فرآیند دوره

درس اول: معرفی اجمالی اقتصاد مقاومتی

1-1: تاریخچه اقتصاد مقاومتی

اولین مبحثی که در این دوره آموزش مجازی در رابطه با اقتصاد مقاومتی مطرح می‌کنیم، بحث معرفی اجمالی اقتصاد مقاومتی است. ما در این مبحث تلاش می‌کنیم یک آشنایی اجمالی و سریع با موضوع، ماهیت و محتوای اقتصاد مقاومتی، ایجاد کنیم.

در این مبحث ما چهار بحث کلی را مطرح خواهیم کرد:

-تاریخچه نظریه اقتصاد مقاومتی

-ماهیت و محتوای اقتصاد مقاومتی

-ضرورت نظام اقتصاد مقاومتی

-روش‌شناسی اقتصاد مقاومتی

درواقع ما انتظار داریم دوستانی که این چهار مبحث شش هفت ‌دقیقه‌ای را ملاحظه می‌کنند، یک آشنایی اجمالی با اقتصاد مقاومتی از ابتدا تا انتها به‌صورت گذرا پیدا کنند.

اگر ما بخواهیم تاریخچه اقتصاد مقاومتی را مطرح کنیم، می‌توانیم چند دوره زمانی خیلی مهم را در نظر بگیریم. ابتدا باید توجه داشته باشیم که نظریه اقتصاد مقاومتی باوجوداینکه در ادبیات اقتصاد متعارف هم تحت عناوینی کمابیش مشابه مطرح شده است، اما با این خصوصیاتی که ما مطرح می‌کنیم ، نظریه‌ای است که مقام معظم رهبری آن را مطرح کرده‌اند.

وقتی ما یک سیر تاریخی را مطرح می‌کنیم، می‌بینیم که تأکید بر این‌که ما در آینده جنگ اقتصادی خواهیم داشت، از سال 86 توسط مقام معظم رهبری مطرح شده است. این نکته بسیار مهمی است چراکه در سال 86 اقتصاد ما در سطح بین‌الملل، تقریباً در بهترین وضعیت خودش به سر می‌برد و مقادیر بسیار زیادی نفت را می‌توانستیم با قیمت نسبتاً بالا بفروشیم و کشورهای غربی به جهت بحران‌های مالی که در سال 2008 اتفاق افتاده بود، آماده بودند نهایت همکاری را با ما داشته باشند و خیلی از کالاهایی که تحریم بودیم را به‌راحتی با قیمت مناسب و حتی به‌صورت اقساطی در اختیار ما قرار می‌دادند.

در این شرایط، بسیاری از شرکت‌های غربی تحریم‌هایی را که قبلاً وجود داشت به‌صورت یک‌جانبه کنار گذاشتند. در چنین فضایی حضرت آقا هشدار دادند که جنگ بعدی ما جنگ اقتصادی است، ولی متأسفانه توجه زیادی نشد و بیشتر لطماتی که ما بعداً متحمل شدیم به خاطر این بی‌توجهی بود.

اما خود لفظ اقتصاد مقاومتی را حضرت آقا اولین بار سال 89 استفاده کردند و در سخنرانی که در جمع کارآفرینان داشتند، تأکید کردند که ما باید یک الگوی اقتصادی مقاومتی را اجرا کنیم. به‌طورکلی تأکیدِ مقام معظم رهبری بر مقاوم‌سازی اقتصاد و توانمندسازی درونی اقتصاد را ما می‌توانیم از اواسط دهه 80 رصد کنیم اما ادبیات اقتصاد مقاومتی را ایشان در سال‌های 1390 و 1391 مطرح کردند و جوانب این نظریه را در سلسله سخنرانی‌هایی تبیین کردند و بعد از سال 91 ما با یک نظریه نسبتاً منسجم در حوزه اقتصاد مواجه هستیم که عنوان آن را به‌اصطلاح اقتصاد مقاومتی گذاشتند.

اما شاید مهم‌ترین اتفاقات در حوزه اقتصاد مقاومتی در سال 92 افتاد. در دو ماه پایانی سال 92 ما مواجه هستیم با چند اتفاق خیلی مهم.

اولین آن مسئله ابلاغ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی است. مجموعه‌هایی به دستور مقام معظم رهبری در نهادهای تصمیم‌گیری مانند مجمع تشخیص مصلحت نظام و یک مجموعه در دانشگاه‌ها، روی محتوای این نظریه بررسی کرده بودند و مطالعاتی را انجام داده بودند. پیش‌نویس این سیاست‌ها در سال 92 آماده شد و چندین رفت‌وبرگشت بین نهادهای تصمیم‌گیرنده مثل مجمع تشخیص مصلحت نظام و دانشگاه‌ها و اساتید دانشگاه‌ها اتفاق افتاد و درنهایت بعد از تصویب در مجمع تشخیص مصلحت و اصلاحاتی که خود حضرت آقا لازم می‌دیدند، این سیاست‌ها در بیست‌وچهار بند ابلاغ شد، که از اهمیت خیلی زیادی برخوردار است و شاید مهم‌ترین بحث در سیاست‌های ابلاغی این بود که در مقدمه سیاست‌ها به این‌که ما با یک جنگ تحمیلی اقتصادی مواجه هستیم و باید ساختار اقتصاد را برای این جنگ آماده و تقویت بکنیم مطرح شد.

بعد از ابلاغ سیاست‌های کلی به فاصله چند هفته دو اتفاق مهم افتاد. اولین اتفاق دیدار مقام معظم رهبری با سران قوا بود که توجیهات و دستورات اختصاصی را در آن جلسه مطرح کردند. جلسه دومی که برگزار شد یا اتفاق دوم بعد از ابلاغ سیاست‌ها، نشستی بود که با مسئولین نظام، غیر از سران قوا برگزار شد و حول‌وحوش چهارصد و پنجاه نفر از مسئولین ارشد نظام، اعم از لشگری و کشوری حضور داشتند و حضرت آقا توضیحاتی را درباره ضرورت و الزامات اقتصاد مقاومتی مطرح کردند.

تا اینجا می‌توانیم بگوییم که در ابتدای سال 93 ما با یک نظریۀ اقتصادی مقاومتی مواجه هستیم که حضرت آقا مطرح کردند و بستر قانونی برای اجرای این الگو با ابلاغ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی فراهم شد.

بخش بعدی