غیره. فجوابه بعد المسامحه و التسلیم: أن الشرط کان حصولا و شعورا جمیعا. و لعل المحسوسات إذا استقرت لم یشعر بها. على أن المریض الوصب یجد عند الثئوب إلى الحاله الطبیعیه مغافصه غیر خفی التدریج لذه عظیمه. الفصل الخامس: تنبیه [فی إزاله شبهه هی الاغفال عما هو الخیر و الکمال‌] و اللذیذ قد یصل فیکره کراهیه بعض المرضى للحلو فضلا عن أن لا یشتهى اشتهاء شائقا. و لیس ذلک طاعنا فیما سلف لأنه لیس خیرا فی تلک الحال إذ لیس یشعر به بالحس من حیث هو خیر. الفصل السادس: تنبیه [على زیاده قید فی شرح معنى اللذه] إذا أردنا أن نستظهر فی البیان مع غناء ما سلف عنه إذا تلطف لفهمه زدنا فقلنا: إن اللذه هی إدراک کذا من حیث هو کذا و لا شاغل و لا مضاد للمدرک. فإنه إذا لم یکن سالما فارغا أمکن أن لا یشعر بالشرط أما غیر السالم فمثل علیل المعده إذا عاف الحلو، و أما غیر الفارغ فمثل الممتلئ جد یعاف الطعام اللذیذ. و کل واحد منهما إذا زال مانعه عادت لذته و شهوته و تأذى بتأخر ما هو الآن یکرهه. الفصل السابع: تنبیه [فی بیان أن الالم لا یحصل مع وجود المولم‌] و کذلک قد یحضر السبب المؤلم و تکون القوه المدرکه ساقطه کما فی قرب الموت من المرضى، أو معوقه کما فی الخدر فلا یتألم به. فإذا انتعشت القوه أو زال العائق عظم الألم الفصل الثامن: تنبیه [فی أن اللذه و الالم الیقینیان لا یوجبان الشوق‌] إنه قد یصح ثبات لذه ما یقینا و لکن إذا لم یقع المعنى الذی یسمى ذوقا جاز أن لا نجد إلیها شوقا، و کذلک قد یصح ثبوت أذى ما یقینا و لکن إذا لم یقع المعنى الذی یسمى بالمقاساه کان فی الجواز أن لا یقع عنها بالغ الاحتراز. مثال الأول: حال العنین خلقه عند لذه الجماع، و مثال الثانی: حال من لم یقاس وصب الأسقام عند الحمیه. الفصل التاسع: تنبیه [فی إثبات اللذه العقلیه و أنها أکمل من الحسیه] کل مستلذ به فهو سبب کمال یحصل للمدرک و هو بالقیاس إلیه خیر. ثم لا شک فی أن الکمالات و إدراکاتها متفاوته فکمال الشهوه مثلا أن یتکیف العضو الذائق بکیفیه الحلاوه مأخوذه عن مادتها و لو وقع مثل ذلک لا عن سبب خارج کانت اللذه قائمه، و کذلک الملموس و المشموم و نحوهما. و کمال القوه الغضبیه أن تتکیف النفس بکیفیه غلبه أو بکیفیه شعور بأذى یحصل فی المغضوب علیه. و کمال الوهم التکیف بهیئه ما یرجوه أو ما یذکره. و على هذا حال سائر القوى، و کمال الجوهر العاقل أن یتمثل فیه جلیه الحق الأول قدر ما یمکنه أن ینال منه ببهائه الذی یخصه، ثم یتمثل فیه الوجود کله على ما هو علیه مجردا عن الشوب مبتدأ فیه بعد الحق الأول بالجواهر العقلیه العالیه، ثم الروحانیه السماویه و الأجرام السماویه، ثم ما بعد ذلک تمثلا لا یمایز الذات. فهذا هو الکمال الذی یصیر به الجوهر العقلی بالفعل. و ما سلف فهو الکمال الحیوانی. و الإدراک العقلی خالص إلى الکنه عن الشوب، و الحسی شوب کله، و عدد تفاصیل العقلی لا یکاد یتناهى، و الحسیه محصوره فی قله. و إن کثرت فبالأشد و الأضعف. و معلوم أن نسبه اللذه إلى اللذه نسبه المدرک إلى المدرک و الإدراک إلى الإدراک. فنسبه اللذه العقلیه إلى الشهوانیه نسبه جلیه الحق الأول و ما یتلوه إلى نیل کیفیه الحلاوه و کذلک نسبه الإدراکین. الفصل العاشر: تنبیه [فی أن اللذات العقلیه لو کانت کمالات لتشتاق النفوس الیها] الآن إذا کنت فی البدن و فی شواغله و علائقه و لم تشتق إلى کمالک المناسب أو لم تتألم بحصول ضده فاعلم أن ذلک منک لا منه. و فیک من أسباب ذلک بعض ما نبهت علیه. الفصل الحادی عشر:‌تنبیه [فی بیان بقاء ما هو أضداد کمال النفس‌] و اعلم أن هذه الشواغل التی هی کما علمت من أنها انفعالات و هیئات تلحق النفس بمجاوره البدن إن تمکنت بعد المفارقه کنت بعدها کما کنت قبلها لکنها تکون کآلام متمکنه کان عنها شغل. فوقع إلیها فراغ. فأدرکت من حیث هی منافیه. و ذلک الألم المقابل لمثل تلک اللذه الموصوفه و هو ألم النار الروحانیه فوق ألم النار الجسمانیه. الفصل الثانی عشر: تنبیه [فی بیان مراتب الأشقیاء] ثم اعلم أن ما کان من رذیله النفس من جنس نقصان الاستعداد للکمال الذی یرجى بعد المفارقه فهو غیر مجبور، و ما کان بسبب غواش غریبه فیزول و لا یدوم بها التعذب. الفصل الثالث عشر: تنبیه [فی الفرق بین الناقصین المعذبین‌] و اعلم أن رذیله النقصان إنما تتأذى بها النفس الشیقه إلى الکمال. و ذلک الشوق تابع لتنبه یفیده الاکتساب. و البله بجنبه [نجیه خ‌] من هذا العذاب. و إنما هو للجاحدین و المهملین و المعرضین عما ألمع به إلیهم من الحق. فالبلاهه أدنى إلى الخلاص من فطانه بتراء. الفصل الرابع عشر: تنبیه [فی أن وضع درن مقارنه الابدان‌] و العارفون المتنزهون إذا وضع عنهم درن مقارنه البدن و انفکوا عن الشواغل خلصوا إلى عالم القدس و السعاده و انتقشوا بالکامل الأعلى و حصلت لهم اللذه العلیا. و قد عرفتها. الفصل الخامس عشر: تنبیه [فی وجود اللذه الحقیقیه قبل الموت‌] و لیس هذا الالتذاذ مفقود من کل وجه و النفس فی البدن؛ بل المغمسون فی تأمّل الجبروت المعرضون عن الشواغل یصیبون و هم فی الأبدان من هذه اللذه حظا وافرا قد یتمکن منهم فیشغلهم عن کل شی‌ء. الفصل السادس عشر: تنبیه [فی بیان حال النفوس المستعده للکمال‌] و النفوس السلیمه التی هی على الفطره و لم یفظظها مباشره الأمور الأرضیه الجاسیه إذا سمعت ذکرا روحانیا یشیر إلى أحوال المفارقات غشیها غاش شائق لا یعرف سببه، و أصابها وجد مبرح [مبرج خ‌] مع لذه مفرحه یفضی ذلک بها إلى حیره و دهش. و ذلک للمناسبه و قد جرب هذا تجریبا شدیدا. و ذلک من أفضل البواعث. و من کان باعثه إیاه لم یقنع إلا بتتمه الاستبصار. و من کان باعثه طلب الحمد و المنافسه أقنعه ما بلغه الغرض. فهذه حال لذه العارفین. الفصل السابع عشر: تنبیه [فی بیان حال النفوس الخالیه عن الکمال‌] و أما البله فإنهم إذا تنزهوا خلصوا من البدن إلى سعاده تلیق بهم. و لعلهم لا یستغنون فیها عن معاونه جسم یکون موضوعا لتخیلات لهم و لا یمتنع أن یکون ذلک جسما سماویا أو ما یشبهه. و لعل ذلک یفضی بهم آخر الأمر إلى الاستعداد للاتصال المسعد الذی للعارفین. فأما التناسخ فی أجسام من جنس ما کانت فیه فمستحیل و إلا لاقتضى کل مزاج نفسا یفیض إلیه و قارنتها النفس المستنسخه. فکان لحیوان واحد نفسان. ثم لیس یجب أن یتصل کل فناء بکون و لا أن یکون عدد الکائنات من الأجسام عدد ما یفارقها من النفوس مفارقه یستحق بدنا واحدا فیتصل به أو یتدافع عنه متمانعه. ثم أبسط هذا و استعن بما تجده فی مواضع أخر لنا. الفصل الثامن عشر: إشاره [فی بیان ترتیب الجواهر العاقله فی درک اللذه] أجل مبتهج بشی‌ء هو الأول بذاته لأنه أشد الأشیاء إدراکا لأشد الأشیاء کمالا الذی هو بری‌ء عن طبیعه الإمکان و العدم و هما منبعا الشر و لا شاغل له عنه. و العشق الحقیقی هو الابتهاج بتصور حضره ذات ما، و الشوق هو الحرکه إلى تتمیم هذا الابتهاج إذا کانت الصوره متمثله من وجه کما یتمثل فی الخیال غیر متمثله من وجه کما یتفق أن لا تکون متمثله فی الحس حتى یکون تمام التمثل الحسی للأمر الحسی. فکل مشتاق فانه‌ قد نال شیئا ما. و فاته شی‌ء ما. و أما العشق فمعنى آخر. و الأول عاشق لذاته معشوق لذاته عشق من غیره أو لم یعشق؛ و لکنه لیس لا یعشق من غیره بل هو معشوق لذاته من ذاته و من أشیاء کثیره غیره. و یتلوه المبتهجون به و بذواتهم من حیث هم مبتهجون به و هم الجواهر العقلیه القدسیه. فلیس ینسب إلى الأول الحق، و لا إلى النائلین من خلص أولیائه القدسیین شوق. و بعد المرتبتین مرتبه العشاق المشتاقین. فهم من حیث هم عشاق قد نالوا نیلا ما فهم ملتذون. و من حیث هم مشتاقون فقد یکون لأصناف منهم أذى ما. و لما کان الأذى من قبله کان أذى لذیذا. و قد تحاکى مثل هذا الأذى من الأمور الحسیه محاکاه بعیده جدا حال أذى الحکه و الدغدغه. فلربما خیل ذلک شیئا بعیدا منه. و مثل هذا الشوق مبدأ حرکه ما فإن کانت تلک الحرکه مخلصه إلى النیل بطل الطلب و حقت البهجه. و النفوس البشریه إذا نالت الغبطه العلیا فی حیاتها الدنیا کان أجل أحوالها أن تکون عاشقه مشتاقه لا تخلص عن علاقه الشوق. اللهم إلا فی الحیاه الأخرى. و یتلو هذه النفوس نفوس أخرى بشریه متردده بین جهتی الربوبیه و السفاله على درجاتها، ثم یتلوها النفوس المغموسه فی عالم الطبیعه المنحوسه التی لا مفاصل لرقابها المنکوسه. الفصل التاسع عشر: تنبیه [فی إثبات ما أثبته لبعض الجواهر العاقله من العشق و الشوق‌] فإذا نظرت فی الأمور و تأملتها وجدت لکل شی‌ء من الأشیاء الجسمانیه کمالا یخصه، و عشقا إرادیا أو طبیعیا لذلک الکمال، و شوقا طبیعیا أو إرادیا إلیه إذا فارقه رحمه من العنایه الأولى على النحو الذی هی به عنایه. فهذه جمله و تجد فی العلوم المفصله لها تفصیلا.